(19) زوهدا د دنیایێ دا
ئاخرهت ل بهر مرۆڤى شرین نابت حهتا دلێ وى ژ دنیایێ سار نهبت، ودلێ كهسهكى ژ دنیایێ سار نابت حهتا ئهو نهبته خودانێ دو دیتنێن دورست:
یا ئێكێ: ئهو وهسا تێ بگههت كو دنیا ئهگهر چهندا خۆش وشرین ژى بت، یا كورت وبهروهخته، خۆشیا وێ چو جاران ژ نهخۆشیێ ڤالا نابت، وهـهمـا بـهسـى خــودانـیـه ئــهو ل بــهر دلى نهخۆش ببت دهمێ ئهو هزرا خۆ د دویماهیا وێ دا دكهت، كا جارهكێ بیرا خۆ ل وان كهسان بینهڤه یێن ته دنیاسین، بارێ خــۆ ژ خـۆشـیـێن دنیایێ تژى كرى، پـاشـى چــوویــن ل بن دو كێلیان ڕازاین، تامهك دێ مینته د وێ خۆشیێ دا یا تو ژ دنیایێ دبینى؟!
یا دووێ: ئهو ل بیرا خۆ ل ئاخـرهتـێ بینتهڤه، دهمێ ئهو دئێت ودمینت، و ل وان خۆشیان یێن ل ئاخرهتێ ههین، پاشى خۆشیێن دنیایێ یێن بهروهخت بدانته بهر خۆشیێن ئاخرهتێ یێن بهردهوام، هنگى ب دورستى مهعنایا ڤێ ئایهتێ دێ بۆ وى ئاشكهرا بت: (وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَىٰ)(الأعلى 17)وما چ خێر ژ وێ تمامتر وپتره یا دویماهى بۆ نهبت.
ئهگهر ئهو بوو خودانێ ڤان ههردو دیتنان، ئهو دێ وى تشتى پێش ئێخت یێ عهقل پێش ئێخستنا وى دخوازت، ودێ وى پاش ئێخت یێ عهقل پاش ئێخستنا وى دخوازت، وپێ نهڤێت بێژین: ههر كهسهك وهسا یێ هاتیه چێكرن، ئهو خۆشیا ب لهز وبهردهست ناهێلت ژ بهر خۆشیهكا بهردهست نهبت ودرهنگ بێت، وهسا تێ نهبت چێتریا وێ خۆشیا ل پاشیێ ههى باش بۆ وى ئاشكهرا ببت، وئهو ب دورستى بزانت كو ئهو خۆشیا نوكه ل بهر دهستێ وى ههى نامینت ودێ ب دویماهى ئێت، وئهو خۆشیا نوكه نه ل بهر دهست گاڤا هات دێ مینت وخلاس نابت، وئهگهر وى ئهڤ چهنده زانى، و د گهل هندێ ژى تشتێ كێم وبهروهخت هلبژارت، ویێ تمام وبهردهوام هێلا، مهعنا عهقلێ وى وباوهریا وى یا لاوازه.. بۆچى؟
چونكى ئهوێ دنیایێ ب سهر ئاخرهتێ بێخت، وخۆشیێن ئاخرهتێ گۆرى خۆشیێن دنیایێ بكهت، ئهو ئێك ژ دووانه: یان ئهو باوهر ناكهت ئاخرهتهكا ههى خۆشیێن وێ دبهردهوامن، وهنگى وى چو باوهرى نابت، یان ژى ئهو باوهر دكهت ئاخرهتا ههى وخۆشیێن وێ دبهردهوامن، بهلێ ئهو خۆشیێن نوكه یێن بهردهست نادهته ب خۆشیێن ئاخرهتێ یێن بهردهوام، ومهعنایا ڤێ ئهوه وى چو عهقل نینه!
وبهرێ خۆ بدهنێ چاوا خودێ وپێغهمبهرێ وى مهتهلێ بۆ مه ب دنیایێ وخۆشیێن وێ دئینن، خودێ دبێژت: (إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّىٰ إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ(24) وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَىٰ دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ)(25) (يونس24-25 ) یهعنى: ههما مهتهلا ژينا دنيايێ ووى مال وخهملا هوين شانازیێ پێ دبهن، وهكى مهتهلا بارانهكێيه مه ژ عهسمانى ئينايه خوارێ، ڤێجا گهلهك ڕهنگێن شينكاتى يێن د ناڤێك ههلبووى پێ شين بووين ژ وى بهرههمێ مرۆڤ بۆ خۆ دكهته قويت، و ژ يێ حهيوان ژێ دخۆن، حهتا دهمێ خهملا عهردى ئاشكهرا دبت، وخهلكێ ڤى عهردى هزر دكهن كو ئهو دێ شێن وى دورين ومفاى بۆ خۆ وهرگرن، فهرمانا مه ب تێبرنا ڤى شينكاتى وخهملا عهردى ب شهڤ يان ب ڕۆژ هات، ئينا مه ئهو شينكاتى وداروبار وهكى تشتهكێ دورى وبێ مفا لێكر، ههر وهكى ئهو شينكاتى وداروبار بهرى هنگى ل سهر عــهردى شـيــن نــهبــووى، ڤـێــجــا ههر وهسا تشتێ هوين شانازیێ پێ دبهن ژ خۆشى وجوانیا دنيايێ، ئهو ژى نامينت وخودێ دێ وى پويچ كهت. وكانێ چاوا مه مهتهلا ڤێ دنيايێ بۆ ههوه گۆت وڕاستییا وێ ئاشكهراكر، گهلی مرۆڤان، وهسا ئهم هێجهت وئايهتان بۆ وى مللهتى ئاشكهرا دكهين يێ هزرا خۆ تێدا بكهت، ومفايێ دنيا وئاخرهتێ بۆ خۆ ژێ وهربگرت. وخودێ ههوه بۆ وان بهحهشتان ڤهدخوينت يێن وى بۆ وهلیێن خۆ ئاماده كرين، وههچیێ وى بڤێت ژ بهنیێن خۆ ئهو بهرێ وى ددهته هيدايهتێ، ووى دئينته سهر ڕێكا ڕاست.
مهعنا: وى مهتهلا دنیایێ وبێخێریا وى نیشا مه دا، پاشى بهحسێ بهحهشتێ بۆ مه كر وبهرێ مه دایێ.
وپێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گۆتنهكا خۆ دا بهحسێ دنیایێ بۆ مه دكهت، ووێ ب ڕهنگهكێ دى بهرچاڤ دكهت، دهمێ دبێژت: ( ما لي وما للدنيا، ما أنا فـي الدنيا إلا كراكب استظل تحت شجرة، ثم راح وتركها ) من ودنیایێ چ د گهل ئێك ههیه؟! ئهز د دنیایێ دا وهكى وى سویاریمه یێ خۆ دایه بهر سیبهرا دارهكێ پاشى چووى وئهو هێلاى.
بینه بهر چاڤێت خۆ: دهمێ تو ل سهر سهفهرهكێ، ب ڕێكێ ڤه تورمبێل بۆ بێنڤهدان ل (محهطهكێ) ڕادوهستت، وئاگههداریا ته دئێتهكرن، كو ڕاوهستیان ب تنێ چهند دهقیقهیهكن، پاشى سهفهر دێ دهست پێ كهتهڤه، ئهرێ جوانیا وێ محهطێ ژبلى خۆشیا بهروهخت فایدهیهكێ دێ دهته ته؟ ئهها دنیا ئهو دههـ دهقیقهنه یێن تو ل وێ محهطێ دبۆرینى، ڤێجا بۆچى تو دێ خۆ خاپینى؟
