(11)
رهمهزان ودیاردا خازۆكیێ
پاراستنا جڤاكێ ژ ههر تشتهكێ زهلالیا وى شێلى بكهت، وجوانیا وى كرێت بكهت، وتهناهیا وى تێك بدهت، بهرپسیاریهكا ههڤپشكه دكهفته د ستویێ دهولهتێ ویێ وهلاتى ژى دا، و د پـهیـڤـا ئـهڤـرۆ دا مه ل بهره بهحسێ ئێك ژ وان دیاردێن كرێت بكهین یێن ل ههیڤا رهمهزانێ زێده بهلاڤ دبن، وزهلالیا (جهووێ رووحى) یێ ڤێ ههیڤێ شێلى دكهت، ئهو ژى دیاردا (خازۆكیێ)یه.
ل ههیڤا رهمهزانێ دهمێ ته دڤێت قهستا مالهكێ ژ مالێن خودێ بكهى، دا خۆشیێ ب نڤێژێ و(موناجاتا) د گهل خودێ ببهى، وخۆ ڤهگوهێزیه (جهوهكێ رووحى)، دێ هند بینى كۆمهكا ژن ومێران وههر ئێك ژ وان دو سێ زارۆك د گهل، ل بهر دهمێ مزگهفتێ -وهندهك جاران د ژۆر ڤه ژى- ژ بنێ پێیان یێن دكهنه ههوار، هندهكان ژ قهستا خۆ سهقهت كریه، وهندهكان ژ قهستا بهردایه گریێ، ویا ژ ههمیێ كرێتتر دێ بینى هندهكان كاغهزهكا (موزهووهر و ژ درهو) یا د دهستان دا هندێ دگههینت كو ئهو ژ نوى یێ موسلمان، ویێ ههوجهى پارانه، ههر وهكى ئهو وه تێ گههشتى كو ههچیێ موسلمان ببت دڤێت یێ ڕوى قائیم بت وخازۆكیێ بكهت.. (وهلحاسل!) د ئهنجام دا ئهو جهووێ ڕووحى یێ ته دڤیا ل مزگهفتێ ههبت، ب قێژى وههوارێن خازۆكان نامینت.
ودهمێ تو دزڤڕیه مالا خۆ، دا چهندهكێ بێنا خۆ ڤهدهى وسهرێ خۆ بدانى، دهم بۆ دهمى دێ بینى دهرگههـ یێ دئێته قوتان، وقۆلێن خازۆكان یا دایه ب دویڤ ئێك ڤه دا ڤى (مهوسمى) وسادهییا خهلكى بۆ خۆ ئستغلال بكهن، وتیركێن خۆ تژى بكهن.. دی چیه سهر جادێ، ل دائرێ، ل سویكێ.. دیاردا خازۆكیێ ژ بهر چاڤێن ته ناچت، دویماهیێ رهمهزان وخازۆكى د هزرا مرۆڤى دا دبنه ههڤالجێمك!
پسیار ل ڤێرێ ئهڤهیه: ئهرێ ههبوون وبهلاڤبوون ومانا ڤێ دیاردا كرێت د جڤاكا مه دا، ل ههمى دهمێن سالێ و ب تایبهتى ل رهمـهزانـێ د ستویێ كێ دایه؟ كى بهرپڕسه؟ وچاوا بهرسنگگرتنا وێ دێ ئێتهكرن؟
ل دهسپێكێ مه گۆت: پاراستنا جڤاكێ ژ ههر تشتهكێ زهلالیا وى شێلى بكهت، بهرپسیاریهكا ههڤپشكه دكهفته د ستویێ دهولهتێ ویێ وهلاتیان ژى دا، وههر دیاردهكا كرێتا ههبت ئهگهر دهولهت ودهزگههێن جڤاكى یێن رهسمى ونه رهسمى ڕاكرنا وێ نهكهنه د بهرنامهیێ خۆ دا، وملێ خۆ نهدهنه بهر نههێلانا وێ، ب وهلاتیان ڤه نائێت -ئهو ب تنێ- وێ دیاردێ ڕاكهن، ئهگهر بهرگریا وان بۆ وێ دیاردێ چهندا دژوار ومهزن ژى بت.
ل سهرى دێ بێژین: واجبێ نههێلانا دیاردا خازۆكیێ، چ ئهوێن خازۆكیێ دكهن ژ ڕاستا د فهقیر بن، یان درهوان بكهن، دكهفته ستویێ دهولهتێ، دهولهت دڤێت دویچوونا وان بكهت، ئهگهر ئهو دفهقیر وبێ كار بن دڤێت كارهكى بۆ وان ببینت، ئهگهر نه دڤێت راتبهكێ وهسا بۆ وان دهسنیشان بكهت كو تێرا وان بكهت، وبهرێ وان ژ خازۆكیێ بدهته پاش. وئهگهر ئهو ژ درهو خۆ فهقیر نیشا خهلكى بدهن ووان خازۆكی بۆ خۆ كربته كار، دڤێت دهولهت هندهك عقووبهیێن دژوار بدانت، و ل سهر وى كهسى ب كار بینت یێ ڤى كار بكهت.
جارهكێ ئیمامێ عومهر ل بازارێ دچوو، پیرهمێرهك دیت یێ خواستنێ دكهت، عومهرى گازى كرێ، وپسیار ژێ كر: تو چ كهسى؟ وى گۆت: ئهز مرۆڤهكێ جوهیمه، من كهسێ خۆ نینه، وئهز نهشێم چو كاران بكهم، لهو ئهز خواستنێ دكهم. عومهرى -كو مهزنێ دهولهتێ بوو- گۆتێ: مه عهدالهت د گهل ته نهكریه.. دهمێ تو یێ ل سهر خۆ مه جزیه ژ ته وهردگرت، وگاڤا تو كهفتى مه پشتا خۆ دا ته! پاشى وى بڕیار دا راتبهكێ وهسا بۆ ڤى پیرهمێرێ جوهى بێته تهخصیصكرن تێرا وى بكهت هندى ئهوێ ساخ، دا ههوجهى خواستنێ نهبت.
وئهگهر هات و ب دهولهتێ ڤه نههات ب ڤى واجبى ڕاببت، ژ بهر ههر ئهگهرهكا ههبت، هنگى دڤێت دهولهت تهشجیعا دامهزراندنا كۆمهل ودهزگههێن خێرخوازى یێن نهرهسمى بكهت، ئهو دهزگههێن كارێ خۆ دكهنه هاریكاریا كهسێن ههوجه وپێتڤى، یێن نهشێن چو كاران بكهن..
ووهلاتى ژى ژ لایێ خۆ ڤه، ب ههمى تهخ وچین ڤه دڤێت د گهل دهولهتێ وڤان دهزگههێن خێرخوازى دهاریكار بن، (تهبهروعاتێن خۆ وخێر وزهكاتان) بدهنه ڤێ، و ب گۆتن وشیرهتێن خۆ پشكداریێ د پێشڤهبرنا كارێ ڤان دهزگههان دا بكهن..
وتشتێ ژ ههمیێ گرنگتر ئهوه خهلك، ههر ئێك ژ لایێ خۆ ڤه، بهرسنگێ دیاردا خازۆكیێ بگرن ب ڕێكا نههاریكاریا وان كهسێن خواستنێ دكهن، ودڤێت ئهو باش بزانن كو نههاریكاریا وان بۆ خوازۆكان گونههـ نینه، بهلكى گونههـ ئهوه ئهو هاریكاریا وان بكهن ل وى دهمێ ئهو دزانن ئهڤ خازۆكه یان پتریا وان ددرهوینن، ئهو ب ڤێ هاریكاریا خۆ تهشجیعا مانا دیاردهكا كێت ونه شهرعى دكهن.. وئهڤه ب خۆ كارهكێ گونههه.
ههر وهسا دڤێت دهورێ زانایێن دینى وخوتبهخوینان د بهرسنگگرتنا ڤێ دیاردێ دا نهئێته ژبیركرن، زانایێن دینى دڤێت دهم بۆ دهمى بیرا خهلكى ل حهرامیا خواستنێ بكهن، ئهگهر هات وئهو كهسێ خواستنێ دكهت زێده یێ پێڤى نهبت، ودڤێت ئهو خهلكى تێ بگههینن كو كارێ ئهو دكهن دهمێ خێرێن خۆ ددهنه ڤان خازۆكان گونههه بۆ وان، چونكى ئهو دبنه پشكدارێن بهلاڤكرنا دیارهكا نه یا شهرعى، وههر دهرههمهكێ ئهو ددهنه كهسهكێ نه یێ ههوجه مهعنا وێ ئهوه ئهو یێ كهسهكێ ههوجه بێ بار دكهن.
ودویماهیێ دێ بیرا ههوه ل حهدیسهكا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ئینمهڤه ئهوا بوخارى وموسلم ژێ ڤهدگوهێزن، دهمێ ئاشكهرا دكهت كو ئهو كهسێ خواستنێ بكهت دهمێ ڕۆژا قیامهتێ دئێته بهرانبهر خودایێ خۆ ڕویێ وى دێ یێ حلى بت وپارچهیهكا كوشتى یا ب تنێ ژى پێڤه نابت: ( لَا تَزَالُ المَسْأَلَةُ بِأَحَدِكُمْ حتى يَلْقَى الله وَلَيْسَ في وَجْهِهِ مُزْعَةُ لَحمٍ ).
