(26)
و پشتى رهمهزانێ چ؟
ئێكهمين پێگاڤ ل سهر ڕێكا فاشلى وبهرزهبوونێ مرۆڤ دهاڤێژت ئهوه ئهو خۆ تهسليمى نهفسا خۆ بكهت، بينه بيرا خۆ.. ل رهمهزانێ چهند تشت ههبوون دلـێ ته دچوويێ، ته حهز دكر بكهى، بهلـێ گاڤا دهاته بيرا ته كو رهمهزانه ته دشيا خۆ ژێ بدهيه پاش، بۆچى ژ ئهڤرۆ وێڤه دێ بێژى: ئهز نهشێم ؟ چ ژ ته كێم بوويه، بۆچى تو نهشێى ؟ كهنگى دێ وه ل ته ئێت تو نهفسا خۆ ب ڕێڤه ببهى نهكو ئهو ته ب ڕێڤه ببهت ؟
وئێكهمين خال مرۆڤ ژێ دهست پێ بكهت دا كو بهر ب سهركهفتنێ ڤــه بــچــت ئــهوه مـرۆڤ بكهته دلـێ خۆ كو يێ مجد ل سهر چوونا بهر ب سهركهفتنێ ڤه وڤێ چوونا خۆ ب چو دهم وچو هێجهتان ڤه گرێ نــهدهت، ئـــهو مـرۆڤێ قهستا ئارمانجهكا مهزن بكهت بۆ وى چێ نابت ب ڕێڤه بدانت وبێژت: ڕێـڤهچوون بلا جارێ بهس بت من دڤێت بێنا خۆ ڤهدهم، هنگى ئهو دێ ژ ئارمانجێ دويركهڤت وهندهكێن دى دێ بهرا وى ڕاكهن.. ڤێجا لهزێ بكهن ئارمانجا مهزنه وعهمر يێ كورته، و (ئهمهل) بلا ههوه سست نهكهت چونكى (ئهجهل) ههوه ژبيـر ناكهت، كارێ خۆ بكهن بهرى هوين بۆ قويناغا درێژ بێنه گازيكرن، چونكى ئهگهر هوين هاتــنــه گــازيكرن پشتى هنگى هـنـد دهليڤه بۆ ههوه نائێته دان كو هوين ژ نوى كارێ خۆ بكهن.. هنگى هوين دێ دهنه ڕێ دهست ڤالا ودل تژى كهسهر.
چـهنـدێـن وهكى من وته دساخلهم لـێ بوويه سپێده ونهگههشتينه ئــێــڤــارى، وچهندان لـێ بوويه ئێڤار ونهگههشتينه سپێدێ، تو بێژى ئهم ژ وان ئاسێـتـر بين ل سهر مرنێ ؟!
ئــهڤـه رهمهزان چوو.. وبهرى ئهو بچت ل شهڤا دويماهيێ تو حسێبێ د گهل نهفسا خۆ بكه دا تو بزانى كانێ تو ژ وان (مهقبوولانى) يێن ههژى پيرۆزباهيێ، يان ژى تو ژ وان (مهحروومانى) يێن ههژى تهعزيێ، وئهگهر ته بڤێت نيشانێن (مهقبوول) و (مهحروومى) بـزانـى دا پشتى هنگى خۆ بنياسى وبزانى كانێ تو ژ كيژ ههردووانى ئهڤه نيشان بۆ ته.
ڕاسته (قهبوول) يا ل نك خودێ، وئهو ب تنێ دزانت كانێ ئهو كيه يێ رهمهزان ژێ هاتيه قهبويلكرن، بهلـێ ههر وى هندهك نيشان بۆ مه يێن داناين دا كو ئهم پێ بزانين كانێ ئهوێ (موتهوقع) كو كارێ وى هاتبته قهبويلكرن كيه، و ژ وان نيشانان:
ئێك: كو مرۆڤ ل بهر مهزنيا خودێ يێ شكهستى بت:
و ژ شكهستنا ل بهر مهزنيا خودێ يه مرۆڤى باوهرى ههبت كو ههر نعمهتهكا د گهل مرۆڤى هاتيهكرن ژ خودێ يه، ونعمهتا ژ ههميان مهزنتـر هيدايهته بۆ كرنا كارێ چاك.. ئهڤه رهمهزان خلاس ودبت گهلهك باشى ته تێدا كربن، ئهگهر ته هزر كربت كو ئهڤ باشيێن ته كرين ژ تهوفيقا خودێ بوو بۆ ته و ژ قهنجيا وى بوو ل سهر ته، ئهو ته خۆ بۆ مهزنيا وى شكاند، بهلـێ ئهگهر تو هزر بكهى ئهڤ باشيێن ته كرين ژ جامێريا تهيه وهندى تو يێ ب كێرهاتى يى، ئهو هنگى تو شوكرا خودێ ناكهى، چونكى تو حهقێ وى ل سهر خۆ نابينى، وئهگهر ته شوكرا وى نهكر ئهو تـه خـۆ ل بهر مهزنيا وى نهشكاند، چونكى غروور بۆ ته ب كارێ ته يێ باش دێ چێ بت، وتو دێ هزر كهى هندى تو يێ ژ ههژى يى لهو بهرێ ته بۆ ڤى كارێ باش يێ هاتيه دان.
دوو: كو منهتا خودێ ل بهر چاڤێن مرۆڤى بت:
وئهڤه تمامهتيا خالا بۆريه.. ئهگهر ته زانى كو ئهڤ باشيێن ته ل ڤێ ههيڤێ كرين قهنجيهك بوو خودێ ل ته كرى، هنگى منهتا وى دێ ل بهر چاڤێن ته بت، وئهگهر منهتا وى ل بهر چاڤێن ته بوو هندى باشى ته كربن تو دێ هزر كهى كو تو يێ (موقهصرى) وته ب دورستى حهقێ خودێ ژ سهر خۆ ڕانهكريه..
دهمێ تـو ژ رهمـهزانـێ دهردكهڤى بهرێ خۆ بده خۆ ئهگهر تو ژ وان بى يــێــن ژ خــۆ رازى وهــزر دكــهن وان چو ل سهر خۆ نههێلا وحهقێ خودێ ژ سهر خۆ ڕاكر.. هنگى بـتـرسه كـو تـو ژ وان بـى يـێـن كارێ ته نههاتيه قهبويلكرن، وئهگهر تو يێ ب ترس بى كو ته تهخسيرى د دهر حهقا ڤێ ههيڤێ دا كربت وته ب دورستى حهقێ خودێ ژ سهر خۆ ڕانهكربت، ئهو مهعنا وێ ئهوه دهمێ تو كارێ خۆ ـ ئهگهر چهند گهلهك ژى بت ـ ددانيه بهرانبهر قهنجى ومنهتا خودێ يا مهزن كارێ ته د چاڤێن ته دا كێم دبت وتو شعوورێ ب تهخسيريێ دكهى، ئهو هنگى يا (موتهوقع) ئهوه كارێ ته هاتبته قهبويلكرن، و ژ بيـر نهكه خودێ خێرێن هندهك مرۆڤان ئێكێ ب حهفت سهدان حسێب دكهت، وبۆ هندهكان هێشتا پتـر.
سێ: كو مرۆڤ عهيبێن نهفسا خۆ وكارێ خۆ ببينت:
ئهو مرۆڤێ ههردهم خۆ بۆ خودێ بشكێنت ومنهتا وى ل بهر چاڤێن خۆ بدانت دێ ل خۆ زڤڕت وحسێبا نهفسا خۆ وكارێ خۆ د گهل خۆ كهت، وئهڤ حسێبه ههرهم دێ بهرێ وى دهته هندێ كو ئهو ئعتـرافێ ب عهيبێن نهفسا خۆ وكێماسيێن كارێ خۆ بكهت..
گهلهك جاران چێ دبت مرۆڤ ب خۆ يان كارێ وى ب ڕهنگهكێ جوان وتمام ددئێته پێش چاڤ ب تايبهتى ئهگهر هندهك كهس ههبن مهدحێن مرۆڤى بكهن، يان مرۆڤ ب ڕهنگهكێ مهزن د خۆ بگههت، وئهگهر هات وكارێ مرۆڤى ژ وان كاران بت يێن چاك -وهكى ڕۆژيێ بۆ نموونه- كهيفا مرۆڤى پێ دئێت، ودهمێ ژێ خلاس دبت هزر دكهت ئهوى كارهكێ گهلهكێ باش يێ كرى، وزوى ب زوى (تهوقوعا) هندێ ناكهت كو كو دبت وى ئهڤ كارێ خۆ يێ باش تێكهلى هندهك خهلهتيان كربت وى كارى ئێكجار پويچ كهن يان خێرا وى گهلهك كێم بكهن.. بهلـێ خودان باوهرێ دورست يێ وهسا نينه، كارێ ئهو دكهت ئهگهر چهند يێ باش وتمام ژى بت ئهو هزر دكهت ئهڤ كاره گهلهك ژ هندێ كێمتـره كو حهقێ خودێ ژ سهر وى ڕاكهت، لهو كارێ باش ئهو دكهت ودترست ژ بهر كێماسيان نهئێته قهبويلكرن، نه وهكى وى مرۆڤێ مهغروور ئهوێ كارهكێ كێم دكهت وهزر دكهت وى چو ل سهر خۆ نههێلا وبهحهشت مسۆگهر كر.
چار: كو مرۆڤهكێ خۆڕاگرتى بت ل سهر ڕێكا خودێ:
عهبدينيا وى ب شهڤ وڕۆژێن رهمهزانێ ب تنێ ڤه يا گرێداى نهبت، نڤێژ وڕۆژى وقورئان خواندن وخێركرنا وى د گهل رهمهزانێ ب دويماهى بێن، صووفيێ رهمهزانێ بت، (بوخارى وموسلم) ژ پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ڤهدگوهێزن دبێژت: ( إن أحب الأعمال إلى الله عز وجل أدومها وإن قل ـ كارێ ژ ههميان خۆشتڤيتـر ل نك خودێ ئهوه يێ بهردهوام بت ئهگهر خۆ يێ كێم ژى بت ( عـيـبـرهت نه ب كێمى وگهلهكيا كاريه عيبرهت ب بهردهواميا ويه، بلا كارێ ته يێ باش يێ كێم بت بهس بلا يێ بهردهوام بت.
وخـۆڕاگـرى وئـسـتـقامـهت نـه بـهس خۆڕاگريا ل سهر كرنا كارێ باشه، يا گرنگـتـر ئــهوه دلـێ مـرۆڤـى ل سهر وێ باوهريێ خۆڕاگرتى بهێلت يا وى د رهمهزانێ دا تامكريێ وههست پێ كرى.
ئهو كهسێ ب ڤى ڕهنگى بت دێ شێين ديارى چاڤ پيرۆزباهيێ لـێ كهين كو ئـهو ب سـهركهفتى ژ رهمهزانێ دهركهفتى، وبهروڤاژى ڤێ چهندێ ئهو كهسێ ژ رهمهزانێ دهركهڤت بێى ئهو ل بهر مهزنيا خودێ يێ شكهستى بت، ومنهتا خودێ ل بهر چاڤێن خۆ بدانت، وبێى ئهو عهيبێن نهفسا خۆ وكێم وكاسێن كارێ خۆ ئاگههدار ببت، وپشتى رهمهزانێ خۆڕاگرتى نهمينت ل سهر وێ تۆبێ يا وى ل رهمهزانێ بهرێ خۆ دايێ.. ديارى چاڤ ئـهو ژ وان مـهحروومانه يێن چو فايده ژ رهمهزانێ نهكرى، وخودێ چێتـر دزانت.
هيڤيا مه ژ خودێ ئهوه ئهو مه ژ وان كهسان حسێب بكهت يێن كارێ وان دئێته قهبويلكرن ورهمهزان فايدهى دگههينتێ.
