(1)
پێشكێنێن ئیسلامێ
ب ناڤێ خودایێ مهزن ودلۆڤان
تو بزانه هندى ئیسلامه دههــ پێشكێن بۆ ههنه : (پێتڤىیه ل سهر مرۆڤێ موسلمان كو وان تشتان بزانت یێن دینێ وى پێ دشكێت یان كێماسى پێ دگـههـنـێ ؛ دا خـۆ ژێ بـدهتـه پاش ، وئهڤ ههر دههــ مهسهلێن شێخى ئیشارهت دایێ وبهرچاڤ كرین و ژ قورئانێ وسوننهتێ وهرگرتین ژ ههمى مهسهلان دگرنگتـرن ؛ چونكى دبنه ئهگهرا نهمانا دینى )
یا ئێكێ : شـركـا د پهرستنا خودێ دا ، خودایێ مهزن دبێژت : ( إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا ـ هندى خودێیه ل وى نابـۆرت وگونههێ بـۆ ژێ نابهت یێ كهسهكى ژ چێكرییێن وى بـۆ وى بـكـهتـه هـهڤـپـشك ، یان ب ههر ڕهنگهكێ كوفرێ كافر ببت ، و ههر گونهههكا دى یا ژ شركێ كێمتـر بت ئهو بـۆ وى ژێ دبهت یێ وى بڤێت ، وههچییێ شركێ ب خودێ بكهت ب ڕاستى ئهوى گونهههكا مهزن كر( [ النساء : 48 و 116 ] ودبێژت : ( إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍـ وههچییێ ههڤپشكهكى د گهل خودێ د عهبدینییێ دا بدانت ئهو خـودێ بـهحهشت ل سهر وى حـهرامـكـرییـه وجهێ وى كرییه ئاگر ، وچو پشتهڤانهك وى نابت وى ژێ ڕزگار بكهت ( [ المائدة : 72 ] .
وڤهكوشتنا نه بۆ خودێ بت ژ شركێیه ، وهكى وى یێ قوربانهكى بۆ ئهجنهكى یان قهبرهكى پێشكێش بكهت . (خـودایێ مهزن د ئایهتهكا پیـرۆز دا دبێژت : ( قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَاي وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِين ـ تو ئهى موحهممهد بێژه : هندى نڤێژ وقوربانێ منه بۆ خودێ ب تنێیه ، نه بۆ صهنهمانه ، ونه بۆ مـرییانه ، ونه بۆ ئهجنانه ، وژینا من ومرنا من بۆ خودێیه خودایێ ههمى چێكرییان ) [ الأنعام : 162 ] ژ ڤێ ئایهتێ دئێته زانین كو ڤهكوشتن ودانا قوربانان ژى دڤێت بۆ خودێ ب تنێ بت ونه بۆ كهسێ دى)
یا دووێ : ههچییێ بۆ دهسكاتییێ د ناڤبهرا خۆ وخودێ دا كهسهكێ دى بدانت دوعـایـان بـۆ خـۆ ژێ بـكـهت ومههدهرێ ژێ بخوازت وخۆ بهێلته ب هیڤییا وى ڤه ، ب گـۆتنا ههمى زانایان ئهو دێ كافر بت . (د ئایهتهكێ دا هاتییه : ( وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا ـ وهندى مزگهفتن بۆ پهرستنا خودێ ب تنێ نه ، ڤێجا هوین پهرستنا كهسێ دى لـێ نهكهن ، وهوین دوعا وپهرستنێ بۆ وى ب تنێ لـێ بكهن) [ الجن : 18 ] و د حهدیسهكێ دا یا ئـیـمام ئـهحـمـهد وتـرمـذى ژ نوعمانێ كوڕێ بهشیرى ڤهدگوهێزن هاتییه : ( الدعاء هو العباده ـ ههما دوعایه عیبادهت ) ، لهو دوعا ژ خودێ ب تنێ دئێته كرن)
یا سییێ : ههچییێ بوتپهرێسان كافر نهكهت ، یان د كوفرا وان دا بكهفته گومانێ ، یان ڕێبازا وان دورست ببینت ، دێ كافر بت . (ئایهتهك دبێژت : ( فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدْ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انفِصَامَ لَهَا ـ ڤێجا ههچىیێ كافرىیێ ب وان تشتان بكهت یێن ژبلى خودێ پهرستـن بۆ دئـێـتـهكـرن وبـاوهرییـێ ب خودێ بینت ئهو ل سهر ڕێكا باشتـر موكم وڕاست بـوو ، ووى خۆ ب وى وهریسى ڤه گرت یێ نهئێته بڕین)[ البقرة : 256 ] مهعنا كوفرا ب طاغووتى ژ پێتڤییێن ئیمانێ یه )
یا چارێ : هـهچـییێ باوهرییێ بـیـنت كو ڕێ وڕێبازا ئێكى دى ژ یا پـێـغـهمـبـهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ تـمامتـره ، یان حوكمێ ئێكێ دى ژ حـوكـمـێ وى باشـتـره ، وهكـى وان یێن حـوكمێ طاغـووتى ب سهر حـوكمێ پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ دئێخن ، ئهو كافره .
یا پێنجێ : ههچییێ كهربێن خۆ بهاڤێته تشتهكى ژ وان تشتێن پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ پێ هاتى دێ كافر بت ، ئهگهر خۆ ئهو كارى ب وى تشتى بكهت ژى .
یا شهشێ : ههچییێ یارى وتڕانهیان بۆ خۆ ب تشتهكى ژ دینێ پێغهمبهرى بكهت ، یان ب خهلات وجهلاتێ ئهو پێ هاتى ، دێ كافر بت ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : ( قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ . لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ـ تو ئهى موحهممهد بێژه وان: ئهرێ ههوه ب خودێ وئایهتێن وى وپێغهمبهرێ وى یارى دكرن ؟ هوین ـ ئهى گهلـى دوڕوییان ـ داخوازا لێبـۆرینێ نهكهن چو مفا د داخوازا ههوه دا نینه ؛ چونكى هوین ب ڤێ گـۆتنا خـۆ یێن كافربووین ( [ التوبة : 65-66 ] .
یا حـهفتێ : سێرهبهندى ، ههچییێ بكهت یان پێ ڕازى ببت دێ كافر بت ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : ( وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ـ وئهو ههردو فریشته سێرهبهندییێ نیشا ئێكى نادهن حهتا وى شیـرهت نهكهن ووان ژ خـۆفێركرنا سێرهبهندییێ پاشڤهلـێ نهدهن ونهبێژنێ : ب خـۆفێركرنا سێرهبهندییێ وگوهدارییا شهیتانان كافر نهبه ) [ البقرة : 102 ] .
یا ههشتێ : پشتگیـرییا بوتپهرێسان وپشتهڤانى وهاریكارییا وان دژى موسلمانان ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ـ وههچییێ ژ ههوه وان بـۆ خـۆ بكهته سهركار ئهو دێ ژ وان بت ، وحوكمێ وى حوكمێ وانه . هندى خودێیه وان زۆرداران یێن كافران بـۆ خـۆ دكهنه سهركار سهرڕاست ناكهت) [ المائدة : 51 ] .
یا نههێ : هـهچـییـێ باوهر بـكـهت كـو بـۆ هندهك مرۆڤان ههیه ژ شریعهتێ موحهممهدى دهركهڤن وهكى بۆ خدرى چێبووى ژ شریعهتێ مووساى ـ سلاڤ لـێ بن ـ دهركهڤت ، ئهو دێ كافر بت .
یا دههێ : پشتدانا دینێ خودێ ، كو نه خۆ فێر بكهتێ ونه كارى پێ بكهت ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : ( وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْهَا إِنَّا مِنْ الْمُجْرِمِينَ مُنتَقِمُونَ ـ وكهس ژ وى زۆردارتر نینه یێ ب ئایهتێن خودى شیـرهت لـێ بێنه كرن ، پاشى ئهو پشت بدهته وێ ههمییێ ، ووجهكێ بۆ خۆ ژێ نهگرت ، وخۆ دفن بلند بكهت ، هندى ئهمین ئهم تـۆلـێ ژ وان تاونباران دستینیـن یێن پشت ددهنه ئایهت ودهلیلێن خودێ ، ومفاى بۆ خۆ ژێ وهرنهگرن) [ السجدة: 22 ] .
و د ڤان ههر دههــ مهسهلان دا چو فهرق نینه د ناڤبهرا وى كهسى دا یێ ب یارى ڤه یان ب مجدى ڤه یان ژ ترسان دا بكهت ، ئهو تێ نهبت یێ كوتهكى لـێ دئێته كرن ، وئهڤه ههمى ئهون یێن خهطەرا وان گهلهك یا مهزن وگهلهك ڕوى ددهن ، ڤێجا یا فهره بۆ مـوسـلـمانى یێ لـێ هـشـیار بت وژێ بتـرست ، ئهم خۆ ب خودێ دپارێزین ژ عهزابا وى و ژ وى تشتێ غهزهبا وى فهر دكهت .
