3. ئێكهمین واجبێ ئهم بهرێ
خهلكى بدهینێ تهوحیده
(3) عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ-رَضِيَ الله عَنْهُما- أَنَّ رَسُولَ الله -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- لمّا بَعَثَ مُعَاذًا -رَضِيَ الله عَنْهُ- إلى اليَمَنِ، قَالَ: ( إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنَّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَنِّي رَسُولُ الله، -وفي روايةٍ: فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَى أَنْ يُوَحِّدُوا الله تَعَالَى- فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللهِ حِجَابٌ ). رواه البخاري ومسلم
عهبدللاهێ كوڕێ عهبباسى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: دهمێ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- موعاذ هنارتییه یهمهنێ گۆتێ: تو دێ چییه نك مللهتهكى خودان كیتابن، ڤێجا تو بهرێ وان بده شاهدهییا كو ژ خودێ پێڤهتر چو خودایێن حهق نینن و كو ئهز پێغهمبهرێ خودێمه، و د ریوایهتهكێ دا هاتییه: ئێكهمین تشتێ تو بهرێ وان ددهیێ بلا ئهو بت كو ئهو تهوحیدا خودێ بكهن، ڤێجا ئهگهر وان گوهدارى د وێ چهندێ دا كر تو ب وان بده زانین كو خودێ ل ههر شهڤهك و ڕۆژهكێ پێنج نڤێژ ل سهر وان فهركرینه، ڤێجا ئهگهر وان گوهدارى بۆ وێ چهندێ كر تو ب وان بده زانین كو خودێ خێرهك ل سهر وان فهركرییه ژ زهنگینێن وان دئێته وهرگرتن و ل فهقیرێن وان دئێته زڤڕاندن، ڤێجا ئهگهر وان گوهدارى بۆ وێ چهندێ كر تو خۆ ژ مالێ وان یێ باشتر بده پاش، و هشیارى دوعایا مرۆڤێ مهزلووم بى، چونكى د ناڤبهرا وێ و خودێ دا چو پهرده نینن.بوخارى و موسلم ڤهدگوهێزن
ل سالا (10) مشهختى پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- صهحابییێ خۆ موعاذ هنارته یهمهنێ؛ دا ئهو بهرێ وان بدهته ئیسلامێ، و دینى نیشا وان بدهت، و خهلكێ یهمهنێ ب ڕێكا حهبهشییان بووبوونه فهله، لهو پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ئـهو ل ڤێ مهسهلێ هشیاركر دا ئهو بزانت دێ چاوا گازییێ گههینته وان، و ئاگههدارییا وى كر كو دڤێت ئهو بهرى ههر تشتهكى تهوحیدا خودێ د پهڕستنێ دا نیشا وان بدهت، پاشى ستوینێن ئیسلامێ یێن سهرهكى ژى وهكى نڤێژێ و زهكاتێ ب وان بدهته زانین.. و چونكى موعاذ چووبوو دا ببته مهزنێ وان پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ئهو ژ زۆردارییێ دا پاش، و گۆتێ: هشیار بى زۆردارییێ ل وان نهكه، دا ئهو نفرینان ل ته نهكهن، چونكى ئهو كهسێ زۆردارى لێ دئێتهكرن، دوعایا وى ب نك خودێ ڤه دئێته بلندكرن، و ئهو ئێكسهر دئێته قهبویلكرن.
•ژ وان مفایێن د ڤێ حهدیسێ دا ههین ب كورتى:
1- تهوحیدا خودێ ئێكهمین واجبێ شهرعییه یێ كو دڤێت ئهم بهرێ خهلكى بدهینێ، و ئهو ئێكهمین تشت بوو ههمى پێغهمبهران ژێ دهست پێ كرى، وهكى د ئایهتهكێ دا هاتى: ( وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَۖ ) (النحل: 36) یهعنى: ب ڕاستى مه د ناڤ ههر مللهتهكى دا پێغهمبهرهك هنارتییه كو پهڕستنا خودێ بكهن و خۆ ژ ههر تشتهكى بدهنه پاش یێ پهڕستن بۆ دئێتهكرن ژ بلى خودێ؟
2- دهمێ مرۆڤ خهلكى بۆ ڤى دینى داخواز دكهت، دڤێت ئهو ب تشتێ گرنگتر دهست پێ بكهت، و تشتێ ژ ههمییان گرنگتر تهوحیدا خودێ و خۆپاراستنا ژ شركێیه.
3- پشتى تهوحیدێ ستوینێن ئیسلامێ یێن سهرهكى: نڤێژ، زهكات، ڕۆژى، و حهج دئێن.
4- مهزن و كاربدهست دڤێت گهلهك خۆ ژ زۆردارییێ بدهنه پاش، دا خهلك نفرینان لێ نهكهن، چونكى نفرینێن وان یێن زۆردارى لێ دئێتهكرن زوى قهبویل دبن.
