(3)
ههر سێ بناخه
ب ناڤێ خودایێ مهزن ودلۆڤان
ل سهر ههر مێرهكێ موسلمان وژنهكا موسلمان پێتڤییه كو سێ بناخهیان بزانت ، ئهو ژى ئهڤهنه : كو خودایێ خۆ ، ودینێ خۆ ، وپێغهمبهرێ خۆ بنیاست .
بناخهیێ ئێكێ :
ئهگهر بـۆ تـه هـاتـه گـۆتن : كییه خودایێ ته ؟ تو بێژه : خودایێ من ئـهلـلاهـه ئــهوێ ب قــهنـجـییا خـۆ ئهز ب خودان كریم ، وئهز ژ نـهبـوونێ دایم وئافراندیم ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : (إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ ـ هندى ئهو خودایه یێ ئهز دوعایان ژ وى ب تنێ دكهم خودایێ من وخودایێ ههوهیه ، ڤێجا هوین عهبدینییا وى بكهن ، وئهز وهوین د عهبدینییا وى دا وهكى یهكین ، وئهڤهیه ڕێكا ڕاست یا چو چهپ وچویـر تێدا نهههین ) [ آل عمران : 51 ] .
وئـهگـهر بـۆ تـه هـاتـه گـۆتـن : تـه خـودایێ خۆ ب چ نیاسییه ؟ تـو بـێـژه : مـن ئهو ب ئایهت وچـێـكرییێن وى نیاسییه ، ودهلیل ل سهر ئایهتێن وى ئهڤ گـۆتنا وییه : ( وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ـ و ل دویڤێك هاتنا شهڤ وڕۆژان ، وژێك جودابوونا ڕۆژ وههیڤێ ژ ئایهتێن خودێ ونیشانێن ئێكینى وشیانا وینه ، وى ئهو بن دهستى خۆ كرینه . هوین نـه بـۆ ڕۆژێ ونه بۆ ههیڤێ نهچنه سوجدێ ، چونكى ئهو دچێكرینه ، وبۆ وى خـودایى هـهڕنـه سـوجـدێ یێ ئـهو ئافراندین ، ئهگهر هوین وى ب تنێ دپهرێسن) [ فصلت : 37 ] .
ودهلیل ل سهر چێكرییێن وى ئهڤ گـۆتنا وییه : ( إِنَّ رَبَّكُمْ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِين ـ هـنـدى خـودایێ هـهوهیـه ، گـهلـى مـرۆڤـان ، ئهو خودایه یێ عهسمان وعهرد ژ چوننهیێ د شهش ڕۆژان دا ئافـرانــدیـن ، پاشـى ئـسـتیوا ل سهر عهرشى كر ، ئانهكۆ : ل سـهر بـلـنـد بوو و ب سهركهفت ، بلندبوونهكا بابهتى مهزنىیا وى بت ، ئهو شهڤێ ب سهر ڕۆژێ دا دئینت ، حهتا د ناڤ دا دپێچت وڕۆناهییا وێ دبهت ، وڕۆژێ ب سهر شهڤێ دا دئینت ڤێجا تارىیا وێ دبهت ، وههر ئێك ژ وان ههردهم ب لهز ب دویڤ یا دى دا دئێت ، وئهوه یێ ڕۆژ وههیڤ وستێر ئافراندین وئێخستینه بن فهرمانا خۆ وهكى وى دڤێت ئهو وان ب ڕێڤه دبهت ، وئهو ژ ئایهتێن وى یێن مهزنن . نێ ئافراندن ههمى وفهرمان ههمى یا وییه ، وخـودێ خـودایێ ههمى چێكرییان یێ پاك وبلند ومهزن بت) [ الأعراف : 54 ] .
وئـهگـهر بۆ ته هاته گـۆتن : بۆ چ تشتى خودێ تو ئافراندى ؟ تو بێژه : وى ئهز بۆ پهرستن وگوهدانا خۆ ئافراندیمه ، ودا ئهز ئهمر وفـهرمانا وى ب جهــ بینم ، ودهلیل ل سهر پهرستنێ گـۆتنا خودێیه :( وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِي . مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِي . إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ ـ ومن ئهجنه ومرۆڤ نهئافراندینه وپێغهمبهر بۆ وان نههنارتینه ئهگهر ژ بهر ئارمانجهكا مهزن نهبت ، كو ئهو پهرستنا من ب تنێ بكهن . من چو ڕزق ژ وان نهڤێت ومن نهڤێت ئهو خوارنێ بدهنه من ، ئهزم ڕزقى ددهم . مهعنا خودێ یێ ههوجهى كهسێ نینه ، بهلكى خهلك ههمى دههوجهى وینه ، ئهوه ئافراندهر وڕزقدههێ وان . هندى خودێیه ئهو ب تنێیه ڕزقى ددهته خهلكى ، وقویتى بۆ وان پهیدا دكهت ، خودان هێزێ موكمه ، یێ كـهس نهشێتێ ، خودانێ هێز وشیانێ ههمییێ) [ الذاریات : 56-58 ] .
ودهلیلێ گوهدانێ گـۆتنا خودێیه :( يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُوْلِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِـي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالـرَّسُولِ ـ ئـهى گـهلـى ئــهوێـن د باوهرییا خۆ دا دڕاستگـۆ ، د بهرسڤا فهرمانێن خودێ وهرن وبێ ئهمرییا وى نهكهن ، و د بهرسڤا پێغهمبهرى سلاڤ لـێ بن وهرن وگوهدارییا وێ حهقییێ بكهن یا ئهو پێ هاتى ، وگوهدارییا مهزن وكاربدهستێن خـۆ بكهن بهلـێ نه د بێ ئـهمـرییا خودێ دا ، وئهگهر هوین د ناڤبهرا خـۆ دا ل سهر تشتهكى ب ههڤڕكى چوون ، هوین حوكمێ وى تـشـتـى بـۆ كیتابا خودێ وسـونـنـهتـا پـێـغـهمـبـهرێ وى موحهمـمـهدى سلاڤ لـێ بن بزڤڕینن) [ النساء :59 ] .
وئـهگـهر بۆ ته بێته گـۆتن : خودێ فهرمان ب چ ل ته كرییه وتو ژ چ دایه پاش ؟ تو بـێـژه : وى فـهرمـان ب تـهوحیدێ ل من كرییه وئهز ژ شركێ دایـمـه پاش ، ودهلیل ل سهر فهرمانێ گـۆتنا خودێیه : ( إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنْ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُون ـ هندى خودایێ مهزنه د ڤێ قورئانێ دا فهرمانێ ل بهنییێن خۆ دكهت كو دادییێ د دهرحهقا وى دا بكهن ، كو پهرستنا وى ب تنێ بكهن ، و د دهرحهقا خهلكى ژى دا كو مافێ ههر خودان مافهكى بدهنێ ، وفهرمانێ ب قـهنـجـییـێ ژى دكـهت كـو كارێـن وى ل سـهر وان فـهركـریـن ب دورسـتـى ئهو بكهن و ب گۆتن وكریار د گهل خهلكى دباش بن ، وخودێ فهرمانێ ب مرۆڤاینییێ دكهت ، وپاشڤهلێدانا ژ ههر كار وگۆتنهكا كرێت دكهت ، و ژ ههر تشتهكى یێ شریعهت ژێ ڕازى نهبت ژ كوفرێ وگونههان ، و ژ زۆردارییا ل خهلكى وتهعدایییا ل سهر وان ، وخودێ ـ ب ڤێ فهرمانێ وپاشڤهلێدانێ ـ شیـرهتان ل ههوه دكهت وبیـرا ههوه ل دویماهییان دئینتهڤه ؛ دا هوین فهرمانێن خودێ ل بیـرا خـۆ بینن ومفاى ژێ وهربگرن)[ النحل : 90 ] .
ودهلیلێ پاشڤهلێدانێ گـۆتنا خودێیه :( إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ ـ هـنـدى خـودێیه وێ گونههێ ژێ نابـهت كـو شـرك پـێ بـێـتـه كـرن ، و یا ژ شــركـێ كــێـمـتـر بـت ژ گـونههان ئهو بـۆ وى یێ وى بڤێت) [ النساء : 116 ] . و( إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَار ـ وهـهچـییـێ هـهڤـپـشـكـهكى د گهل خودێ د عهبدینییێ دا بدانت ئهو خودێ بهحهشت ل سهر وى حهرامكرییه وجهێ وى كـرییه ئاگـر، وچـو پـشـتـهڤـانهك وى نابت وى ژێ ڕزگار بكهت ) [ المائدة : 72 ] .
بناخهیێ دووێ :
ئـهگـهر بۆ ته هاته گـۆتن : دینێ ته چیه ؟ تو بێژه : دینێ من ئیسلامه ، وئیسلام ئهوه مرۆڤ خۆ ب دهست ئهمر وفهرمانا خودێ ڤه بهردهت ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ ـ هندى دینه یێ خودێ بـۆ بهنییێن خـۆ پێ ڕازى بووى وپێغهمبهرێن خـۆ پـێ هنارتین، و ژبلى وى ب چو دینێن دى ڕازى نابت ئیسلامه ) [ آل عمران : 19 ] ، و ( وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنْ الْخَاسِرِين ـ وهـهچـییـێ دیـنـهكـى ژبلى ئیسلامێ داخواز بكهت ، وئیسلام ئهوه مرۆڤ ب تهوحیدێ وگوهدارییێ خـۆ تهسلیمى خودێ بكهت ، وباوهرییێ ب پێغهمبهرێ دویماهییێ موحهمـمـهدى سلاڤ لـێ بن بینت ودویفچوونا وى بكهت وڤهشارتى وئاشـكـهرا ئـهو بـڤـێـت ، ئــهو دیـن ژ وى نائـێـتـه قهبویلكرن ، وئهو ل ئاخـرهتــێ ژ زیانكارانـه ئهوێن پشك وبارێن خـۆ ژ دهست داین )[ آل عمران : 85 ] .
ودینێ ئیسلامێ ل سهر پێنج ستوینان یێ ئاڤاكرییه :
ستوینا ئێكێ : شاهدهدانه كو ئهللاه ب تنێ خودایێ ب حهقه ، وكو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه ، وكرنا نڤێژانه ، ودانا زهكاتێیه ، وڕۆژیگرتنا رهمهزانێیه ، وكرنا حهجێیه بۆ وى یێ بشێت .
ودهلیلێ شاهدهدانێ گـۆتنا خودێیه : (شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُوْلُوا الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ـ خودێ شاهدهیى دایه كو ئهو ب تنێ خودایه ، ووى شاهدهییا فریشته وزانایان ژى دا دگهل شاهدهییا خـۆ ، ل سهر مهزنتـرین تشتێ شاهـدهیـى بــۆ دئێته دان : كـو تـهوحید وپێ ڕابوونا وییه ب دادییێ ، ژ وى پێڤهتـر چو خودا نینن ، یێ زاله چو تشتهكێ وى بڤێت ل بهر وى ئاسێ نابت ، دگـۆتن وكریارێن خـۆ دا یێ كاربنهجهه)[ آل عمران : 18 ] .
ودهلیل ل سهر پێغهمبهرینییا موحهمـمـهدى گـۆتنا خودێیه : ( مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّين ـ موحهممهد بابێ چو زهلامێن ههوه نهبوو ، بهلـێ ئهو پێغهمبهرێ خودێیه ودویماهییێ پێغهمبهرانه ، ڤێجا پشتى وى حهتا ڕۆژا قیامهتێ چو پێغهمبهرینى نابت)[ الأحزاب : 40 ] .
ودهلیل ل سهر نڤێژێ گـۆتـنـا خودێیه : ( إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا ــ ڤێجا ئهگهر ههوه نـڤـێـژ كـر ، هوین ل ههمى حالێن خـۆ خودێ ل بیـرا خـۆ بینن ، وئهگهر تـرس نهما هوین نڤێژێ ب تـمـامـى بـكـهن ، وتـهخـسـیـرییـێ تـێـدا نهكهن ، چـونـكـى ئـهو ل هـنـدهك دهمـێـن دهسـتـنـیـشـانـكـرى د شـریـعـهتـى دا یا هاتییه واجبكرن )[ النساء: 103 ] .
ودهلیل ل سهر دانا زهكاتێ گـۆتنا خودێیه : ( خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ ـ تو ئهى موحهممهد ، ژ مـالـێ وان تـۆبهكهرێن باشى وخرابى تێكهلـى یهك كرین خـێـرهكـێ وهربـگـره كـو ئـهو پـێ ژ پـیـسـاتـییا گـونـههێ پاقژ ببن ، و ژ دهرجێن دوڕوییان بلند ببنه دهرهجێن دلسۆزان ، وتو دوعا وداخـوازا ژێـبـرنـا گـونـههـان بۆ وان بكه ، هندى دوعایێن تهنه دلۆڤانى ودلڕهحهتییه بۆ وان )[ التوبة : 103 ] .
ودهلیلێ ڕۆژییێ گـۆتنا خودێیه : ( يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمْ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُم ـ ئهى گهلـى ئهوێن باوهرى ب خودێ وپێغهمبهرێ وى ئــیـنـاى وكار ب شریعهتێ وى كرى ، خودێ ڕۆژى ل سهر ههوه نڤیسییه كانێ چاوا ل سهر مللهتێن بهرى ههوه نڤیسى بوو) [ البقرة : 183 ] .
وئـهگـهر بۆ ته هاته گـۆتن : ڕۆژى ههیڤهكه ؟ تو بێژه : بهلـێ ، ودهلیل گـۆتـنـا خودێیه :( شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنْ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ـ هــهیـڤـا رهمــهزانــێ یا كـو خودێ د شهڤا وێ یا ب بها دا دهست ب ئینانهخوارا قورئانێ كرى ؛ دا بـۆ مرۆڤان ببته ڕێنیشاندهر ، ونیشانێن ئاشكهرا ل سهر هیدایهتا خودێ وژێكجوداكرنا د ناڤبهرا ڕاستییێ ونهڕاستییێ تێدا ههنه . ڤێجا هـهچـییـێ ژ هـهوه گـههشته ڤێ ههیڤێ ویێ ساخلهم وئاكنجى بت بلا ل ڕۆژێن وێ یێ ب ڕۆژى بت) [ البقرة : 185 ] .
وئــهگـهر بــۆ تــه هـاتـه گـۆتـن : ئهرێ ڕۆژى ب شــهڤــێیـه یان ب ڕۆژێیـه ؟ تـو بـێـژه : ب ڕۆژێیه ، ودهلیل گـۆتـنـا خـودێیه : ( وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنْ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ ـ وبـخـۆن وڤـهخـۆن حهتا ڕۆناهییا دورسـت ل عهسمانى بـۆ ههوه ئاشكهرا ببت، و ژ تــارییــا شهڤێ جودا ببت، پاشى خـۆ ژ وان تشتان یێن ڕۆژى پێ دكهڤت بدهنه پاش ، وحـهتا شـهڤ ب ئاڤابــوونا ڕۆژێ دئـێـت هوین ڕۆژییێ تمام بكهن) [ 187 ] .
ودهلیلێ كرنا حهجێ گـۆتنا خودێیه :( وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْ الْعَالَمِين ـ وخودێ ل سهر مرۆڤێ شیان ههبن ل ههچى جهێ ئهو لـێ بت قهستكرنا ڤـێ مـالـێ فــهركـرییـه بـۆ كـرنـا حـهجـێ . وهـهچـییێ باوهرییێ ب فهربوونا حهجێ نهئینت ئهو كافره ، وخودێ یێ دهولهمهنده چو مننهت ب وى وحهجا وى وكارێ وى نینه ) [ آل عمران : 97 ] .
وئـهگـهر بـۆ تـه هـاتـه گـۆتن : باوهرى چیه ؟ تو بێژه : كو تو باوهرییـێ ب خــودێ ، و ب مـلـیـاكهت وكتێب وپێغهمبهرێن وى ، و ب ڕۆژا قیامهتێ بینى ، وكو تو باوهرییێ ب قهدهرێ بینى كو باشى وخرابى ژ خودێیه .
ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِير ـ پێغهمبهرێ خـودێ مـوحـهمـمـهدى سلاڤ لـێ بن باوهرى ب وێ ئینایه یا بـۆ وى ب وهحـى ژ نـك خـودایـێ وى هـاتـى ، وخـودان باوهران ژى باوهرى ئینایه وكار ب قورئانا مهزن كرییه ، ههمییان باوهرى ب خودێ ئینایه كو خودایهكێ خودان سالـۆخهتێن مهزن وتمامه ، وكو خودێ فریشتهیێن ب قهدر ههنه ، وكو وى كتێب یێن ئـیـنـایـنـه خـوارێ ، وپــێـغـهمـبـهر بـۆ خـهلكى هنارتینه ، ئهم ـ خودان باوهر ـ باوهرییێ ب هندهك ژ وان نائینین وكوفرێ ب هندهكان بكهین ، بهلكى ئهم باوهرییێ ب وان ههمییان دئینین .
وپێغهمبهرى وخودان باوهران گـۆت : خودایێ مه ، مه گوهــ ل وێ بوو یا ته ب وهحى هنارتى ، ومه گوهدارییا وێ ههمییێ كر ، مه هیڤییه ـ ژ قهنجییا خـۆ ـ ل مه ببـۆرى ، چونكى تویى یێ ته ئهم ب قهنجییێن خـۆ ب خودان كرین ، وزڤڕینا مه بـۆ نك ته ب تنێیه )[ البقرة : 285 ] .
ودهلیل ل سهر قهدهرێ گـۆتنا خودێیه :( إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَر ـ هندى ئهمین ههر تشتهكێ ههى مه ب پیڤانهكێ ئافراندییه، وئهم پێ دزاناینه)[ القمر : 49 ] .
وئهگهر بۆ ته هاته گـۆتن : قهنـجـى چیه ؟ تو بێژه : قهنـجـى ئهوه تو وهسا پهرستنا خودێ بكهى ههر وهكى تو وى دبینى ، چونكى ئهگهر تو وى نهبینى ژى ئهو ته دبینت ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( إِنَّ اللَّهَ مَـعَ الَّـذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُـمْ مُحْسِنُونَ ـ هــنــدى خـودایێ مهزنه ب سهركهفتـن وپشتهڤانییا خۆ یێ د گهل وان یێن خۆ ژ كرێتى وخـرابییان داینه پاش ، و ب هاریكارى وتهوفیق وسهركهفتنا خۆ یێ د گــهل وان یێن د كرنا عیبادهتى دا قهنـجـى كرى)[ النحل : 128 ] .
وئهگهر بۆ ته هاته گـۆتن : ئهوێ باوهرییێ ب ڕابوونا پشتى مرنێ نهئینت كافره ؟ تو بێژه : بهلـێ ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلَى وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ وَذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ ـ ئهوێن كوفر ب خودێ كرى ژ درهو گۆتن : پـشـتى مرنێ ئهم ژ گۆڕان نائێینه ڕاكرن ، تو ـ ئهى موحهممهد ـ بێژه وان : بـهلـێ ئــهز ب خــودایــێ خۆ كهمه هوین دێ زێندى بن ودێ ژ گۆڕان ئێنه ڕاكرن ، پاشى بهحسێ وى كارى دێ بۆ ههوه ئێته كرن یێ هــهوه د دنـیایـێ كــرى ، وئــهو چـهنــده ل ســهر خــودێ یا ب ساناهییه )[ التغابن : 7 ] .
بناخهیێ سییێ :
ئهگهر بۆ ته هاته گـۆتن : پێغهمبهرێ ته كییه ؟ تو بێژه : پێغهمبهرێ من موحهممهده ، كوڕێ عهبدللاهێ كوڕێ عهبدلموططەلبێ كوڕێ هاشـمـییه ، وهاشم یێ قورهیشییه ، وقورهیشى كنانینه ، وكنانى عهرهبن ، وعهرهب ژ دووندهها ئیسماعیلینه ، وئیسماعیل كوڕێ ئـیـبـراهیمییه ، وئیبـراهیم ژ نووحییه ، ونووح ژ ئادهمییه ، وئادهم ژ ئاخێیه ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : (ٳِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ـ هندى ئافراندنا عیسایه بێ باب ل نك خودێ وهكى مهتهلا ئافراندنا ئادهمییه بێ باب وداى ؛ چونكى وى ئهو ژ ئاخا عهردى ئافراند ، پاشى گـۆتێ : (( ببه مرۆڤ )) ئینا ئهو بوویێ) [ آل عمران : 59 ] .
وئهگهر بۆ ته هاته گـۆتن : ئێكهمین پێغهمبهر كییه ؟ تو بێژه : پێغهمبهرێ ئێكێ نووحه ، وپێغهمبهرێ دویماهییێ ویێ ژ ههمییان باشتـر موحهممهده ـ سلاڤ لـێ بن ـ ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ ـ ئهى موحهممهد مه وهحى ب گههاندنا پهیامێ بـۆ ته هنارتییه ههر وهكى مه بـۆ نووحى وپێغهمبهرێن پشتى وى هنارتى) [ النساء : 163 ] .
وئهگهر بۆ ته هاته گـۆتن : ئهرێ پێغهمبهرێن هنارتى د ناڤبهرا وان دا ههنه ؟ تو بێژه : بهلـێ ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه :( وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنْ اُعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ـ و ب ڕاستى د ناڤ ههر مللهتهكێ بۆرى دا مه پێغهمبهرهك هنارتبوو دا فهرمانێ ب پهرستنا خودێ وگوهدارییا وى ل وان بكهت ووان ژ پهرستنا شهیتانى وصهنهم ومرییان بدهته پاش) [ النحل : 36 ] .
وئهگهر بۆ ته هاته گـۆتن : ئهرێ موحهممهد مرۆڤه ؟ تو بێژه : بهلـێ ، ودهلیل گـۆتنا خودێیه : ( قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا ـ تو ئهى موحهممهد ، بێژه ڤان بوتپهرێسان : ههما ئهز ژى وهكى ههوه مرۆڤهكم وهحى بۆ من ژ نك خودایێ من دئێت بهلـێ خودایێ ههوه خودایهكێ ب تنێیه ، ڤێجا ههچییێ ژ عهزابا خودایێ خۆ بتـرست ودلـێ خۆ ببهته خێرا وى ل ڕۆژا دیدارا وى ، بلا كارهكێ چاك بۆ خودایێ خۆ بكهت كـو ل دویـڤ شـریـعـهتـێ وى بـت ، وچـو شـریـكـان د پهرستنێ دا بـۆ وى نه دانت)[ الكهف : 110 ] .
وئهگهر بۆ ته بێته گـۆتن : ئهرێ موحهممهد عهبده ؟ تو بێژه : بهلـێ : ودهلیل گـۆتنا خودێیه :( سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُسُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَه ـ خودایێ مهزن خۆ پاك ومهزن دكهت ؛ چونكى ئهو دشێت وى تشتى بكهت یێ كهسێ دى ژبلى وى نهشێت بكهت ، ژ وى پێڤهتر چو خودایێن دى نینن ، ئهوه یێ ب شهڤ بهنىیێ خـۆ موحهممهد سلاڤ لـێ بن ب لهشى وڕحێ ڤه ژ مزگهفتا حهرام ل (( مهكههێ )) برییه مزگهفتا ئهقصایێ ل (( بهیتولمهقدسێ )) ئهوا خودێ ل دۆرێن وێ بهرهكهت هاڤێتییه شینكاتى وبهرههمێ چاندییێ وێ ، وئهو كرییه جهێ گهلهك پێغهمبهران)[ الإسراء: 1 ] .
وئهگهر بۆ ته بێته گـۆتن : ژییێ وى چهند بوو ؟ تو بێژه : ژییێ وى شێست وسێ سال بوون ، ل چل سالـییێ بووبوو پێغهمبهر ، وبیست وسێ سالان ئهو پێغهمبهر بوو ، ب ( إقرأ )ئهو بووبوو پێغهمبهر ، و ب ( المدثر ) هاتبوو هنارتن ، وئهوى ب ڤێ ئایهتێ مرۆڤ ئاخاڤتـن : ( يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا ـ تـو ئهى موحهممهد ، بێژه ههمى مرۆڤان : هندى ئهزم ئهز پێغهمبهرێ خودێ مه بـۆ ههوه ههمییان نهكو بـۆ هندهكان ب تنێ) [ الأعراف : 158 ] . ڤێجا وان ئهو درهوین دهرێخست ونهخۆشى گههاندێ ودهرێخست ، ووان گـۆت : ئهو سێرهبهندهكێ درهوینه ، ئینا خودێ ئهڤ ئایهته بۆ وى هنارت :( وَإِنْ كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ ـ وئهگهر هوین ، ئهى گهلـى كافرێن سهرڕهق ، د وێ قورئانێ دا ب گومانن یا كو مه بـۆ بهنییێ خـۆ موحهممهدى سلاڤ لـێ بن هنارتى ، وهوین دبێژن ئهو نه ژ لایێ خودێ ڤهیه ، پا دێ وهرن سوورهتهكا ب تنێ یا وهكى سـوورهتـێـن قـورئانـێ بینن ، وهاریكارییێ ژ ههچییێ هوین بشێنێ ژ پشتهڤانێن خـۆ بخوازن ، ئهگهر هوین د گـۆتنا خـۆ دا دڕاستگـۆنه)[ البقرة: 23 ] .
باژێـڕێ وى ( مـهكـههـه ) ، و ل وێرێ ئهو یێ بووى ، ومشهخت بووبوو ( مهدینێ ) و ل وێرێ مربوو ، لهشێ وى هاته ڤهشارتن ، وعلمێ وى ما ، ئهو پێغهمبهره وپهرستنا وى نائێته كرن ، وئهو درهوان ناكهت ، گوهدارییا وى دئێته كرن ، سلاڤێن خودێ ل وى وبنهمال وههڤالێن وى ههمییان بن .
