حەدیسا چل و هەشتێ
عَـنْ عَبْدِ الله بْنِ عَمْرٍو -رَضِيَ الله عَنْهما- قَالَ: قال رَسُولُ الله -صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ-: ( أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا، وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ، حَتَّى يَدَعَهَا: إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ، وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ، وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ ).رواه البخاري ومسلم
ژ عهبدللاهێ كوڕێ عهمرى -خودێ ژێ رازى بت- دبـێـژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت: چار سالۆخهت ههنه ههچیێ ئهو ل نك بن ئهو خوڕى منافقه، وههچیێ ئێك ژ وان ل نك ههبت ئهوى سالۆخهتهكێ نفاقێ ل نك ههیه حهتا ئهو وى دهێلت: دهمێ كهسهك باوهریا خۆ پێ دئینت ئهو خیانهتێ لێ بكهت، ودهمێ دئاخڤت درهوێ دكهت، ودهمێ پهیمانهكێ ددهت غهدرێ دكهت، ودهمێ ههڤڕكیێ دكهت زێدهگاڤیێ دكهت. بوخارى وموسلم ڤهدگوهێزن
نفاق سالۆخهتهكه ل سهر فێلبازى وخاپاندنێ ڕادوهستت، وئهو د ئهصل دا ئهوه مرۆڤ ب سهرڤه خۆ ب ڕهنگهكى نیشا خهلكى بدهت، وڕاستیا وى د دل دا ب ڕهنگهكێ دیه، لهو ئهم ب كوردى دبێژینێ: دوڕویاتى.. ومرۆڤێ دوڕوى كهسهكه نه خودێ ونه خهلك حهز ژێ دكهن، ودو ڕهنگێن نفاقێ ههنه:
ئێك: نفاقا مهزن:
وئهڤه ئهوه یا خودان پێ كافر دبت، وهكى كو د دل دا باوهریێ ب خودێ وپێغهمبهرى وئیسلامێ نهئینت، بهلێ ب سهرڤه وهسا خۆ نیشا خهلكى بدهت كو وى باوهرى ههیه؛ دا ب ڤێ باوهریا ژ درهو ئهو مفایهكى بگههینته خۆ، یان زیانهكێ ژ خۆ بدهته پاش. وقورئان ڕادگههینت كو ئهڤ ڕهنگێ دوڕویان دێ چنه جهێ ژ ههمیان نزمتر ونهخۆشتر ل جههنهمێ.
دو: نفاقا بچویكتر:
وئهڤه نفاقا عهمهلیه، یا كو مرۆڤى گونههكار دكهت، بهلێ ئهصلێ ئیمانێ ژ نك وى نابهت، وچار بناخه بۆ ڤى ڕهنگێ نفاقێ ههنه، ئهو بۆ دزڤڕت، ئهو ژى ئهڤهنه:
1- خیانهتا د ئێمانهتى دا:
ههر ڕهنگهكێ ئێمانهتى یێ ههبت.. دهمێ كهسهك باوهریا خۆ ب ئێكى بینت، تشتهكێ خۆ بدانته نك، یان حهتا گۆتنهكێ بۆ بێژت، ئهو ڕابت خیانهتێ لێ بكهت، تشتێ وى بۆ نهزڤڕینت، یان نهێنیا وى ئاشكهرا بكهت.
2- درهوا د ئاخفتنێ دا:
دهمێ كهسهكى باوهرى ب ئێكێ دى ههبت، ئهو بچت ئاخفتنهكا ژ درهو بۆ بێژت، دا بخاپینت، ئهڤه بناخهیێ ههر نفاقهكێیه، لهو دئێته گۆتن: درهو ئهو بناخهیه یێ نفاق ل سهر دئێته ئاڤاكرن.
3- غهدرهیا د پهیمانێ دا:
وهكى كو مرۆڤهك سۆز وپهیمانهكێ بدهته كهسهكى، وئهو ل دهمێ دانا ڤێ سۆزێ د دل دا دزانت كو ئهوڤێ سۆزا خۆ ب جهـ نائینت، یان پهیمانهكێ ددهتـه كــهســهكــى وغـهدرێ لێ دكهت ووێ پهیمانێ ب جهـ نائینت.. خودێ د قورئانێ دا فهرمانێ ل مه دكهت كو ئهم سۆزێن خۆ ب جهـ بینین، ووان عهقدان پێك بینین یێن ئهم ددهینه ئێك ودو.
4- زێدهگاڤیا د ههڤڕكیێ دا:
ومهخسهد ب ڤێ ئهوه دهمێ ئهو ههڤڕكیێ د گهل ئێكى دكهت، ژ قهستا ژ حـهقـیـێ لاددهت، ونهحهقیێ دبێژت ودكهت دا ههڤڕكێ خۆ بشكێنت وخۆ ب سهر بێخت، وتشتێ نه حهقێ وى بت بگههینته خۆ. ئهڤ زێدهگاڤیه ژى بناخهیهكێ نفاقێیه.
•مفایێن حهدیسێ:
1- ئهڤ حهدیسه مه ژ نفاقا عهمهلى ددهته پاش.
2- نفاقا عهمهلى چار سالۆخهت ههنه، د ڤێ حهدیسێ دا بۆ مه ئاشكهرا دبن، ئهو ژى ئهڤهنه: خیانهت، درهو، غهدر، وزێدهگاڤى.
