چاوا دێ بییه مرۆڤهكێ دلشاد؟
501-ئهو كـهسێ دلشادییێ پاش بێخت حهتا كوڕى وى یێ نه ئاماده دزڤڕت، وخانییێ خۆ ئاڤا دكهت وكارهكێ ژ ههژى ب دهست خۆ دئێخت، ههما ئهو وهكـى وى كـهسییـه یێ ب لهیلانێ دئێخته خاپاندن، و ب خهون ڕۆژكان د سهر دا دچت.
502-دلشادى: ئهوه مرۆڤ خهمان نهخۆت، وپشت بدهته تهوقعاتان، وترسان لادهت.
503-گڕنژین: سحرا حهلاله، وئهو ئابۆنا ڤیانێ وڕاگههاندنا براینییێ یه، وئهو نامهیهكا ب لهزه ئاشتییێ وحهژێكرنێ د گهل خۆ هل دگرت، وئهو خێرهكا قهبویلكرییه هندێ دگههینت كو خودانێ وێ یێ رازى وپشت ڕاست وموكمه.
504-ئهز ته ژ دودلى وهژهژۆكى وبێ سهروبهرییێ ددهمه پاش، وئهگهرا ڤێ چهندێ نهڕێك وپێكى وخـهمـسـارییه، وچاره ئهوه مرۆڤى جهدوهلهكێ ب سهروبهر ههبت واقعییهت ونهرمى تێدا ههبت.
505-ئهگهر موصیبهتهك یان تهنگاڤییهك ب سهر ته دا هات بلا ته كهیف ب ههر ڕۆژهكا دچت بێت، چونكى ئهو وێ سڤك دكهت وژییێ وێ كورت دكهت، چونكى تهنگاڤییێ ژى وهكى مرۆڤى ژییێ خۆ ههیه زێدهتر نامینت.
506-دڤێت داخوازێن ته یێن دنیایێ توخویبهك بۆ ههبت ل نك ڕاوهستن، بۆ نموونه تو دخوازى ته مالهك ههبت لـێ بژى، وكارهكێ ژ ههژى، وتورمبێلهك لـێ سویار ببى، بهلـێ ل تاقكرنا دهرگههێ تهمهعێ ئهڤه دل نهخۆشییه.
507-[ لقد خلقنا الإنسان في كبد ] مرۆڤ د نهخۆشى وزهحمهتێ دا مه ئافراندییه، ڕێبازهكه بۆ ڤى مرۆڤى نائێته گوهاڕتن، ئهو ههر دێ مینته د نهخۆشى ووهستیانێ دا، ڤێجا دڤێت ئهو ئعتـرافێ ب واقعێ خۆ بكهت، وسهرهدهرییێ د گل ژینا خۆ بكهت.
508-ئهوێ ڕۆژا خۆ ههمییێ د یارى یان نێچیر یان موژیلاهییێ دا دبهته سهرى هزر دكهت ئهو دێ دلـێ خۆ خۆش كهت، وئهو نزانت كو بهایێ ڤێ چهندێ ئهو خهم ونهخۆشییهكا بهردهوام دێ دهت، چونكى وى ههڤسهنگییا د ناڤبهرا ئهرك وموژیلاهییان دا ب پشت گوه ڤه لێدایه.
509-ئهو تشتێ د ژینا ته دا ژ ته زێده دبت نههێله ل نك خۆ، خۆ كاغهزێن زێده د بهریكا خۆ دا یان ل سهر مێزا خۆ نههێله، چونكى ههر تشتهكێ ژ ههوجهیییا مرۆڤى زێده دبت یێ ب زیانه.
510-صهحابى دلشادترین مرۆڤ بوون چونكى ئهو گهلهك كویر د ناڤ هزرێن دلى وهویراتییێن ڕهفتارێ ووهسـوهسـێـن نـهفـسـێ دا نهدچوون، بهلكى وان خهم ژ بناخهیان دخوار و ب مهخسهدان ڤه موژیل دبوون.
511-پـێـتـڤییه تو خهمێ ژ تهركیزێ وئامادهبوونا دلـى ل دهمێ كرنا عیبادهتى بخۆى، چونكى چو خێر د علمێ بێ تێگههشتن ونڤێژا بێ خشووع وخواندنا بێ هزركرن دا نینه.
512-[ والطيبات للطييبين ] پاقژ بۆ پاقژانه، گۆتن وكریار وتۆره وئهخلاق وژنێن پاقژ بۆ چاك وباشانه، دا دلشادییا وان ب ڤێ گههشتنێ تمام ببت، وصهبر وههدار وئیفلهحى بۆ وان ب جـه بێت.
513-[ والكاظمين الغيظ ] ئهوێن كهربێ د سنگێن خۆ دا دادكهن ڤێجا بهرههمێ وێ ژ خهبهربێژى وگههاندنا نهخۆشییێ ودوژمنییێ ئاشكهرا نابت، بهلكى ئهو نهفسا خۆ زهبت دكهن وتۆلڤهكرنێ دهێلن.
514-[ والعافين عن الناس ] و ل مرۆڤان دبۆرن وئهڤه ئهون یێن لێبۆرین ئاشكهراكرى، ودلفرههى ڕاگههاندى، وئهوێن نهخۆشى گههاندییێ ژ تۆلڤهكرنێ ئازاكرین، ڤێجا وان نه ب تنێ كهربا خۆ داكرییه بهلـێ ل وان بۆرینه و لـێ نهگرتییه ژى.
515-[ والله یحب المحسنین ] خودێ حهز ژ قهنجیكاران دكهت ئهوێن ل وان نهگرتى یێن زۆردارى لـێ كرى، وقهنجى ژى د گهل كرى، و ب مال ومهنصب ومهردینییا خۆ هاریكارییا وان كرى، ئهو خرابییێ دكهن وئهڤه قهنجییێ د گهل دكهن، وئهڤێ بلندترین مهرتهبه ومهزنتـرین جـه بۆ ههیه.
516-ئـهو تـو ب دورستى وى تشتى دهسنیشان بكه یێ كهیفا ته خۆش دكهت، ولیستهیهكێ ب خۆشتـرین حالێن خۆ بنڤیسه: ئهرێ كهنگى دلـێ ته خۆش دبت؟ دهمێ تو كهسهكێ تایبهت دبینى، یان دچیه جههكێ دهسنیشانكرى، یان پشتى تو كارهكى دكهى؟ ئهگهر تو ل دویـڤ رووتینـهكێ باش دچى وى بكه د لیستهیا خۆ دا، پشتى حهفتییهكێ دێ هند بینى ته لیستهیهكا ئاشكهرا ب وان هزران ههیه یێن ته دلخۆش دكهن.
517-خۆ فێرى كرنا تشتێن دلخۆشكهر بكه: پشتى دهسنیشانكرنا وان كارێن ته دل خۆش دكهن، تو ههمى كارێن دى ژ سهرێ خۆ بینه دهر، ئهو كارێن دلـێ ته خۆش دكهن تهئكیدێ ل سهر بكه، وكارێن دى ژبیـرا خۆ ببه، وبڕیارا ته كو تو بگههییه دلشادییێ بلا ئهو ب خۆ ژى سهربۆڕهكا خۆش بت بۆ ته.
518-ژ نهفسا خۆ یێ رازى به ووێ قهبویل بكه: گهلهك یا گرنگه تو بگههییه بڕیارا رازیبوونا ژ خۆ، وباوهرى ئینانا ب كارێ خۆ، ونهپویته پێكرنا ب وێ ڕهخنهیێ یا بـۆ تـه دئێته ئاراستهكرن، هندى تو ل سهر ڕێكا ڕاست بى، چونكى دلشادى د وى جهى ڕا دڕهڤت یێ گومان یان ژى ههستكرنا ب گونههێ تێڕا دئێت.
519-قهنجییێ بكه وخزمهتا خهلكى بكه: یێ ب تنێ وڤـهدهركرى نهبه، ڤهدهركرن ژێدهرێ ههمى نهخۆشییانه، كهئابهت ونهخۆشى ودودلى هنگى دئێته ڤـهشـارتن دهمێ تو د ناڤ خێزانا خۆ دا یان د گهل مرۆڤان، یان هندهك خـزمـهتان پێشكێش دكهى، ویا هاتییه دهسنیشانكرن كو خزمهتكرنا خهلكى ل دو حهفتیان چارهسهرییه بۆ ئێشا كهئابهتێ.
520-ههمى دهمان خۆ موژیل بكه: ب هشیارى وئیرادهت دڤێت تو بهرگهڕیانێ بكهى پتـر شیانێن خۆ بـدهیه كـارى، تو دێ پتـر كهیفخۆش بى ئهگهر ته خۆ ب هندهك كارێن جوان ڤه موژیل كر، چونكى كسلانى كهئابهتێ ب خودان دكهت.
521-شهڕێ تێكچوون وكهئابهتێ بكه: ئهگهر تشتهكى تو عێجز كرى ب كارهكێ لهشى یێ تو حهز ژێ بكهى ڕاببه تو دێ بینى حالهتێ ته یێ نهفسى وهزرى دێ باشتـر لـێ ئێت، وتو دشێى تشتهكێ وهسا بكهى بهرێ تو پێ دلخۆش دبووى وهكى كرنا ڕهنگهكێ وهرزشێ یان چوونا سێرانهكێ د گهل ههڤالان.
522-ب خهم نهكهڤه سهرا كارێ ته تمام نهكرى: دڤێت تو بزانى كو كارێ مهزنان ب دویماهى نائێت، هندهك مرۆڤ ههنه ههست دكهن كو ئهو دلخۆش نابن و ژ خۆ درازى نابن حهتا ههمى كارێن خۆ ب دویماهى نهئینن، وكـهسـێ بـهرپڕس ئـهوه یێ بشێت هندى مومكن بت ژ كارێ خۆ بێ سستى بكهت، وهـهر د وى دهمى دا خـۆشـییـێ ژى پـێ ببهت، چـونـكى وى تهخـسـیـرى نهكرییه.
523-گهلهك زێده قهبخوازى وكێبركانێ نهكه: فێرى هندێ به د گهل خۆ یێ زڤر نهبى، ب تایبهتى دهمێ تو مونافهسا كهسهكى د كارهكى دا دكهى، وتو دلخۆشییا خۆ هنگى ب هندێ ڤه گرێ نهده كو تو ژ وى ببهى.
524-ههست وشعوورا خۆ گرێ نهده: گرتنا شعووران دبته ئهگهرا دودلییێ، وڕێ ل ههستكرنا ب دلشادییـێ دگرت، مهشاعرێن خۆ نهڤهشێره، ب ڕهنگهكێ ژ ههژى دهربڕینێ ژێ بكه، دا پێبهستا وان ل سهر نهفسا خۆ نههێلى.
525-گونهها كهسهكێ دى ژبلى خۆ هل نهگره: گهلهك جاران مرۆڤ ههستێ ب بهخت ڕهشییێ، وبهرپڕسىسێ، وگونههێ دكهن، ژ بهر كهئابهتا ئێكێ دى، ههر چهنده چو گونهها وان د وێ چهندێ دا نینه ژى. ل بیـرا خۆ بینهڤه كو ههر مرۆڤهك ژ خۆ یێ بـهرپـڕسـه، وهاریكارى ودلپـێـڤـهبوونێ توخویب بۆ ههنه، وكو مرۆڤ ب خۆ هێجهتهكا ئاشكهرایه ل سهر كارێ خۆ [ ولا تزر وازرة وزر أخرى ] وكهس گونهها كهسێ هل ناگرت.
526-د گاڤێ دا بـڕیـارا خۆ بـده: دهمێ تو دهست ب كرنا كارهكى دكهى بیـرا خۆ ل وێ گۆتنێ بینهڤه ئهوا دبـێـژت: (رهحـمـا خودێ ل وى بت یێ بهایێ خۆ بزانت)، ئهگهر تو گههشتییه پێنجى سالـییێ وته ڤیا ڕهنگهكێ وهرزشى بكهى هزرا خۆ د ڕێـڤـهچوونێ دا یان مهلهڤانییان یان تهنسێ ـ بۆ نـمـوونه ـ بكه، وهزرا خۆ د تهپا پێى دا نهكه، وبهرگهڕیانێ بكه كو ههر دهم بههره وشیانێن خۆ ب خودان بكهى.
527-گونهها فـێـر ببه چاوا دێ خۆ نیاسى: وخۆ هاڤێتنا د ناڤ پێلێن ژینێ دا بێى دهلیڤهیێ بدهیه نهفسێ كو سهروبهر وبهرپڕسییێن ته د ژینێ دا هلسهنگینت، ئهو ئهحمهقییهكا مهزنه، ئهوێن هه یێن خۆ نهنیاسن شیانێن خۆ نانیاسن.
528-د ژینا خـۆ یا عـهمـهلـى دا یێ ناڤنجى به: ئهگهر تو بشێى پشكهكێ ژ دهمى كارى بكه، چونكى ئغریقییان باوهرى دئینا كو زهلام ئهگهر ژ دهمێ بهتالییێ وبێنڤهدانێ هاته بێ باركرن نهشێت مرۆڤینییا خۆ بپارێزت.
529-یێ بهرههڤ به كو ب (موغامهراتان) ڕاببى: ڕێكا ئێكانه بۆ ژینهكا خۆش ئهوه ب ناڤ مهترسییێن وێ یێن بهرهزر ڤه بچى، چونكى تو فێر نابى ئهگهر تو یێ بهرههڤ نهبى بهرسنگێ مهترسییان بگرى، بۆ نموونه: خۆ فێرى مهلهڤانییان بكه دا بهرسنگێ مهترسییا خندقاندنێ بكهى.
530-چو قفل نینن ئهگهر ڤهنهبن، وچو قهید نینن ئهگهر نهشكێن، وچو دویر نینن ئهگهر نێزیك نهبن، وچو نهئاماده نـیـنـن ئـهگـهر نهگههن.. بـهلـێ ههر تشتهك ب وهختێ خۆیه.
531-[استعينوا بالصبر والصلاة ] هوین ب نڤێژێ وصهبرێ داخوازا هاریكارییێ بكهن، چونكى ئهو ههردو پێهلكرییێن ژینێنه، وزادێ ڕێكێنه، ودهرگههێ هیڤییێنه، وكلیلا بهرفرههییێنه، وههچییێ د گهل صهبرێ بت، ونـڤـێـژێ بپارێزت، تو مزگینییێ ب سپێدهیهكا ڕاست وڤهكرنهكا ئاشكهرا وسهركهفتنهكا نێزیك بده.
532-بیلال هاته جهلدهدان وقوتان وعهزابدان، وهاته ڕاخشاندن ودهرێخستن، ووى ههر دگۆت: (أحد أحد) چونكى وى [ قل هو الله أحد ] ژ بهركر بوو، ودهمێ ئهو چوویه بهحهشتێ وى ب چاڤهكێ كێم بهرێ خۆ دا وى تشتى یێ وى داى، وئهو تشتێ وى پێشكێش كرى ب كێم زانى، چونكى پهرتال گهلهك وگهلهك ب بهاتر بوو ژ وى بهایێ وى پێ داى.
533-دنیا چیه؟ ئهرێ ئهو ئهو كراسێ گران بهایه یێ تو خزمهتێ بۆ دكهى وئهو خزمهتا ته ناكهت، یان ئهو ژنا جوانه یا ب ڤیانا خۆ دلـێ ته دئێشینت، یان ئهو مالـێ بۆشه یێ تو زێرهڤانییێ لـێ دكهى.. ئهڤهیه خۆشییا ژینێ پا خهما وێ دێ یا چاوا بت؟
534-ههمى عهقلدار لـێ دگهڕیێن سهعادهتێ ب زانینێ یان مالى یان مهنصبى ب دهست خۆ بێخن، ودلشادترینێ وان خودانێ باوهرێ یه، چونكى باوهرییا وى د ههمى حالان دا یا بهردهوامه حهتا دگههته خودایێ خۆ.
535-ژ دلشادییێ یه دل ژ ئێشێن باوهرییێ یێن وهكى گومانێ ونهرازیبوونێ وشوبههتێ وشههوهتێ یێ پاراستى بوو.
536-مرۆڤێ ژ ههمییان عهقلدارتر ئهوه یێ ژ ههمى كهسان پتـر ل مرۆڤان دبۆرت، ئهو هزرا باشییێ ژ كار وگۆتنێن وان دكهت، لهو ئهو رحهت دبت وخهلكى ژى رحهت دكهت.
537-[ فخذ ما آتيتك وكن من الشاكرين ] تشتێ من دایه ته تو بگره و ژ شوكرداران به، ب وى تشتى قانع به یێ ل نك ته ههى، ب بارا خۆ یێ رازى به، ئهو بههرهیا ته ههى تو ب خودان بكه، شیانێن خۆ د كارێ ب مفا دا ب جـه بینه، وحهمدا خودێ دا بكه سهرا تشتێ وى دایه ته.
538-گونهها ڕۆژا ته ههمى بلا خواندن یان هزركرن یان نڤیسین یان ژبهركرن نهبت، بهلكى ژ ههر كارهكى تو هندهكێ بگره، وگهلهك ڕهنگه كاران تێدا بكه، ئهڤه نهفسێ پتـر چهلهنگ دكهت.
539-نڤێژ دهمى تهرتیب دكهت، ڤێجا تو پشتى ههر نڤێژهكێ كارهكێ ب مفا بكه.
540-خێرا عهبدى د وى تشتى دایه یێ خودێ بۆ هلبژارتى، چونكى ئهو ب وى ژ وى شارهزاتره، وئهو بۆ وى ژ دهیكا وى دلۆڤانتـره، ڤێجا عهبدى چو ڕێ نینن ژبلى هندێ كو ئهو ب حوكمێ خودایێ خۆ رازى ببت، وكارێ خۆ بهێلته ب هیڤییا وى ڤه، وبزانت كو خودایێ وى تێرا وى ههیه.
541-وعهبد ژ بهر لاوازى وبێزارییا خۆ نزانت كانێ چو تشت ل پشت پهردێ غهیبێ ههیه، وژبلى لایێن ب سهر ڤه یێن كاران ئهو تشتهكى نابینت، ولایێن ڤهشارتى خودایێ من پێ دزانت، وچهند تهنگاڤى ههنه بووبوونه خهلات وچهند بهلا ههنه بووبوونه دیارى، خێر د ناڤ نهخۆشییێ دا ههیه.
542-بابێ مه ئادهمى ژ دارێ خوار وگوهدارییا خودایێ خـۆ نهكر ئینا خودایێ وى ئهو دانا عهردى، مهسهله ب سهر ڤه وهسا بوو كو ئادهمى تشتێ باشتـر وڕاستتـر هێلا و ب ناڤ كارێ نهدورست ڤه چوو، بهلـێ دویماهییا كارێ وى خێر وقهنجییهكا مهزن بوو، چونكى خودێ تۆبا وى قهبویل كر وئهو هلبژارت وبهرێ وى دا هیدایهتێ، وئهو كره پێغهمبهر، و ژ دووندهها وى پێغهمبهر وزانا وشههید ووهلى وجیهادكهر وپهرستڤان وخـێـركـهر ئینانه دهر، ڤێجا یێ پاك بت خودێ! چهند د ناڤبهرا ڤان ههردو گۆتنێن وى دا ههیه: [ [ أسكن أنت وزوجك الجنة وكلا منها رغداً ] و [ ثم اجتباه ربه فتاب عليه وهدى ] حالـێ وى یێ ئێكێ ڤهحهویان وخوارن وڤهخوارن بوو، وئهڤه حالـێ پتـرییا مرۆڤانه ئهوێن چو خهم ووهیڤى نهههین، وحالـێ وى پشتى هنگى بوو هلبژارتن وپێغهمبهرینى وهیدایهت، وئهو حالهكێ مهزن وجههكێ ب قهدر وشهرهفهكا بلنده.
543-وئهڤه داووده گونهههك كر ئینا كره گرى وپهشێمان بوو، وئهو د دهر حهقا وى دا قهنجییهكا مهزن بوو، چونكى وى خودایێ خۆ وهسا نیاسى وهكى نیاسینا عهبدهكێ گوهدار وشكهستى و دل ب ترس، وئهڤهیه مهخسهدا پهرستنێ، چونكى ژ ستوینێن پهرستنێ یه مرۆڤ ب تمامى خۆ بۆ خودێ بشكێنت. وپسیار ژ (شیخ الإسلام ابن تیمیه) ى هاته كرن: ئهرێ گۆتنا پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ:[ عجباً للمؤمن لا يقضي الله له شيئاً إلا كان خيراً ] ئهرێ ئهڤه ژ هندێ ژى دگرت دهمێ ئهو كرنا گونههێ ل سهر عهبدى دنڤیست؟ وى گۆت: بهلـێ، ب وى شهرتى ئهو پهشێمان ببت وتۆبه بكهت وداخوازا گونهه ژێبرنێ بكهت، وخۆ بشكێنت. ولایێ ب سهر ڤه ژ تهقدیرا گونههێ ل سهر عهبدى یێ خرابه، بهلـێ لایێ ڤهشارتى ـ ئهگهر شهرتێ وى د گهل دا بت ـ یێ باشه.
544-وهلبژارتنا خودێ بۆ موحهممهد پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ یا روهن وئاشكهرایه، ههر تشتهكێ نهخۆش یێ ب سهرى هاتى بۆ وى بوو تشتهكێ خۆش، درهوین دهرێخستنا مللهتێ وى بۆ وى وشهڕێ وان د گهل وى بوو ئهگهرا ڤهبوونا بازارا جیهادێ، وپشتهڤانییا خودێ بۆ وى، وخۆگۆریكرنا د ڕێكا خودێ دا، ڤێجا ئهو غهزایێن چێبووین یێن خودێ پێغهمبهرێ خۆ تێدا ب سهر ئێخستى ڤهكرن بوون بۆ وى، وخودێ هندهك شههید تێدا ژ خودان باوهران بـۆ خۆ هلبژارتن، وكرنه ژ مـیـراتـگـرێن بهحهشتا خۆشییێ، وئهگهر ئهو ڕوى ب ڕویبوونه د گهل كافران نهبا ئهڤ خێرا بۆش وسهركهفتنا مـهزن چێ نهدبوو، ودهمێ پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژ مهكههێ هاتییه دهرێخستن مهسهله ب سهر ڤه یا نهخۆش بوو، بهلـێ خێر وئیفلهح ومننهتهكا مهزن تێدا ههبوو، چونكى ئهو ب ڤێ مشهختبوونێ شیا دهولهتا ئیسلامێ دانت، ووى هندهك پشتهڤان بۆ خۆ دیتن، وخهلكێ باوهرییێ ژ خودانێن كوفرێ جودا بوون، وئهوێ ڕاستگۆ د باوهرى ومشهختبوون وجیهادا خۆ دا ژ یێ درهوین هاته ڤاڤارتن، ودهمێ ل ڕۆژا ئوحودێ پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ وصهحابییێن وى هاتینه شكاندن مهسهله ب سهر ڤه یا نهخۆش بوو، و ل سهر نهفسێ یا گران بوو، بهلـێ هند خێر وهلبژارتنا باش بۆ وى دیار بوو یا نهئێت سالۆخدان، ئهو خۆمهزنكرن وئعجاب وگهلهك د خۆ گههشتنا ل ڕۆژا بهدرێ گههشتییه هندهك نهفسان نهما، وخودێ هندهك شـههـید ژ ناڤ موسلمانان بۆ خۆ هلبژارتن و ب كوشتنێ كهرهم د گهل كر وهكى حهمزهى سهروهرێ شههیدان، وموصعهبى سهفیرێ ئیسلامێ، وعهبدللاهێ كوڕێ عهمرى بابێ جابرى ئهوێ خودێ د گهل ئاخفتى وگهلهكێن دى، و ب شهڕێ ئوحودێ منافق ودوڕوى ئاشكهرا بوون ومهسهلا وان بهرچاڤ بوو وخودێ پهرده ژ سهر وان ڕاكر.. وههمى حالێن پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ یێن ب سهر ڤه د نهخۆش، وئـهو ب خـۆ خێرهكا مهزن بۆ وى وموسلمانان ل سهر ڤێ قیاس بكه.
545-وههچییێ بزانت كو تشتێ خودێ بۆ عهبدێ خۆ هل دبژێرت یێ باشه موصیبهت دێ ل سهر سڤك بن، وكارێن ب زهحمهت دێ ل بهر وى ب ساناهى لـێ ئێن، ودێ بـهرێ وى ل هندێ بت خودێ باشییێ د گهل بكهت، ودێ كهیفا وى ب وێ ئێت یا دگههتێ، ژ بهر باوهرییا وى ب كهرهم وهلبژارتنا خودێ یا باش، هنگى خهم ونهخۆشى وبێهن تهنگییا وى نامینت، ودێ كارێ خۆ هێلته ب هیڤییا خودێ ڤه، نه عێجز دبت ونه خۆنهرازى دكهت، بهلكى دێ یێ شوكردار بت وصهبرێ دێ كێشت، حهتا دویماهى بۆ وى دیار دبت وعهورێن موصیبهتان دقهشیێن.
546-هـزار كێم پێنجى سالان نهخۆشى گههشته نووحى د ڕێـكـا گازییا وى دا، ووى صهبر دكێشا وبۆ خۆ ب خێـر حسێب دكر، و ب شهڤ وڕۆژ بهردهوامى ب گازییا خۆ بۆ تهوحیدێ ددا، ئاشكهرا وڤهشارتى، حهتا خودێ ئهو رزگاركرى ونهیارێ وى ب تووفانێ تێبرى.
547-ئـیـبـراهیم هاته هاڤێتن د ئاگرى دا ئینا خودێ ئهو ل سهر وى كره هوینكاتى وسلامهتى، وئهو ژ نهمروودى پاراست، و ژ پـیـلانا مللهتێ وى رزگـاركـر، وئهو ب سهر وان ئـێـخـسـت، ودیـنـێ وى ههر وههر هێلا ل عهردى.
548-فیرعهونى ل بهر مووساى دانا، وپیلان دژى وى گێڕان وگهلهك ڕهنگێن نهخۆشـییـێ گههاندنێ ودا ب دویڤ ڤه، ئینا خودێ ئهو ب سهر وى ئێخست وئهو گۆپال دایێ یێ پیلانێن وان داعویرت، ودهریا بۆ وى كهلاشت، و ب ڕهنگهكێ پهردهدڕ ئهو ژ دهریایێ دهركهفت، ودوژمنێ شهرمزاركر وتێبر.
549-عیسا پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئسرائیلییان شهڕێ وى كر، وگۆتنێن نهخۆش د دهر حهقا وى ودهیكا وى وپهیاما وى دا گۆتن، ووان ڤیا وى بكوژن، ئینا خودێ ئهو بلندكر، و ب سهركهفتنهكا مهزن ئـهو ب سهر ئێخست، ودوژمنێن وى خوسارهتكرن.
550-پێغهمبهرێ مه موحهممهد ـ سلاڤ لـێ بن ـ بوتپهڕێس وجوهى وفهلان گهلهك نهخۆشى گههاندنێ، ووى گهلهك بهلا ژ وان دیتن، وهكى درهوین دهرێخستنێ وبهرسنگ گرتنێ وتڕانه پێكرنێ وگۆتنا خهبهران وتاوانباركرنا وى ب دیناتى وخێڤزانكى وشعر وسێرهبهندى وبێ بهختییێ، ئهو هاته دهرێخستن وشهڕێ وى هاتهكرن وههڤالێن وى هاتنه كوشتن ودویكهفتییێن وى هاتنه ئازاردان، وبێ بهختى د دهر حهقا كابانییا وى دا هاتنهكرن، وگهف ب گهلهك ڕهنگێن نهخۆشییان لـێ هاتهكرن، وئهو د گهلهك تهنگاڤییان ڕا بۆرى، هاته برسیكرن، فهقیر بوو، هاته برینداركرن، ددانێ وى هاته شكاندن، وسهرێ وى هاته سهلخاندن، مامێ وى یێ پشتهڤان مر، ژنكا وى خهدیجا ئهوا دلهى دلهى وى ددا چوو، و د نهالان دا هاته دۆرپێچكرن حهتا وى وى ههڤالێن وى ژ بهلگێن داران خوارى، وكچێن وى د ژینا وى دا مرن، و د ناڤ دهستێن وى دا رحا كوڕێ وى هاته هلكێشان، و د ئوحودێ دا هاته شكاندن، ویارى ب كهلهخێ مامێ وى حهمزهى هاتهكرن، وگهلهك جاران بهرگهڕیانا كوشتنا وى هاتهكرن، و ژ برسان دا وى بهر ب زكێ خۆ ڤه دشداند، وهندهك جاران نانێ جههى وقهسپێن بێ خێر ژى ب دهست نهدكهڤتن بخۆت، ووى ههمى ڕهنگێن نهخۆشى وتهعلاتییێ داعویرا بوون، وهژیانهكا مهزن ب وى وصهحابییێن وى كهفت، ودلێن وان گههشتنه ستوكورێ، وهندهك جاران مهبهستێن وى ب جـه نهدهاتن، و ب زڤراتى ودفن بلندییا زڕتهكان ئهو هـاته جهڕباندن، و ب بێ ئهدهبییا ئهعرابان، و ب خـۆمهزنكرنا دهولهمهندان، و ب كینا جوهییان، و ب پیلانێن منافقان، و ب نهگوهدارییا مرۆڤان.. پاشـى دویـمـاهـى یا وى بوو، وسهركهفـتـن بۆ وى بوو و د گهل وى بوو، خودێ دینێ خۆ بلند كر، وعهبدێ خۆ ب سهرئێخست، وپارتێن دژى وى شكاندن، ودوژمنێن وى شهرمزاركرن، وخودێ كارێ خۆ ههر دێ ب جـه ئینت بهلـێ بارا پتـر ژ مرۆڤان نزانن.
551-وئهڤه ئهبوو بهكره تهحهممولا گهلهك نهخۆشییان كر، وكارێن ب زهحمهت د ڕێكا دینى دا وى ل بهر خۆ ب ساناهیكرن، ومالـێ خۆ د ڕێكێ دا خهرجـكـر، وتشتێ ب بها وبێ بها د ڕێكا خودێ دا خهرجكر، حهتا ناسناڤێ (الصدیق ـ ڕاستگۆ) ب دهست خۆ ڤه ئیناى.
552-وعومهرێ كوڕێ خهططابى د محرابێ دا خوین پێدا هاته خوار، پشتى ژینهكا تژى جیهاد ودان وقوربانى وزوهد و ب جهئینانا دادییێ د ناڤبهرا خهلكى دا.
553-وعوثمانێ كوڕێ عهففانى هاته سهرژێكرن ل وى دهمێ وى قورئان دخواند، ورحا وى بوو بهایێ بیر وباوهر ونامهیا وى.
554-وعهلییێ كوڕێ ئهبوو طالبى د مزگهفتێ ڤه هاته هنگاڤتن، پشتى گهلهك راوهستان وههلویستێن مهزن ژ خۆگۆریكرن وسهركهفتن ووهفادارى وڕاستگۆیى یێ.
555-وحوسهینێ كوڕێ عهلى خودێ شههادهت ب رزقێ وى كـر وئهو ب شیرێ زۆردارى وتهعدایییێ هاته كوشتـن.
556-وسهعیدێ كوڕێ جوبهیرى زانایێ زاهد حهججاجى ئهو كوشتن وخوینا وى كره ستویێ خۆ.
557-وكوڕێ زوبهیرى ل حهرهمێ و ب دهستێ حهججاجێ كوڕێ یووسفێ زالم خودێ ب شههیدبوونێ قهدرێ وى گرت.
558-وئیمام ئهحمهد د ڕێكا حهقییێ دا هاتهگرتن، وهاته جهلدهدان ووى صهبر كێشا ئینا ئهو بوو (ئیمامێ سوننییان).
559-و (واثقى) ئیمام ئهحمهدێ كوڕێ نهصرێ خوزاعى ئهوێ بهرێ خهلكى ددا سوننهتێ كوشت، چونكى وى حهقى دگۆت.
560-و (شیخ الإسلام ابن تیمیه) هاته گرتن ومرۆڤ وههڤال وكتێبێن وى ژێ هاتنه مهنعهكرن، ئینا خودێ ناڤێ وى د ناڤ خهلكى دا بلندكر.
561-و ئیمام (ئهبوو حهنیفه) ژ لایێ (ئهبوو جهعفهرێ مهنصوور) ڤه هاته جهلدهدان.
562-وسهعیدێ كوڕێ موسهییبى هاته جهلدهدان ژ لایێ والییێ مهدینێ ڤه.
563-وئیمام مالك ژى ئیمامێ مهدینێ ژ لایێ والییێ مهدینێ ڤه هاته جهلدهدان.
564-وئـیـمام عهبدللاهێ كوڕێ عهونى زانایێ حهدیسێ ژ لایێ بیلالـێ كوڕێ ئهبوو بوردهى ڤه هاته قوتان.
565-وئهگهر ئهز وان بهژمێرم یێن ب عهزلكرن یان گرتن یان جهلدهدان یان كوشتن
یان نهخۆشییێ هاتینه جـهڕبـانـدن گـۆتـن دێ درێـژ بت، وئهوا من گۆتى
بهسه.
