13. كارێن خودێ بۆ كهسێ
ژ بلى وى نائێنه پالدان
(14) عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الجُهَنِيِّ -رَضِيَ الله عَنْهُ- أَنَّهُ قَالَ: صَلَّى لَنَا رَسُولُ الله -صلى الله عليه وسلم- صَلاَةَ الصُّبْحِ بِالحُدَيْبِيَةِ عَلَى إِثْرِ سَمَاءٍ كَانَتْ مِنَ اللَّيْلَةِ، فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ، فَقَالَ: ( هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ؟ ( قَالُوا الله وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قال: ( قَالَ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ، فَأَمَّا مَنْ قَالَ: مُطِرْنَا بِفَضْلِ الله وَرَحْمَتِهِ، فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ، وَأَمَّـا مَـنْ قَـالَ: بِـنَـوْءِ كَذَا وَكَذَا، فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي وَمُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ ).رواه البخاري و مسلم
زهیدێ كوڕێ خالدێ جوههنى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- نڤێژا سپێدێ ل حودهیبییێ ل بهرا مه كر، پشتى كو وێ شهڤێ هندهك باران هاتى، و دهمێ ئهو ژ نڤێژێ خلاص بووى ئهو ل مرۆڤان زڤڕى و گۆت: هوین دزانن خودایێ ههوه چ گۆت؟ وان گۆت: خودێ و پێغهمبهرێ وى زاناترن، پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت: وى گۆت: ژ بهنییێن من هــنــدهك بــوونـه خودان باوهر ب من و هندهك كافر، ئهوێ گۆتى: ژ قهنجى و دلۆڤانییا خودێ باران ل مه بارى، ئهو ئهوه یێ باوهرى ب من ئیناى، و كوفر ب ستێرێ كرى، و ئهوێ گۆتى: باران ب فـلان سـتـێـرێ و فـلانـێ ل مه بارى، ئهو ئهوه یێ كوفر ب من كرى و باوهرى ب ستێرێ ئیناى. بوخارى و موسلم ڤهدگوهێزن
باران كهرهمهكه خودێ د گهل بهنییێن خۆ دكهت، و ژ وى پێڤهتر كهس نهشێت بارانێ ببارینت، و ههر كهسهكێ ڤى كارى بۆ ئێكێ دى پالدهت و بێژت: فلان (تشتى) باران ل مه باراند. ئهو هنگى وى ئهو تشت كره شریك بۆ خودێ؛ چونكى وى كارهكێ ب تنێ خودێ دشێت بكهت بۆ ئێكێ دى پالدا.. و پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د ڤێ گۆتنا خۆ دا ئیشارهت دا ستێران؛ چونكى هندهك كهسێن خۆ ب ستێرناسییێ دئیننهدهر ههنه هزر دكهن ئهگهر ستێر ب فلان ڕهنگى بوون دێ باران ئێت، وهكى وان یێن تالعێ باش و خراب ب ستێران ڤه گرێددهن، یان پاشهڕۆژا خۆ ب لڤین و هاتن و چوونا ستێران ڤه د بورجان دا گرێددهن.
ههچى مرۆڤهكێ هزر بكهت كو ستێر ب لڤینێن خۆ تالعێ وى دورست دكهن، و ئهون بارانێ ددهن نه كو خودێ، ئهو كافر دبت و ژ ئیسلامێ دهردكهڤت، و ههچییێ هزر بكهت خودێیه بارانێ ددهت، بهلێ ستێر ب خۆیه بارانێ ددهت (یهعنى بێژت: ئهگهر فلان ستێر چوو فلان بورجى سهداسهد باران دێ ئێت) ئهڤه كافر دبت كوفرا بچویكتر، یهعنى: ئهو ژ ئیسلامێ دهرناكهڤت، بهلێ دڤێت ژ بیر نهكهین كوفرا بچویكتر گهلهك جاران دبته ئهو دهرگههـ یێ كوفرا مهزنتر تێڕا دهرباس دبت.
لهو یا دورستر ئهوه مرۆڤ هاتنا بارانێ بۆ خودێ پال بدهت، و باوهر بكهت كو ئهوه ڤێ نعمهتێ د گهل بهنییێن خۆ دكهت، چى گاڤا وى ڤیا و ب چى ڕهنگێ وى ڤیا.. ڕاسته خودێ بۆ ههر تشتهكى ئهگهرهكێ ددانت، بهلێ ئینان و برنا ئهگهران ههر ب دهستێ وییه، و دهمێ وى دڤێت تشتهكى بكهت ئهگهرهكێ بۆ پهیدا دكهت.. چهند جاران ههوه دیتییه ل چلێ هاڤینێ دهمێ عهسمانێ ساهى، د ناڤبهرا چاڤ و بروییان دا خودێ هندهك عهوران دهاژۆت و بارانهكا وهسا ژێ دبارینت بهلكى خۆ ل زڤستانان ژى چو بارانێن هند بۆش نهئێن؟
ڤێجا دڤێت ههردهم دوعایا مه ژ خودێ بت و بهرێ مه ل دهرگههێ رهحما وى بت.
•ژ وان مفایێن د ڤێ حهدیسێ دا ههین ب كورتى:
1- هـهر كـهسـهكـێ كـارهكێ بهس خودێ دشێت بكهت بۆ ئێكێ دى ژ بلى وى پال بدهت ئهو كافره.
2- پالدانا هاتنا بارانێ بۆ ستێران هندهك جاران دبته كوفرا مهزنتر، یا كو خودانى ژ دینى بێ بار دكهت، و هندهك جاران ژى دبته كوفرا بچویكتر، یا كو خودانى تووشى گونهههكا مهزن دكهت.
3- دڤێت مه باوهرى ههبت كو خودێیه بارانێ دبارینت، و ئهوه وان ئهگهران پهیدا دكهت یێن د پشت هاتنا بارانێ ڕا هــهیــن، لهو دڤێت هیڤى و دوعایا مــه ژ وی ب تنی بت.
