هندەک بەڵگە و دەلیل لسەر گرنگیدانا ئیسلامێ ب وەرزشێ
بەلێ، بێگومان. د ئیسلامێ دا گۆتن و فەرمان لسەر بنەمایێ بەڵگە و دەلیلان ژ قورئان و سوننەتێ دهێنە دانان. ل خوارێ هندەک بەڵگە و دەلیل لسەر گرنگیدانا ئیسلامێ ب وەرزشێ و بهێزیا لەشی دهێنە پێشکێشکرن:
بەڵگە ژ قورئانا پیرۆز:
ئیسلام هاندانا هێزێ ب شێوەیەکێ گشتی دکەت، و وەرزش ژی ئامرازەکە بۆ گەهشتنا ڤێ هێزێ.
ئایەتا ئامادەباشیێ: خودایێ مەزن د سورەتا ئەنفال دا فەرمانێ ل موسلمانان دکەت کو هێزێ بۆ خۆ ئامادە بکەن.
بەڵگە: (وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ) (الأنفال: 60).[1
وەرگێران: "و ب هێزا خوه یا هن د شێن ههمى جوره چهكهكى بۆ وان ئاماده بكهن، و ئهسپێن گرێداى (بو جهنگى) كو هوین بترسینن پێ دوژمنێ خودێ و دوژمنێ خوه."
شرۆڤەکرن: ئەڤ ئایەتە ب ئاشکرایی داخوازا بهێزکرنا لەشی و ئامادەکرنا هەموو جۆرێن هێزێ دکەت، و سیهاری (هەسپ سواری) کو ئێک ژ وەرزشێن گرنگە ب تایبەتی هاتیە دیارکرن
هێزا لەشی وەک نیعمەت: د چیرۆکا تالوتی دا، قورئان هێزا لەشی وەک ئێک ژ نیشانێن هەلبژارتنا وی بۆ سەرکردایەتیێ دیار دکەت.
بەڵگە: (وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُوا أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ) (البقرة: 247).
وەرگێران: "و پێغهمبهرێ وان گۆته وان: ب ڕاستى خودێ تالوت بۆ ههوه كرە پاشا، گۆت: چاوا دێ پاشاتی ل سهر مه هەبیت و ئهم ژ وی پتر هەژی پاشاتیێینه، و مالەکێ زۆر ژی نە دایێ؟ (پێغەمبەری) گۆت: ب ڕاستى خودێ ئهو ل سهر ههوه ههلبژارتیه و زانین و لەشەکێ بهێز دایێ."
شرۆڤەکرن: ئەڤ ئایەتە دیار دکەت کو هێزا لەشی فاکتەرەکێ گرنگە بۆ سەرکردایەتی و ئەنجامدانا ئەرکان.
بەڵگە ژ سوننەتا پێغەمبەری (سلاڤ لێ بن):
فەرموودێن پێغەمبەری (سلاڤ لێ بن) ب شێوەیەکێ راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ هاندانا وەرزشێ و چالاکیێن فیزیکی دکەن.
فەرموودا باوەردارێ بهێز: ئەڤ فەرموودە ئێک ژ بەربەلاڤترین و گرنگترین بەڵگەیە لسەر گرنگیا هێزێ د ئیسلامێ دا.
بەڵگە: پێغەمبەر (سلاڤ لێ بن) دبێژیت: (الْمُؤْمِنُ الْقَوِيُّ خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ الضَّعِيفِ، وَفِي كُلٍّ خَيْرٌ).[5
هاندانا تیرهاڤێتن، مەلەڤانی و سیهاریێ:
بەڵگە: فەرموودەیەک هەیە کو دبێژیت: "علِّموا أبناءَكم السباحةَ والرميَ وركوبَ الخيلِ".
وەرگێران: "زارۆکێن خۆ فێری مەلەڤانی، تیرهاڤێتن و سیهاریێ بکەن."
شرۆڤەکرن: هەرچەندە د راستیا ڤێ فەرموودێ دا گۆتوبێژ هەیە کو ئەرێ گۆتنا پێغەمبەری یە یان یا عومەرێ کورێ خەتابی یە، لێ ب گشتی ئاماژەیەکا بهێزە بۆ گرنگیدانا ئیسلامێ ب ڤان چالاکیان. د هەمان دەمدا فەرموودێن دی یێن سەحیح هەنە کو هاندانا تیرهاڤێتنێ دکەن وەک: (ألا إنَّ القوةَ الرميُ).
پێشبرکا د ناڤبەرا پێغەمبەری و عائیشایێ دا:
بەڵگە: عائیشا (خودێ لێ رازی بیت) ڤەدگێریت کو ئەو دگەل پێغەمبەری (سلاڤ لێ بن) د سەفەرەکێ دا بوو و پێشبڕک کر، و دبێژیت: "فسابقته فسبقته، فلما حملت اللحم سابقته فسبقني، فقال: هذه بتلك".
وەرگێران: "من پێشبڕک دگەل کر و من بر، لێ پشتی کو کێشا من زێدە بووی، مە دووبارە پێشبڕک کر و وی بر، و گۆت: ئەڤە ب وێ."
شرۆڤەکرن: ئەڤ روودانە نیشا ددەت کو وەرزش و یاریێن وەک رەکرنێ د سوننەتێ دا رێ پێدای بوون و چالاکیەکا جڤاکی و خێزانی بوو.
غورسی (المصارعة):
پێغەمبەری (سلاڤ لێ بن) دگەل هندەک ژ هەڤالێن خۆ یارییا غورسیێ کریە، وەک روکانەیێ کو ب هێزا خۆ بناڤ و دەنگ بوو، و پێغەمبەری سێ جاران ئەو ئێخستە عەردی. ئەڤە بەڵگەیە لسەر رێپێدانا وەرزشێن هێزێ.
ب ڤان بەڵگە و دەلیلان، دیار دبیت کو ئایینا ئیسلامێ ب توندی پالپشتیێ ل بهێزکرنا لەشی و پاراستنا ساخلەمیێ دکەت، و وەرزشێ وەک ئامرازەکێ سەرەکی بۆ گەهشتنا ڤێ ئارمانجێ دبینیت.
