(28)
چاوا خاترخواستنا رهمهزانێ بكهين؟
كارێ دووێ: بهردهوام ئستغفاران بكێشه:
د قورئانێ دا دهمێ بهحسێ حهجێ دئێتهكرن، فهرمان ل حهجيان دئێتهكرن كــو ئــهو پشـتـى (ئيفاضــێ) ئستغفاران بكێشن، وهكى گۆتى: ( ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس واستغفروا الله إن الله غفور رحيم ) (البقرة: 199) و د حهديسێن دورست ژى دا هاتيه كو پێغهمبهرى -سلاڤ لـێ بن- دهمێ نڤێژا خۆ ب دويماهى دئينا سێ جاران دگۆت: (أستغفر الله).
و ژ عومهرێ كوڕێ عهبدلعهزيزى دئێته ريوايهتكرن كو دهمێ رهمهزان بهر ب دويـمـاهـيـێ ڤــه دچــوو وى كاغهز بۆ (ولايهتان) دهنارتن وتێدا فهرمان ل خهلكى دكر كو ئهو وێ بێژن يا بابێ وان ئادهمى گۆتى: ( قالا ربنا ظلمنا أنفسنا وإن لم تغفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين ) (الأعراف: 23) ووێ بێژن يـا نـووحى گۆتى: ( وإلا تغفر لي وترحمني أكن من الخاسرين ) (هود: 47) ووێ بێژن يا مووساى گۆتى: ( رب إني ظلمت نفسي فاغفر لي)(القصص: 16) ووێ بێژن يا يوونسى گۆتى: ( لا إله إلا أنت سبحانك إني كنت من الظالمين)الأنبياء: 87).
ووهكى ئهم دبينين ڤان گۆتنێن پێغهمبهران ههميان ئستغفار تێدا ههيه، وئستغفار ئهوه مرۆڤ داخوازێ ژ خودێ بكهت كو ئهو ل گونهها مرۆڤى نهگرت وخهلهتيا مرۆڤى ژێ ببهت، وبهلكى كهسهك پسيار بكهت: حكمهت ژ گهلهك ئستغفارێ ل دويماهيا ڤان كارێن باش (حهجێ، نڤێژێ، ڕۆژيێ) چيه؟
ئهم دزانين بۆچى پشتى كارێ خراب ئستغفار يا فهره، بهلـێ بۆچى ئهو پشتى كارێ باش بێتهكرن؟
مرۆڤ دهمێ كارهكى دكهت ئهگهر خۆ ئهو كار يێ باش ژى بت، وهكى ڕۆژيێ، ئهو نزانت كانێ كارێ وى ب سلامهتى پێك هاتيه و ب نك خودێ ڤه هاتيه بلندكرن يان نه، ژبلى هندێ كو دهمێ مرۆڤ كارهكێ باش دكــهت ڕهنگهكێ ئيعجابێ بــۆ وى ب وى چێ دبت وهزر دكهت ئهڤه ئهو ل نك خودێ ب قهدر كهت ودهرهجێن وى بلند بوون، وئهڤ ڕهنگێ ئيعجابێ بهرێ خودانى ددهته خهطەرياتێ، لهو د ههردو حالهتان دا مرۆڤ يێ ههوجهيه ژ خودێ بخوازت ئهو كێماسيێن وى عهفى بكهت ولهنگيێن وى ڤهگرت.
ئهبوو هورهيرهى دگۆت: غهيبهت ڕۆژيێ كون دكهت، وئستغفار وێ پنى دكهت، ڤێجا ههچيێ ژ ههوه بشێت ب ڕۆژيهكا پنيكرى ڤه بێت بلا وه بكهت. يهعنى: هوين گهلهك ئستغفاران بكێشن دا ڕۆژيێن ههوه بێنه پنيكرن.
كارێ سيێ: داخوازا عهفويێ ژ خودێ بكه:
(العفو) ئێك ژ باشناڤێن خودێ يه، ومهعنا ڤى ناڤى ئهوه خودێ يێ لێنهگره، زوى ب زوى ئهو ل عهبدێن خۆ ناگرت، و ل خهلهتى وگونههێن وان دبـۆرت، ئيمام ئهحـمـهد ژ عائيشايێ ڤهدگوهێزت دبێژت: من گۆته پێغهمبهرى -سلاڤ لـێ بن- ئهرێ ئهگهر ئهز گههشتمه (ليله القدر) ئهز چ بێژم؟ وى گۆته من: بێژه (اللهم إنك عفو تحب العفو فاعف عني).
ئێك ژ وهليێت خودێ د دوعايا خۆ دا دگۆت: يا رهببى تو ژ مه رازى به، وئهگهر تو ژ مه رازى نهبى ژى تو مه عهفى بكه، ههچيێ گونههێن وى ل بهر چاڤان دمهزن بن طەماعيا خۆ نابهته رازيبوونێ، وههمى هيڤيا وى دێ ئهو بت ئــهو بێته عهفيكرن، وههچيێ مهعرفهتا وى تمام بوو خۆ ژ ڤێ مهرتهبێ بلندتر نابينت.
مـهزنـهكى ئـهگـهر ته تهخسيرى د دهر حهقا وى دا كربت وته فهرمانێن وى ل عهردى دابن، دهمێ تو بۆ نك وى دئێيه داخوازكرن بهرێ ته دێ لـێ بت ئهو خهلاتهكى بدهته ته وته ب نك خۆ ڤه بلند بكهت، يان ههمى هيڤيا ته دێ ئهو بت ئهو چو ل ته نهكهت و ل خهلهتيا ته ببۆرت؟
ئهگهر تو د ڤێ مهتهلـێ گههشتى دێ زانى مهعنا وێ دوعايێ چيه يا (صله بن أشیم) ى دكر دهمێ ب شهڤێ ههميێ عيبادهت دكر وگاڤا سپێده نێزيك دبوو دهستێن خۆ سهرئهڤراز دكرن ودگۆت: يا رهببى تو من ژ جههنهمێ بپارێزى وما ئێكێ وهكى من بسته دكهت داخوازا بهحهشتێ ژ ته بكهت!
بهرى پسيارا بهحهشتێ تو ژ خودێ بكهى تو داخوازا لێبۆرينێ ژ وى بكه، وكراسێ قرێژى بهرى تو بێنێن خۆ لـێ بكهى دڤێت وى ب ئاڤهكا پاقژ بشۆى، وگونههێن ته ئهگهر چهند دمهزن بن ل بهرانبهر عهفوا خودێ نائێنه حسێبكرن، ڤێجا بێ هيڤى نهبه، ههوجهييا خـۆ ببه بهر دهرگههێ وى، و ب خۆشكاندن ڤه د گهل وى عهبدێ صالح بێژه: يا رهببى گونههێن من دمهزنن وعهفوا ته گهلهكه ڤێجا تو عهفوا خۆ بده د گهل گونههێن من، من عهفى كه.
كارێ چارێ: عيبادهتێ خۆ زێده بكه:
هندهك جاران دهمێ مرۆڤ كارهكى دكهت وئهو كار نێزيكى دويماهيێ دبت مرۆڤ ژ بێنتهنگيا خۆ تێدا سست دبت، و ل سهر ڤى بناخهيى هندهك كهس ههنه ئهم دبينين ل سهرێ رهمهزانێ د كرنا عيبادهتى دا دمجدن، خۆ گهلهك ب كرنا نڤێژێ وچوونا مزگهفتێ وخواندنا قورئانێ ڤه دوهستينن، وگاڤا رهمهزان نێزيكى دويماهيێ بوو دێ بينى ئهو سست بوون، هێشتا رهمهزانێ خاترا خۆ نهخواستى ئهو پشتا خۆ ددهنێ ومجديا خۆ ژ دهست ددهن وئهو ب خۆ پێغهمبهر -سلاڤ لـێ بن- بهروڤاژى ڤێ چهندێ دهمێ دههێن دويماهيێ ژ رهمهزانێ دهاتن وى پتـر خۆ دوهستاند وعيبادهتێ خۆ زێدهتر لـێ دكر..
كهسهكى ئهگهر تو گهلهك حهز ژێ بكهى وتو بزانى پشتى دهمهكێ نێزيك ئهو دێ بار كهت وچته وهغهرهكێ، وتو نزانى كانێ دێ جارهكا دى وى بينيهڤه يان نه، ئــهڤ دهمــێ كــورتـێ مايى دێ چاوا بهيه سهرى.. ب خۆموژيلكرن وپشتدانا وى، يان ب مانا د گهل وى وتێركرنا چاڤێن خۆ ب ديتنا وى؟ دێ بێژى درێژ بوو بهسه، يان دێ حهز كهى ههر دهقيقهيهكا مايى هندى سالهكێ درێژ ببت؟
ئهڤه رهمهزان يا كارێ خۆ دكهت دا بچت، ڕاسته پشتى يازده ههيڤێن دى جارهكا دى دێ ئێتهڤه، بهلـێ كى دبێژت دهمێ ئهو دئێت ئهز وتو دێ ژ وان بين يێن پێشوازيێ لـێ دكهن؟
وخـۆ وهستاندن وزێــدهكـرنا عيبادهتى ل دههكێن دويماهيێ ژ ههيڤا رهمهزانێ ژ بهر دو ئهگهرانه:
يا ئێكێ: چونكى شهڤا ب قهدر د كهفته د شهڤهكێ دا ژ ڤان ههر دهه شهڤان، وپێتڤيه مرۆڤێ خودان باوهر خێرا ڤێ شهڤێ ژ دهست خۆ نهكهت.
ويا دووێ: چونكى شهرتێ كارى دويماهيه، و ل دويماهيێ دڤێت مرۆڤ پتـر خهمێ ژ كارى بخۆت، چونكى (موتهسابق) -وهكى مه گۆتى- ل دويماهيا غاردانێ ژ ههمى دهمان پتـر خۆ دوهستينت دا بهرى ههڤالان بگههته ئارمانجێ.
ڤێجا نهبـێـژه: درێـژ بوو ئهم پێڤه وهستياين! (هممهتا) خۆ زێده كه، تو چ دزانى.. بهلكى ئهڤه رهمهزانا ته يا دويماهيێ بت.
