ئه‌رێ‌ دلشادى چیه‌؟

admin95

 




ئه‌رێ‌ دلشادى چیه‌؟

ـ ئه‌رێ‌ دلشادى (سه‌عاده‌ت) چیه‌؟


ئه‌ڤه‌ پسیاره‌كه‌ گه‌له‌ك جاران دئێته‌ هلێخستن، وخه‌لك د به‌رسڤا وێ‌ دا گه‌له‌ك و گه‌له‌ك ژێك جودا دبـن، چـونـكـى هه‌ر ئێك ژ وان ب ڕه‌نگه‌كى تایـبـه‌ت د دلشادییێ‌ دگه‌هت، و ل ڤێرێ‌ مه‌ نه‌ ل به‌ره‌ ئه‌م بۆچوونێن خه‌لكى یێن ژێك جودا د ده‌ر حه‌قا دانه‌نیاسینا سه‌عاده‌تێ‌ دا ڤه‌گێڕین، بـه‌لـێ‌ ب تـنـێ‌ مه‌ دڤێت پسیاره‌كێ‌ بهلێخن و هنده‌ك هزران د ڤێ‌ ده‌لیڤه‌یێ‌ دا بێژین..


وپسیار ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌رێ‌ دلشادى تشته‌كه‌ ژ ده‌رڤه‌ى نه‌فسا مه‌ ئـه‌م لـێ‌ دگه‌ڕیـێـیـن و چى گـاڤـا مـه‌ ئـه‌و ب ده‌ست خۆ ڤه‌ ئینا دێ‌ دلخۆش بین؟ یان ژى ئه‌و تشته‌كه‌ د نه‌فسا مه‌ ب خۆ دا ئه‌م ژێ‌ غافل دبین و ڕێكا وێ‌ به‌رزه‌ دكه‌ین و دچین دویر لـێ‌ دگه‌ڕیـێـیـن؟
وبه‌رى ئه‌م به‌رسڤێ‌ ل سه‌ر ڤێ‌ پسیارێ‌ بده‌ین و بچین ل ده‌لیلان بگه‌ڕیـێـیـن، بیـرا خۆ ل ڤان نـمـوونـه‌یـان بیننه‌ڤه‌ یێن ئه‌م هه‌مى د ژینا خۆ دا دبینین:


ـ دو بارێن هندى ئێك دگران ب دانه‌ سه‌ر ملێ‌ دو مرۆڤان، ئێك ژ وان یێ‌ ده‌ڤ ب گازنده‌یه‌، ئۆف ئۆفا وى دێ‌ چته‌ به‌ر عه‌سـمـانى، وحه‌تا وى بارى دگه‌هینته‌ بنه‌جهێ‌، ئه‌و بار ل به‌ر وى دو جاران هند گرانـتـر لـێ‌ دئێت، یێ‌ دى بێ‌ گازنده‌ بارێ‌ خۆ ڕادكه‌ت، و د گه‌ل وێ‌ وه‌ستیانا ئه‌و دبینت ژى دێ‌ بـیـنـى ئه‌و یێ‌ ب كه‌یفه‌ وسـتـرانان دلـۆریـنـت، دێ‌ بـێـژى چـو بـار وى نه‌هلگرتینه‌.


ـ دو مرۆڤ دێ‌ نساخ بن، ئێك ئێش دێ‌ ئێتێ‌، یێ‌ ئێكێ‌ مرۆڤه‌كێ‌ بێ‌ ته‌حه‌مـمـوله‌، بێنته‌نگى و تـرسـا وى ژ مرنێ‌ ئێشا وى د چاڤان دا دوقات لـێ‌ دكه‌ت، یێ‌ دى دێ‌ صه‌برێ‌ كێشت و ب قه‌ناعه‌ت دێ‌ ته‌عامولـێ‌ د گه‌ل قه‌ده‌را خۆ كه‌ت، ئێشا وى د چاڤان دا دێ‌ ل به‌ر سڤك بت.


ـ بسمارك زه‌لامێ‌ شه‌ڕى وته‌ناهییێ‌.. دبێژن: مرۆڤه‌كێ‌ گه‌له‌كێ‌ جگاركێش بوو، ئه‌گه‌ر هه‌ر چه‌ند ده‌قیقه‌یه‌كان جگاره‌ك نه‌كێشابا عه‌قلێ‌ وى تێك دچوو و نه‌دشیا باش هزرا خۆ بكه‌ت، جاره‌كێ‌ كه‌فته‌ شه‌ره‌كێ‌ گران به‌رێ‌ خۆ دایێ‌ جگاره‌كا ب تنێ‌ وى یا ماى، وى گۆت: جارێ‌ ئه‌ز ڤێ‌ جگارێ‌ ناكێشم بلا بۆ گاڤه‌كا دى بـمینت، پشتى ده‌مه‌كى ده‌ست دا جگارێ‌ و گۆت: ئه‌گه‌ر من ئه‌ڤ جگاره‌ كێشا من چو جگاره‌ نامینن.. جارێ‌ دێ‌ هێلم، و حه‌فتیه‌كا دورست ئه‌و ب ڤى ڕه‌نگى ما حه‌تا شه‌ڕ خلاس بووى، گاڤا زڤڕییه‌ مال و به‌رێ‌ خۆ دایێ‌ هێشتا ئه‌و جگاره‌ یا د به‌ریكا وى دا، جگاره‌ هاڤێت و گۆت: نه‌تـشته‌كـێ‌ هـێـژایـه‌ ئه‌ز سـه‌عـاده‌تا خۆ ب جگاره‌كێ‌ ڤه‌ گرێده‌م!


ـ ئێك ژ مه‌ نه‌خـۆشییه‌ك دێ‌ گـه‌هـتـێ‌، ددانه‌كێ‌ وى دێ‌ ئێشت دنیا ب هه‌مى خۆشییێن خۆ ڤه‌ د چاڤان دا دێ‌ تارى بت.. تا دێ‌ ئێتێ‌ ئه‌و خوارنا دوهى هند ل به‌ر وى خۆش دێ‌ بێ‌ تام بت.. بۆچى؟


گه‌له‌ك كه‌س هزر دكه‌ن سه‌عاده‌ت ئه‌وه‌ مرۆڤ یێ‌ زه‌نگین بت، وزه‌نگینى ئه‌وه‌ مرۆڤى گه‌له‌ك مال هه‌بت، پسیارا وى كه‌سى بكه‌ یێ‌ گه‌له‌ك مال هه‌ى دێ‌ بینى هیڤییا وى ئه‌وه‌ جاره‌كێ‌ پاریه‌كێ‌ نانى ب دله‌كێ‌ رحه‌ت ڤه‌ ب ئاڤێ‌ بخۆت!


وهنده‌ك دبێژن: سه‌عاده‌ت ئه‌وه‌ مه‌نصبه‌كێ‌ مه‌زن مرۆڤى هه‌بت و خه‌لك خۆ بۆ مرۆڤى بچه‌مینن، پسیارا ئێكێ‌ ب ڤى ڕه‌نگى بكه‌ دێ‌ بینى خوزییا وى یا مه‌زن ئه‌وه‌ جاره‌كێ‌ بشێت ب تنێ‌ وه‌كى خه‌لكى بێت و بچت بێى ژ سیبه‌را خۆ بـتـرست!!


سه‌عاده‌ت و دلشادى یا د ده‌ستێ‌ ته‌ دا ئه‌گه‌ر تو پێ‌ بـحـه‌سـیـێـى، ڤێجا بۆچى دێ‌ دویر چى؟


ئه‌گه‌ر ته‌ بڤێت ب دورستى تاما سه‌عاده‌تێ‌ بزانى به‌رێ‌ خۆ بده‌ وى كه‌سى یێ‌ د بن ته‌ دا، و ئه‌گه‌ر ته‌ كه‌سه‌كێ‌ د سه‌ر خۆ دا دیت ژى بزانه‌ سه‌عاده‌تا وى ژى یا تـمام نینه‌.. ئه‌گه‌ر مالـێ‌ قاروونى هه‌مى یـێ‌ ته‌ بت، و دختۆر قائیمه‌كێ‌ ب ناڤێن خوارنێن بۆ ته‌ نه‌دورست بده‌نه‌ ته‌، فایدێ‌ وى مالـى هه‌مییێ‌ چیه‌؟ ئه‌گه‌ر قـه‌سـرێـن عاد وثه‌مـوودى یـێـن ته‌ بن به‌لـێ‌ خودێ‌ تو ژ نعمه‌تا عه‌یالى بێ‌ بار كربى، چ تام دێ‌ د وێ‌ قه‌سرێ‌ دا هه‌بت ل به‌ر ته‌؟


(ئه‌بوو ذه‌ر) د حه‌دیسه‌كا درێژ دا دبێژت: من گۆته‌ پێغه‌مبه‌رى ـ سلاڤ لـێ‌ بن ـ: شـیـره‌ته‌كێ‌ ل من بكه‌، گۆت: وى گۆته‌ من: [ أنظر إلى من هو دونك ولا تنظر إلى من هو فوقك فإنه أجدر أن لا تزدري نعمة الله عندك ـ به‌رێ‌ خۆ بده‌ وى كه‌سێ‌ د بن خۆ دا وبه‌رێ‌ خۆ نـه‌ده‌ وى كـه‌سـێ‌ د سه‌ر خۆ دا، دا نعمه‌تا خودێ‌ ئه‌وا ل نك ته‌ هه‌ى د چاڤێن ته‌ دا كێم نه‌بت ] وه‌كى "طه‌به‌ڕانی ژێ‌ ڤه‌دگوهێزت.


وپشتى ڤێ‌.. ئه‌ڤه‌ هنده‌ك به‌رپه‌ڕێن كورتن، هنده‌ك په‌یڤ وشیـره‌تێن ب له‌زن، ب سه‌ربۆڕ و ب سه‌رهاتى هاتینه‌ بنه‌جهكرن، ژ لایێ‌ زانایه‌كێ‌ بسپۆر ڤه‌ یێن هاتینه‌ نڤیـسـیـن، ئه‌و ژى دكتۆر (عائض القرني) یه‌، وى ئه‌و وه‌ك پاشـگـۆتـن بۆ كتێبا خۆ (لا تـحـزن) دانایه‌، و ژ به‌ر گرنگییا وان وڤالاتییا په‌رتۆكخانه‌یا مه‌ ژ ڤان ڕه‌نگه‌ نڤیسینا، و ل سه‌ر داخوازییا خودانێ‌ په‌رتۆكخانه‌یا (جزیرى) ل دهۆكێ‌ مه‌ ڤیا ئه‌م وێ‌ وه‌رگێڕینه‌ سه‌ر زمانێ‌ كوردى هیڤییا مه‌ ئه‌وه‌ مفا ژێ‌ بێته‌ وه‌رگرتن. (پشكه‌كا مه‌زن ژ په‌رتۆكا (لا تحزن) ب خۆ ژى مه‌ وه‌رگێڕایه‌ سه‌ر زمانێ‌ كوردى ب هیڤییا هندێ‌ كو كتێبێ‌ هه‌مییێ‌ وه‌رگێڕین ، و ل ڕۆژه‌كا نێزیك بده‌ینه‌ چاپێ‌ . )



ته‌حسین ئیبراهیم دۆسكى
10 / 1 / 2006