نوکە جەهنەم ل کیڤەیە؟
گومان تێدا نینە کو جەهنەم هەروەسا بەحەشت ژی نوکە هەنە و دچێکریینە ، و ئەڤ چەندا ژ ئایەتێن قورئانێ و حەدیسێن پێغەمبەری سلاڤ لێ بن دئێتە زانین ، و وە نینە وەکی هندەك دەستەکێن بیدعەچی وەکی موعتەزلی و قەدەرییان دبێژن کو بەحەشت و جەهنەم نوکە نینن و ل روژا قیامەتێ ژ نوی خودێ وان چێ دکەت... نەخێر! خودێ و پێغەمبەرێ وی سلاڤ لێ بن ب مە ددەنە زانین کو هەر ژ نوکە بەحەشت و جەهنەم هەنە ، بەلکی هێژ مروڤ نەهاتینە ئافراندن خودێ بەحەشت و جەهنەم چێکربوون، و دانانا ئادەمی و حەووایێ د بەحەشتێ دا پشتی هاتینە ئافراندن تشتەکێ ئاشکەرایە ل بەر مە هەمییان ، هەروەسا دیتنا پێغەمبەری سلاڤ لێ بن بو بەحەشتێ و جەهنەمێ وەکی دحەدیسێن معراجێ و هندەك حەدیسێن دی دا هاتی.
ئیمامێ (طەحاوی) دعەقیدەیا خودا دبێژت:(( بەحەشت و جەهنەم دچێکرینە ، نە ب دویماهی دئێن و نە پویچ دبن ، و هندی خودێیە بەری چێکرییان بەحەشت و جەهنەم چێکرینە ، و هندەك خەلك بو چێکرینە، ڤێجا هەچییێ بڤێت ژوان ئەو ب دادییا خو دێ بەتە ئاگری، و هەر ئێك دێ وی کاری کەت یێ بو هاتییە دان ، و دێ گەهتە وێ دویماهییێ یا بو هاتییە دروستکرن ، و خێر و شەر بو بەنییان دنڤیسینە)).
و ئاشکەراترین دەلیل ل سەر هەبوونا بەحەشتێ و جەهنەمێ ، و کو خودێ ئەو ئافراندینە ئەو حەدیسە یا (ئیمام ئەحمەد) ژ(ئەبوو هورەیرەی) ڤەدگوهێزت، دبێژت: پێغەمبەری سلاڤ لێ بن گوت: (لما خلق الله الجنة والنار ، أرسل جبريل ، قال : انظر إليها ، وإلى ما أعددت لأهلها فيها ، فجاء ، فنظر إليها ، وإلى ما أعد الله لأهلها فيها ، فرجع إليه ، قال : وعزتك لا يسمع بها أحد إلا دخلها ، فأمر بها فحجبت بالمكاره ، قال : ارجع إليها فانظر إليها ، وإلى ما أعددت لأهلها فيها ، قال : فرجع إليها ، وإذا هي قد حجبت بالمكاره ، فرجع إليه ، وقال : وعزتك قد خشيت أن لا يدخلها أحد . قال : اذهب إلى النار فانظر إليها ، وإلى ما أعددت لأهلها فيها ، فإذا هي يركب بعضها بعضا ، فرجع ، قال : وعزتك لـقـد خشيت أن لا يسمع بها أحد فيدخلها ، فأمر بها ، فحفت بالشهوات ، فقال : وعزتك لقد خشيت أن لا ينجو منها أحد إلا دخلها) دەمێ خودێ بەحەشت و جەهنەم ئافراندین جبریل هنارت و گوتێ: هەرە بەرێ خو بدێ، کانێ من چ بو خەلکێ وێ تێدا ئامادەکرییە، ئەو چو بەرێ خو دایێ ، و بەرێ خو دا وی تشتێ بو خەلکێ وێ تێدا هاتییە ئامادەکرن و زڤری و گوت: ئەز ب عززەتا تەکەمە ئێکێ گوهــ لێ نابت ئەگەر وە نەکەت کو بچتە تێدا ، ئینا خودێ فەرمان دا ئەو ب نەخوشییان بێتە پەرژانکرن ، گوتێ : هەرە بەرێ خو بدێ ، کانێ من چ بو خەلکێ وێ تێدا ئامادەکرییە، ئەو چوو بەرێ خو دایێ ، و دیت ئەو ب نەخوشییان یا هاتییە پەرژانکرن، زڤری نك و گوت: ئەز ب عززەتا تەکەمە ئەز ترسیام کەس نەچتێ ، گوتێ: هەرە جەهنەمێ بەرێ خو بدێ، کانێ من چ بو خەلکێ وێ تێدا ئامادەکرییە ، وی ئەو دیت هندەك یا هندەکێ دخوت، ئینا زڤری و گوت: ئەز ب عززەتا تەکەمە کەسەك نابت گوهــ لێ ببت و بچتێ ، ئینا وی فەرمان دا خوشی ل دورێن وێ بێنە رێزکرن ، ئینا جبریلی گوت: ئەز ب عززەتا تەکەمە ئەز ترسیام کەس ژێ خلاس نەبت
ئەڤ حەدیسە ب رەنگەکێ زێدە ئاشکەرا بو مە بەرچاڤ دکەت کو جەهنەم و بەحەشت هەردوو دچێکرینە .. بەلێ پرسیارا ل ڤێرێ دئێتەکرن دێ ئەڤە بت: باشە مادەم جەهنەم و بەحەشت هەردوو نوکە هەنە پا ئەو ل کیڤەنە؟
بەری ئەم بەرسڤێ بدەین دڤێت باش ل بیرا خو بینین کو علمێ مە نەشێت چو جاران دورێ ل چێکریێن خودێ هەمییان بگرت، و ئەڤ قەدەرا مروڤ ب علمێ خو گەهشتیێ ژ چێکریێن خودێ و بەرفرەهییا ملکێ وی ، و ئەو زانینێن وی بدەست خوڤە ئیناین ل دور ڤێ گەردونا ئەم تێدا دژین پشکەکا گەلەکا کێمە ژ راستییێ (کەون) نەبەس ئەڤ کوما روژێ یە ئەوا دبێژنێ(المجموعة الشمسیة) یا کو حەتا ڤێ گاڤێ علم گەهشتیێ، زانا ب خو دبێژن، هەروەسا (کەون) نەبەس ئەو حەفت تەبەقێن عەسمانی و حەفت تەبەقێن عەردینە یێن قورئانێ بومە بەحس ژێ کری ، قورئان ب خو بو مە ئاشکەرا دکەت کو عەرد و عەسمانان ب هەمی مەزنییا خوڤە هندی چێکرییەکێ خودێ یێ بتنێ (وەکی کورسییێ)نابت دەمێ دبێژت:(وسع كرسيه السموات والأرض)( البقرة : 255 ) ڤێجا پا هوین بو عەرشی چ دبێژن، و مەزنییا کورسییێ ل بەر مەزنییا عەرشی وەسایە وەکی گوستیرکەکێ بهاڤێیە صەحرایەکێ ، وەکی دحەدیسەکا دروست دا هاتی.
پشتی ڤێ دێ بێژین، خلاف دناڤبەرا زانایان دا هەیە کانێ بەحەشت و جەهنەم نوکە ل کیڤەنە ، (ئەبوو نوعەیم)ژ(ئبن عەبباسی)ڤەدگوهێزت کو ئەو دبێژت: بەحەشت یا ل عەسمانێ حەفتێ ، و جەهنەم یا ل تەبەقا حەفتێ یا عەردی، و ئەڤ چەندا هە ژ (عەبدللاهێ کورێ سەلامی) ژی دئێتە ڤەگوهاستن.
و د قورئانێ و حەدیسێن دروست دا یا هاتی کو روژا قیامەتێ ملیاکەت جەهنەمێ دئیننە عەردێ مەحشەرێ.
و هندەك زانایێن دی دبێژن: چو ئایەت و حەدیسێن ئاشکەرا نینن بو مە ئاشکەرا بکەن کانێ جەهنەم نوکە ل کیڤەیە ، لەو یا دروست ئەوە مروڤ دبەرسڤا ڤێ پرسیارێ دا راوەستت ، و ئەڤە ژهەمیێ چێترە.
