(25) حیكمهتێن كورت
•پــهردهیـهكـێ سـتـارهكـرنـێ د ناڤبهرا بهنى و خودێ دا ههیه، و پهردهیهك د نـاڤـبـهرا وى و مــرۆڤــان دا، ڤــێــجـا هـهچـییێ ئهو پهرده ههتكاند یێ د نـاڤـبـهرا وى و خــودێ دا هــهى، خـودێ دێ وى پـهردهى ههتكینت یێ د ناڤبهرا وى و مرۆڤان دا ههى.
•بهنى خودایهك ههیه دێ چته نك، و مالهك ههیه دێ لێ ئاكنجى بت، ڤێجا پێتڤییه ل سهر وى ئهو خودایێ خۆ ژ خۆ رازى بكهت بهرى بچته نك، و مالا خۆ ئاڤاكهت بهرى بۆ بێته ڤهگوهاستن.
•زهعێكرنا دهمى خرابتره ژ مرنێ، چونكى زهعێكرنا دهمى ته ژ خودێ و ئاخرهتێ ڤهدبڕت، بهلێ مرن ته ژ دنیایێ و خهلكێ وێ ڤهدبڕت.
•دنیا ژ بهراهییێ حهتا دووماهییێ ب بهر خهما دهمهكى ناكهڤت، ڤێجا چاوا مرۆڤ عهمرى ههمییێ یێ ب خهم بت؟
•مهزنترین فایده د دنیایێ دا ئهوه تو ههمى گاڤان خۆ ب وى تشتى ڤه موژویل بكهى یێ بۆ ته فهرتر بت، و ل ئاخرهتێ پتر مفایى بگههینته ته.
•چاوا ئهو كهس دێ یێ ب عهقل بت ئهوێ بهحهشت و خۆشییێن وێ داینه ب شههوهتا گاڤهكێ؟
•خودێناس ژ دنیایێ دهردكهڤت و ئهو خۆ ژ دو تشتان تێر ناكهت: گرییا ل سهر نهفسا خۆ، و مهدحێن خودایێ خۆ.
•ئهگهر تو ژ مهخلووقهكى ترسیاى صهبرا ته پێ نائێت، و تو دێ ژێ ڕهڤى، بهلێ دهمێ تو ژ خودێ دترسى صهبرا ته پێ دئێت، و تو خۆ نێزیكى وى دكهى.
•ئهگهر زانینا بێ كریار مفایهك تێدا ههبا، خودێ نهكامییا زانایێن كیتابییان نهدكر، و ئهگهر كریارا بێ ئیخلاص مفایهك تێدا ههبا وى نهكامییا منافقان نهدكر.
•تهقوا سێ دهرهجهنه: یا ئێكێ مرۆڤ دل و لهشێ خۆ ژ گونههـ و حهرامییان بپارێزت، یا دویێ: مرۆڤ وان ژ تشتێن مهكرووهـ بپارێزت، یا سێیێ: مرۆڤ وان ژ تشتێ زێده و یێ مایێ مرۆڤى تێ نهچت بپارێزت، یا ئێكێ ژیانێ ددهته عهبدى، و یا دویێ ساخلهمى و هێزێ ددهتێ، و یا سێیێ كهیف و خۆشییێ ددهتێ.
•دهمــێ ئـادهمى ههرمانا د بهحهشتێ دا ژ لایێ دارێ ڤه خواستى، ئــهو ب دهرێخستنێ هاتهجزادان، و دهمێ یووسفى دهركهفتنا ژ سجنێ ژ لایێ خودانێ خهونێ ڤه خواستى، چهند سالهكان ئهو ما ل وێرێ.
•كهیفا ئبلیسى هات دهمێ ئادهم ژ بهحهشتێ هاتییه خوارێ، و وى نهزانى كو نزمبوونا نقۆڤانى د ئاڤێ دا ل دویڤ دوڕ و مرارییان بلندبوونه.
•گونههـ برینن، و بهلكى برینهك ههبت بكهفته جههكێ كوژهك.
•ئهگهر عهقلێ ته ژ بن دهسههلاتا ههوایێ نهفسا ته دهركهفت، یێ خودان دهسههلات دێ بته ئهو.
•تو چوویه د خانییێ ههوایێ نهفسێ ڤه، ڤێجا ته قومار ب ژییێ خۆ كر.
•بازار هێشتا یا گهرم و ته پاره ههین، خۆ بكڕه.
•ههچییێ د ڕێكا سهرفهرازییێ دا گهرما حهتاڤێ نهبینت، ل بهر سیبهرا بلندییێ بێنا خۆ ڤهنادهت.
•ئێكى گۆته حهسهنى: خهلكى ب ههسپێن رههوان دانه ڕێ و بهرى مه ڕاكـرن، و ئــهم خــودانـێــن هـنـدهك كهرێن لهغهرین، وى گۆت: ئهگهر تو ل سهر ڕێكا وان بى، ل دهمهكى زوى دێ گههییه وان.
•چرایێن دلێن پاقژ د خوڕستییێ دا دگهشن بهرى شریعهت بێن ژى.. (قوسسى) پێغهمبهر نهدیتبوو ژى بهلێ باوهرى ب ئێكینییا خودێ ههبوو، و (ئبن ئوبهى)یى نڤێژ ل مزگهفتێ د گهل پێغهمبهرى دكر، و كافر بوو.
•یا بۆرى ژ دنیایێ خهونه، و یا نه هاتى هیڤییه، و دهم د ناڤبهرا وان ههردووان دا یێ زهعێیه.
•دوو ڕویـڤـى كـهفـتـنـه تهلهێ، ئێكى گۆته یێ دى: پشتى ڤێ ژڤانێ مه ل كیڤهیه؟ ههڤالێ وى گۆت: پشتى دوو ڕۆژێن دى ل نك دهبباغى دێ گههینه ئێك.
•مرۆڤێ بهخیل فهقیرهكێ وهسایه چو خێر ژ فهقیرییا وى ناگههتێ.
•ژ كوڕێن ئاخرهتێ به نه ژ كوڕێن دنیایێ؛ چونكى كوڕ ب دویڤ دهیكا خۆ دكهڤت.
•دنیا كهلهخهكێ مراره، و شێر ب كهلهخێن مرار رازى نابت.
•ههچییێ تهنگاڤییا تهلهێ ل بیرا خۆ بینت، هێلانا دانى دێ ل بهر وى سڤك بت.
•ب خودێ دوژمنى ب سهر ته دا نهگرت حهتا خۆشتڤى پشت نهدایه ته، ڤێجا تو هزر نهكه شهیتان ب سهركهفت، بهلێ پارێزڤانى ڕویێ خۆ ژ ته وهرگێڕایه.
•مرۆڤهكى گـۆتـه خـودێـنـاسهكى: من فێرى ڤیانێ بكه، وى گۆت: ڤیان ب فێركرنێ نینه.
•عهجێبى نه دۆتنا (ویحبونه) دایه، بهلێ عهجێبى ئهوه یا د (یحبهم) دا ههى، چونكى حنێر نینه فهقیرهكێ ژار حهز ژ وى بكهت یێ قهنجییێ لێ دكهت، بهلێ حنێر ئهوه قهنجیكار حهز ژ فهقیرهكێ ژار بكهت.
•خۆ ژ وان بده پاش یێن نهیارهتییا خودانێن كیتاب و سوننهتێ دكهن؛ دا خوسارهتییا وان ته ژى ڤهنهگرت.
•خۆ ژ وان ههردو نهیاران بدهته پاش یێن بارا پتر ژ خهلكى پێ چووینه هیلاكێ: ئهوێ ب گومان و ئاخفتنێن خۆ یێن شرین بهرێ خهلكى ژ ڕێكا خودێ ددهته پاش، و ئهوێ دنیایێ و مهزنییێ ئهو دفتنه برى.
•ئهگهر ته بایێ سهرێ سحارێ هلكێشابا، دلێ ته دا ژ مهستییێ هشیار بت.
•ههچییێ ڕێكێ ل بهر خۆ گران كهت، ڕێڤهچوونا وى دێ سست بت.
•ئهگهر ههیڤا تهباخێ كهفته دلى، ئادار دێ كهفته چاڤى.
•بیرا خۆ ل شرینییا گههشتنێ بینه، نهخۆشییا ڕێكێ دێ ل بهر ته سڤك بت.
•دهمێ صه نێچیرێ بۆ خودانێ خۆ دكهت، نێچیرا وى یا حهلاله، بهلێ دهمێ ئهو نێچیرێ بۆ خۆ دكهت، ئهو حهرام دبت.
•مرۆڤ د دنیایێ دا دئێنه عهزابدان ل دویڤ وێ خهما ئهو ژێ دخون.
•ههچییێ ل دنیایێ عاشق ببت، دنیا دێ بهرێ خۆ دهته بهایێ خۆ ل نك وى ڤێجا دێ وى كهته ژ بهنییێن خۆ و دێ وى رهزیل كهت، و ههچییێ پویته ب وێ نهكر، و پشتدایێ، ئهو دێ بهرێ خۆ دهته مهزنییا بهایێ وى، و دێ خدامینییا وى كهت.
•تو دلێ خۆ ل سێ جهان بخوازه: ل دهمێ گوهدانا قورئانێ، و ل جهێ زكر لێ دئێتهكرن، و ل خهولوێ دهمێ تو دمینییهب تنێ، و گاڤا ته ئهو ل ڤان جهان نهدیت، داخوازێ بۆ خۆ ژ خودێ بكه كو ئهو دلهكى بدهته ته چونكى تو یێ بێى دلى.
•خودێناس ل عهردى رحانهكه ژ رحانێن بهحهشتێ، دهمێ موریده بێن دكهتێ شهوقا وى بۆ بهحهشتێ زێده دبت.
•دلێ حهژێكهرى د ناڤبهرا مهزنى و جوانییا خۆشتڤى دایه، دهمێ ئهو بهرێ خۆ ددهته مهزنییا وى ههیبهت بۆ چێ دبت، و دهمێ بهرێ خۆ ددهنه جوانییا وى ڤیان و شهوقا وى زێده دبت.
ل دووماهییێ
حهتا بۆ مه دلى ڤالا نهكهى تو
د خهلوێ دا ئهرێ ما دێ مه بینى؟
طلسما دهرگههێ وهصلا مه صهبره
حهتا واصل بى لازم وێ تو بینى
