2. تهوحید حهقێ خودێیه ل سهر بهنییان
(2) عَنْ مُعَاذٍ -رَضِيَ اللهُ عَنْهُ- قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ: عُفَيْرٌ، فَقَالَ: ( يَا مُعَاذُ هَلْ تَدْرِي ما حَقُّ الله عَلَى عِبَادِهِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى الله؟ ( قُلْتُ: اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: ( فَإِنَّ حَقَّ الله عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَحَقَّ الْعِبَادِ عَلَى الله أَنْ لَا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا ( فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ الله، أَفَلَا أُبَشِّرُ بِهِ النَّاسَ؟ قَالَ: ( لَا تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا ).رواه البخاري ومسلم
ژ موعاذى -خودێ ژێ رازى بت- دئێته ڤهگوهاستن، دبێژت: ئهز د گهل پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ل سهر كهرهكى یێ سویاربووم دگۆتنێ: عوفهیر، وى گۆت: ئهى موعاذ، تو دزانى حهقێ خودێ ل سهر بهنییان چییه، و حهقێ بهنییان ل سهر خودێ چیه؟ من گۆت: خودێ و پێغهمبهرێ وى چـێـتـر دزانـن، وى گـۆت: حـهقـێ خودێ ل سهر بهنییان ئهوه ئهو پهڕستنا وى بكهن و تشتهكى بۆ وى نهكهنه شریك، و حهقێ بهنییان ل سهر خودێ ئهوه ئهو وى عهزاب نهدهت یێ تشتهكى بۆ وى نهكهته شریك. ئینا من گۆت: ئهى پێغهمبهرێ خودێ، ئهرێ ئهز مزگینییێ ب ڤێ چهندێ نهدهمه مرۆڤان؟ وى گۆت: نه، تو مزگینییێ نهده وان دا ئهو خۆ نههێلنه ب هیڤییێ ڤه.
بوخارى و موسلم ڤهدگوهێزن
ئهڤ حهدیسه هندێ دگههینت كو ئێكهمین تشتێ فهر ل سهر موسلمانێ موكهللهف ئهوه ئهو تهوحیدا خودێ د پهڕستنێ دا بكهت، و خۆ ژ شركێ بدهته پاش، و ئهو ژیانا خۆ ههمییێ ل سهر ڤى بناخهیى ئاڤا بكهت؛ دا د دنیایێ دا دلرحهت بژیت، و ل ئاخرهتێ سهرفهراز ببت، و دهمێ حهدیس دبێژت: حهقێ خودێ ل سهر بهنییان مهخسهد پێ ئهو تشتێ خودێ ل سهر بهنییان كرییه واجب، كو دڤێت ئهو پێ ڕاببن و بكهن، و ههژى گۆتنێیه كو بهنییان چو حهق ل سهر خودێ نینن، یهعنى: د شیانا وان دا نینه ئهو تشتهكى ل سهر خودێ واجب بكهن، كو ڤێت ئهو بكهت.. بهلێ دهمێ حهدیس دبێژت: حهقێ بهنییان ل سهر خودێ، ئهڤه قهنجییهكه خودێ د گهل وان كرى كو تشتهك بۆ وان ل سهر خۆ واجب كرى.
و دهمێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژته موعاذى: مزگینییێ نهده وان دا ئهو خۆ نههێلنه ب هیڤییێ ڤه، مهخسهد پێ ئهوه ئهگهر وان ئهڤ تشته زانى بهلكى ئهو خۆ بهێلنه ب هیڤییا ڤێ چهندێ ڤه و د كـــرنــا بـاشـیـیـان دا سست ببن، و موعاذى فهرمانا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ب جهئینا و ئهڤ گۆتنه بۆ كهسێ نهگۆت، حهتا دهمێ كهفتییه بهر مرنێ ژ نوى وى ئهو گۆت ژ ترسێن هندێ دا كو ب ڤهشارتنا ڤێ زانینێ ئهو گونههكار ببت.
•ژ وان مفایێن د ڤێ حهدیسێ دا ههین ب كورتى:
1- تهوحیدا خودێ و ئێكتاپهڕێسییا وى واجبهكه خودێ ل سهر بهنییێن خۆ داناى دڤێت ئهو پێ ڕاببن.
2- تـهوحـیـدا خودێ و خۆ دویركرنا ژ شركێ پێكڤه دگرێداینه، و تهوحید ب تمامى ب جهـ نائێت حهتا مرۆڤ خۆ ژ شركێ نهدهته پاش.
3- چێ نابت مرۆڤ خۆ ژ كرنا كارێ باش سست بكهت، و ب تنێ خۆ بهێلته ب هیڤییا هندێ ڤه كو ئهو ژ ئههلێ تهوحیدێیه؛ چونكى د گهل باوهرییێ كارێ باش ژى تشتهكێ فهره.
