(4)
چـار پـێـپـك
ب ناڤێ خودایێ مهزن ودلۆڤان
ئـهڤـه چـار پـێـپـكن ژ پێپكێن دینى ، مرۆڤێ موسلمان دینێ خۆ پێ ژ دینێ موشركان جودا دكهت :
پێپكێ ئێكێ :
هندى ئهو كافر بوون یێن پێغهمبهرێ خودێ ـ سلاڤ لـێ بن ـ شهڕێ وان كرى باوهرى ب تهوحیدا خوداینییێ ( ربووبییهتێ ) بۆ خودێ ههبوو ، ووان شاهدهیى ددا كو خودێیه ئافراندهرێ ڕزقدههــ ، یێ ژین ومرن د دهستان دا ، ئهوێ ههمى كاران ب ڕێڤه دبهت ، ووێ چهندێ ئهو نهئینابوونه د ئیسلامێ دا ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : ( قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنْ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنْ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنْ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ـ تو ئهى موحهممهد ، بێژه ڤان بوتپهرێسان : ئهو كییه ژ عهسمانى ڕزقى ددهته ههوه ، دهمێ بارانێ ژێ دبارینت ، و ژ عهردى دهمێ شینكاتى ژێ دهردئێخت ڤێجا هوین وحهیوانێن خۆ ژێ دخـۆن ؟ وئهو گوهــ وچاڤێن هوین بهیستـن ودیتنێ پێ دكهن وخـۆشییێ پێ دبـهن د دهسـتـێ كێ دانه ؟ وئهو كییه مرن وژیـن د گـهردوونـێ هـهمـییـێ دا ب دهستێ وى ، ڤێجا یێن زێندى ژ یـێـن مرى دئینته دهر ژ وان چێكرییێن هوین بزانن ، وهوین نهزانن ؟ وئهو كییه یێ كارێ عهرد وعهسمانى ب ڕێڤه دبهت ، وكارێ ههوه ویێ ههمى چێكرییان ؟ ئهو دێ بهرسڤێ دهنه ته كو ئهوێ ڤێ ههمییێ دكهت خودێیه ، ڤێجا تو بێژه وان : ئهرێ ما هوین ژ عهزابا خـودێ ناتـرسـن ئهگهر ههوه پهرستنا تشتهكێ دى د گهل وى كر ؟) [ یونس : 31 ] .
پێپكێ دووێ :
هندى ئهو كافر بوون یێن پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ شهڕێ وان كرى ، مهخسهدا وان ب پهرستنا صهنهمان ئهو بوو ئهو صهنهم وان نێزیكى خودێ بكهن ومههدهرێ بۆ وان ل نك خودێ بكهن .
ودهلیلێ خۆنێزیككرنێ گـۆتنا خودێیه : ( أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ ـ نـێ گوهدانا ساخلهم وپاراستى ژ شركێ بۆ خودێ ب تنێیه ، وئـهوێن شـرك ب خودێ كرى وژبلى وى هندهك سهركار بۆ خۆ داناین ، ئهو دبێژن : ههما ئهم پهرستنا ڤان خوداوهندان د گهل خودێ دكهین دا ئهو مههدهرێ بـۆ مه ل نك خودێ بكهن ، ودا مه نێزیكى وى بكهن ، ڤێجا ب وێ چهندێ ئهو كافر بوون ؛ چونكى پهرستـن ومههدهر بۆ خودێ ب تنێیه ، هندى خودێیه ئهوه ل ڕۆژا قیامهتى حوكمى د ناڤبهرا خودان باوهرێن دلساخ وبوتپهرێسان دا د وى تشتى دا دكهت یێ ئهو تێدا ژێك جودا دبن ، ڤێجا ئهو جزایێ ههر یهكى یێ هێژاى وى بت ددهتێ . هندى خودێیه بهرێ وى نادهته ڕێكا ڕاست یێ درهوێ ل سهر ناڤێ خودێ بكهت ، وگهلهك كوفرێ ب ئایهت وهێجهتێن وى بكهت ) [ الزمر : 3 ] .
ودهلیلێ مههدهرێ گـۆتنا خودێیه : ( وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ ـ وئهڤ بوتپهرێسه ژبلى خودێ پهرستنا وى تشتى دكهن یێ نه ب تشتهكى زیانـێ دگـههـیـنـتـه وان ، ونه ل دنیایێ ونه ل ئاخرهتێ مفایهكى دگههیننێ ، وئهو دبێژن : ههما ئهم پهرستنا ئهوێن هه دكهین دا ئهو مههدهرێ بۆ مه ل نك خودێ بكهن ، تو ئهى موحهممهد بێژه وان : ئهرێ هوین وى تشتى ژ مهسهلا ڤان مههدهرچییان نیشا خودێ دددهن یـێ ئـهو نه ل عهسمانان ونه ل عهردى نـهزانـت ؟ چونكى ئهگهر ههوه ل عهردى یان ل عهسمانان هندهك مههدهرچى ههبانه مههدهرێ بۆ ههوه بـكـهن ئـهو ژ ههوه چێتـر دا وان ناست ، ڤێجا خودێ یێ پاك وبلنده ژ وى تـشـتـێ ئهڤ بوتپهرێسه د پهرستنێ دا بۆ وى دكهنه ههڤپشك ) [ یونس : 18 ] .
پێپكێ سییێ :
هندى خودێیه پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ بۆ خهلكێ عهردى هنارتبوو وئهو ل سهر گهلهك دینێن ژێك جودا بوون ، ووان گهلهك ڕهنگێن پهرستنێ دكرن ، ژ وان ههبوون یـێـن پـهرسـتـنـا ملیاكهتان دكر ، و ژ وان ههبوون یێن پهرستنا پێغهمبهر وچاكان دكرن ، و ژ وان ههبوون یێن پهرستنا بهر وداران دكر ، وپێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ شهڕێ وان ههمییان كر بێى كو جوداهىیهكێ بێخته ناڤبهرا وان ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : ( وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ ـ وهوین گهلـى خودان باوهران شهڕێ بوتپهرێسان بكهن دا شرك وپاشڤهلێدانا ژ ڕێكا خودێ نهمینت ، ودا پهرستنا خودێ ب تنێ بێتهكرن ، ڤێجا تهنگاڤى ژ سهر بهنییێن خودێ ل عـهردى ڕاببت ، وحهتا دین وپهرستـن وگوهدان ههمى بـۆ خودێ ب تنێ بت نه بـۆ كهسێ دى) [ الأنفال : 39 ] .
ودهلیل ل سهر هندێ كو وان پهرستنا ملیاكهتان دكر ، ئهڤ گـۆتنا خودێیه : ( وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلَائِكَةِ أَهَؤُلَاءِ إِيَّاكُمْ كَانُوا يَعْبُدُونَ . قَالُوا سُبْحَانَكَ أَنْتَ وَلِيُّنَا مِنْ دُونِهِمْ بَلْ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْجِنَّ أَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُؤْمِنُون ـ وتو ئهى موحهممهد بهحسێ وێ ڕۆژێ بكه یا خودێ بوتپهرێسان وئهو ملیاكهتێن وان پهرستـن بۆ دكر تێدا كـۆم دكهت ، پاشى ئهو دبێژته ملیاكهتان : ئهرێ ئهوێن هه پهرستنا ههوه دكر ؟ ملیاكهتان گـۆت : ئهى خودا ئهم ته پاك وپیـرۆز دكهین كو ته شریكهك د پهرستنێ دا ههبت ، تو سهركارێ مهیى یێ ئهم گوهدارى وپـهرسـتـنـێ بـۆ وى ب تنێ دكهین ، نێ ڤان پهرستنا شهیتانان دكر ، پـتـرییا وان باوهرى پـێ هـهبــوو وگـوهـدارى بۆ دكر ) [ سبأ : 40-41 ] .
ودهلیلێ پهرستنا وان بۆ پێغهمبهران ئهڤ گـۆتنا خودێیه : ( وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّي إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ . مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنْ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ . إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ـ و ل بیـرا خـۆ بینهڤه دهمێ خودێ ل ڕۆژا قیامهتێ گـۆتى : ئهى عیسایێ كورێ مهریهمێ ئهرێ ته گـۆتبوو مرۆڤان : من ودایكا من بـۆ خـۆ بكهنه خوداوهند ژبلى خودێ ؟ ئینا عیساى خودایێ خـۆ پاككر وبهرسڤ دا : بـۆ من نابت ئهز وێ بێژمه مرۆڤان یا حهق نهبت ، ئهگهر من ئهو گـۆت بت ته یا زانى ؛ چونكى چو تشت ل بهر ته بهرزه نابت ، تو وى تشتێ د نهفسا من دا ڤهشارتى دزانى ، وئهز وێ یا د نهفسا ته دا نزانم . هـنـدى تـویى تو ب ههر تشتهكێ ئاشكهرا وڤهشارتى یێ پڕزانایى . عیساى سلاڤ لـێ بن گـۆت : ئهى خودا من تشتهك نهگـۆتییه وان ئهو تێ نهبت یێ ته ب وهحى بـۆ من هنارتى ، وفهرمان پێ ل من كرى كو ئهز بێژمه وان تهوحید وعیبادهتێ ته بكهن ، وهندى ئهز د ناڤ وان دا ئهز ل سهر وى كارێ وان دكر ودگـۆت شاهد بووم ، ودهمـێ تـه مـانـا من ل سهر عهردى ب دویماهى ئیناى وته ب ساخـى ئـهز بـلـنـدكریـمـه عهسمانى، تو بووى یێ ب حالـێ وان ئاگههدار ، وتو ل سهر ههمى تشتان شاهدى ، تشتهك نه ل عهردى ونه ل عهسمانى ل بهر ته بهرزه نابت . ئهى خودا ئهگهر تو وان عهزاب بدهى ئــهو بـهنـییـێـن تـهنـه ـ وتـو ب حالـێ وان زاناتـرى ـ ، یا ته بڤێت ب دادییا خـۆ تو د گهل وان دكهى ، وئهگهر تو ب ڕهحما خـۆ گونههێ بـۆ وى ژێ ببهى یێ خـۆ هێژاى گونههــ ژێبرنێ كرى ، هندى تویى تویى زالـێ كـهس نـهشـێـتـێ ، یـێ كـاربـنـهجهــ د ڕێڤهبرن وفـهرمانا خـۆ دا) [ المائدة : 116-118 ] .
ودهلیل ل سهر پهرستنا وان بۆ چاكان گـۆتنا خودێیه :( قُلْ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنكُمْ وَلَا تَحْوِيلًا . أُوْلَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا ـ تو ئهى موحهممهد بێژه بوتپهرێسێن مللهتێ خۆ : هندى ئهڤ صهنهمهنه یێن هوین گازى دكهنێ دا نهخۆشییێ ژ ههوه دویر بكهن ئهو د دهست وان دا نینه ، وئـهو نـهشێن وێ نهخۆشییێ ژ سهر هـهوه وهرگێڕنه سهر هندهكێن دى ، وئهو نهشێن حالهكى بۆ حالهكێ دى بگوهۆڕن ، وخودێ ب تنێیه یێ دشێت وێ چهندێ بكهت . وئهڤ ئایهته د ڕامانا خۆ دا یا گشتییه وبهحسێ ههر تشتهكى دكهت یێ ژبلى خودێ دوعا ژێ دئێنه كرن ، مرییهك بت یان مرۆڤهكێ نهحازر ، ژ پێغهمبهر وچاكان وههر كهسهكێ دى ، ب ڕهنگێ هاواركرنێ بت یان دوعایێ بت یان ههر ڕهنگهكێ دى ، و ب تنێ خودێیه پهرستن بۆ دئێته كرن . ئهوێن هه یێن بوتپهرێس دوعایان ژێ دكهن د گهل خودێ ژ پێغهمبهر وچاك وملیاكهتان ، ئهو ب خۆ ب كرنا وان چاكییێن ئهو دشێن بكهن خۆ نێزیكى خودایێ خـۆ دكهن ، وهیڤییێ دخوازن كو خودێ دلـۆڤانییێ ب وان بـبـهت وئهو ژ عهزابا وى دترسن ، هندى عهزابا خودایێ تهیه ئهوه یا كو پێتڤییه بهنى ژێ بتـرسن ، وخۆ ژێ بدهنه پاش ) [ الإسراء 56-57 ] .
ودهلیل ل سـهر پـهرسـتـنـا وان بــۆ بـهر وداران گـۆتنا خودێیه : ( أَفَرَأَيْتُمْ اللَّاتَ وَالْعُزَّى . وَمَنَاةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرَى ـ ئهرێ ڤێجا ههوه ئهى گـهلـى بوتپهرێسان ئهڤ خوداوهنده دیتینه یێن هوین پهرستنێ بۆ دكهن : لات وعوززا ، ومهناتێ سییێ ، ئهرێ وان مفایهك یان زیانهك گــههـانـدییـه هــهوه دا هــهژى هــنـدێ ببـن كو ببنه شریك بۆ خودێ ؟ ) [ النجم : 19-20 ] .
پێپكێ چارێ :
ئهو كافرێن پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ شهڕێ وان كرى ل دهمێ تهنگاڤییێ هاوارێن خۆ دگههاندنه خودێ ب تنێ ، و ل تهنگاڤییێ شریك بۆ خودێ ددانان ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ گـۆتنا خودێیه : (فَإذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوْا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ ـ ڤێجا ئهگهر كافر د دهریایێ دا ل گهمىیان سویار بوون ، وئهو ژ خهندقاندنێ ترسان ، دێ بهرێ خۆ دهنه خودێ ب تنێ ، و ژ دلهكێ صافى دێ دوعایان ژ وى كهن ، ڤێجا ئهگهر وى ئهو دهربازكرنه هشكاتییێ ، وتهنگاڤى ژ سهر وان ڕابوو ، ئهو دێ ل شركا خـۆ زڤـڕنـهڤـه ، ئـهو ب ڤــێ چــهنــدێ دكـهڤـنـه د ههڤدژییێ دا ، ل تـهنـگـاڤـییـێ تـهوحـیـدا خودێ دكهن ، و ل بهرفرههییێ شركێ ب خودێ دكهن )[ العنكبوت : 65 ] .
وخهلكێ ڤى زهمانێ مه ل تهنگاڤییێ و ل بهرفرههییێ ژى شركێ ب خودێ دكهن ، وخودێ باشتـر دزانت . (ئەڤە بەحسێ وان کەسانە یێن ل بەرفرەهی و طەنگاڤیێ دوعایان بو خو ژ قەبر و شێخ و وەلییان دکەن ، هزر دکەن مفایێ وان دڤێ چەندێ دا هەیە )
ڤێجا ئهگهر هاته گـۆتن : ئهرێ تشتێ كـۆمكهر بۆ عیبادهتێ خودێ چیه ؟
دێ بـێـژم : ئـهوه مرۆڤ پێگیـرییێ ب فهرمانا وى بكهت ، وخۆ ژ وان تشتان بدهته پاش یێن وى ئهو ژێ داینه پاش .
وئهگهر هاته گـۆتن : ئهرێ ڕهنگێن وى عیبادهتێ دڤێت ژبلى خودێ بۆ كهسێ دى نهئێته پێشكێشكرن چنه ؟
دێ بێژم : ژ وان ڕهنگان : دوعاكرن ، وداخوازا هاریكارییێ ، وهاواركرن ، وڤهكوشتنا قوربانان ، ونهزركرن ، وترس ، وهیڤى ، وخۆ ب هیڤییێ ڤه هێلان ، ولـێ زڤڕین ، وڤیان ، وسههم ، ودلچوون ، وژێ ترسان ، وخوداینى ، وخۆچهماندن ، وخۆشكاندن ، ومهزنكرن كو ژ تایبهتـمـهندىیێن خوداینییێ نه .
ودهلیلێ دوعاكرنێ گـۆتنا خودێیه : (وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا ـ وهندى مزگهفتـن بۆ پهرستنا خودێ ب تنێ نه، ڤێجا هوین پهرستنا كهسێ دى لـێ نهكهن، وهوین دوعا وپهرستنێ بۆ وى ب تنێ لـێ بكهن؛ چونكى مزگهفت نههاتینه ئاڤاكرن بۆ تشتهكێ دى ژبلى پهرستنا خودێ )[ الجن : 18 ] . وگـۆتنا خودێ : (لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ ـ گازییا تهوحیدێ (( لا إله إلا الله )) بۆ خودێ ب تنێیه ، دوعا وپهرستـن ژ وى ب تنێ دئێته كرن ، وئهو خوداوهندێن ئهو ژبلى خودێ گازى دكهنێ بهرسڤا وان یێن گازى دكهنێ نادهن ، وحالـێ وان د گهل خوداوهندێن وان وهكى حالـێ وى مرۆڤێ تێهنییه یێ ژ دویر ڤه دهستێ خـۆ بۆ ئاڤێ درێژ بكهت ؛ دا وێ بگههینته دهڤێ خـۆ بهلـێ ئهو ناگههتێ ، وداخوازا كافران ژ وان خوداوهندان گهلهك ژ ڕاستییێ یا دویره چونكى ئهو شریكان بۆ خودێ چێ دكهن ) [ الرعد : 14 ] .
ودهلیلێ داخوازا هاریكارییێ گـۆتنا خودێیه : ( إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ـ ب تنێ ئهم گوهدارىیا ته دكهین وته دپهرێسین ، وئهم داخـوازا هـاریـكـارىیێ د ههمى كارێن خـۆ دا ژ ته ب تنێ دكهین ) [ الفاتحة: 4 ] .
ودهلیلێ هاواركرنێ گـۆتنا خودێیه : ( إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ ـ دهمێ ههوه سهركهفتنا ل سهر دوژمنى ژ خودایێ خۆ خواستى ، ئینا خودێ داخوازا ههوه ب جهــ ئینا ) [ الأنفال : 9 ] .
ودهلیلێ ڤهكوشتنێ گـۆتنا خودێیه : ( قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَاي وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ تو ئهى موحهممهد بێژه ڤان بوتپهرێسان : هندى نڤێژا من وقوربانێ منه ب تنێ بـۆ خودێنه ، نه بـۆ صهنهم ومرى وئهجنانه ، ونه بـۆ كهس ژ وانه یێن هوین ژبلى خودێ قوربانان بـۆ ددهن ، وژینا من ومرنا من بـۆ خودێیه خودایێ ههمى چێكرییان . چو ههڤپشك بـۆ وى نینن نه د خوداینییا وى دا ونه د پهرستن وناڤ وسالـۆخهتێن وى دا ، و ب تهوحیدا صافى خودایێ من فهرمان ل من كرییه ، وئهز یهكهمین كهسم ژ ڤێ ئوممهتێ من خۆ ب دهست خودێ ڤه بهرداى وباوهرى پێ ئیناى )[ الأنعام : 163-164 ] .
ودهلیلێ نهزركرنێ گـۆتنا خودێیه :( يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا ـ ئهو وى تشتێ باش ب جه دئینن یێ وان بۆ خودێ ل سهر خۆ نهزركرى ، وئهو ژ عهزبا خودێ یا ل ڕۆژا قیامهتێ دترسن ئـهوا زیانا وێ مهزن وخرابىیا وێ ل سهر خهلكى بهلاڤ)[ الدهر : 7 ] .
ودهلیلێ ترسێ گـۆتنا خودێیه : (إِنَّمَا ذَلِكُمْ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِي إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِين ـ ههما شهیتانه ههوه د ڤێ چهندێ دا سست دكهت ، وئهو یێ هاتى دا ههوه ب پشتهڤانێن خـۆ بتـرسینت ، ڤێجا هوین ژ بوتپهرێسان نهتـرسن ؛ چونكى ئهو دلاوازن ووان چو پشتهڤان نینن ، وهوین ب گوهدارییا من ژ من بتـرسن ئهگهر ههوه باوهرى ب من ههیه ، وهوین دویكهفتنا پێغهمبهرێ من دكهن )[ آل عمران : 175 ] .
ودهلیلێ هیڤیدارییێ گـۆتنا خودێیه : ( فَمَنْ كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا ـ ڤێجا ههچىیێ ژ عهزابا خودایێ خۆ بتـرست ودلـێ خۆ ببهته خێرا وى ل ڕۆژا دیدارا وى ، بلا كارهكێ چاك بۆ خودایێ خۆ بكهت كو ل دویڤ شریعهتێ وى بت ، وچو شریكان د پهرستنێ دا بۆ وى نه دانت )[ الكهف : 110 ] .
ودهلیلێ خۆهێلانا ب هیڤییا وى ڤه گـۆتنا خودێیه : (وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنتُمْ مُؤْمِنِين ـ وخـۆ بهێلنه ب هیڤییا خودێ ب تنێ ڤه ، ئهگهر ههوه باوهرى ب پـێـغـهمبهرێ وى ههیه ، وهوین كارى ب شریعهتێ وى دكهن ) [ المائدة : 23 ] .
ودهلیلێ لـێ زڤڕینێ گـۆتنا خودێیه :( وَأَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ ـ وهوین گوهدارییا خودایێ خۆ بكهن و ل وى بزڤڕن )[ الزمر : 54 ] .
ودلیلێ ڤیانێ گـۆتنا خودێیه : (وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَندَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّه ـ و د گهل ڤان هێجهتێن ئاشكهرا هندهك مرۆڤ ژبلى خودێ ههنه صهنهمان بـۆ خودێ دكهنه ههڤتا ، ووێ ڤیان ومهزنى وگوهدارییێ یا هێژاى خودێ ب تنێ بت ددهنه وان . وڤیانا خودان باوهران بـۆ خودێ پتـره ژ یا ڤان كافران بـۆ خوداوهندێن وان ) [ البقرة : 165 ] .
ودهلیلێ سههما ژ وى گـۆتنا خودێیه : ( فَلَا تَخْشَوْا النَّاسَ وَاخْشَوْنِي ـ ڤێجا هوین د كارئینانا حوكمێ من دا ژ خهلكى نهتـرسن ؛ چونكى ئهو نهشێن نه مفاى نه زیانێ بگههیننه ههوه ، بهلـێ هوین ژ من بتـرسن ) [ المائدة : 44 ] .
ودهلیلێ دلچوون وژێ ترسانێ گـۆتنا خودێیه : ( إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ
ـ هندى ئهو بوون ئهوان لهز د ههمى باشىیان دا دكر، ووان دوعا ژ مه دكرن ودلـێ خۆ دبره وێ یا ل نك مه ههى ، و ژ عهزابا مه دترسان ، وئهوان خـۆ بۆ مه دشكاند وگوهدارییا مه دكر )[ الأنبیاء: 90 ] .
ودهلیلێ خوداینىیێ گـۆتنا خودێیه : ( وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَانُ الرَّحِيمُ ـ وخودایێ ههوه گــهلـى مــرۆڤـان خودایهكێ ب تنێیه ، د ناڤ وسالـۆخهت وكریارێن خـۆ دا یێ بێ هـهڤـالـه ، ژ وى پێڤهتـر عـهبــدینى بـۆ كهسێ نائێتهكرن ، د ناڤ وسالـۆخهت وزات وكریارێن خـۆ دا یێ ب تنێیه ، بـۆ هـهمى چێكرییان یێ پڕدلـۆڤانه ، و ب خـودان باوهران یێ دلـۆڤـانـكـاره ) [ البقرة : 163 ] .
ودهلیلێ خۆچهماندنێ گـۆتنا خودێیه : ( يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون ـ ئهى ئهوێن باوهرى ب خودێ وپێغهمبهرێ وى موحهممهدى سلاڤ لـێ بن ئیناى هوین د نڤێژێن خۆ دا ههڕنه ركووعێ وسجوودێ ، وپهرستنا خودایێ خـۆ ب تـنـێ بـكـهن ، وكارێ باش بـكهن ؛ دا هوین ئیفلهحێ ببینن) [ الحج : 77 ] .
ودهلیلێ خۆشكاندنێ گـۆتنا خودێیه : (وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ـ و ب ڕاستى هـنـدهك ژ كـیـتـابـییان ههنه باوهرییێ ب خودێ دئینن كو خودایهكێ ب تنێیه وپهرستنا وى ب تنێ دڤێت بێتهكرن ، وباوهرییێ ب وێ یا بـۆ وان هاتییه خوارێ ژ قورئانێ دئینن ، و ب وێ یا بـۆ وان هاتییه خوارێ ژ تهوراتێ وئنجیلێ ژى ، خــۆ بــۆ خـودێ دشـكـێـنـن و ژ وى دتـرسـن ، ئایـهتـێـن خـودێ ب پهرتالهكێ كێمێ دنیایێ نافرۆشن ) [ آل عمران : 199 ] .
ڤێجا ههچییێ تشتهكى ژ ڤان ڕهنگێن پهرستنێ بۆ ئێكێ دى ژبلى خودێ پێشكێش بكهت ئهو وى شرك ب خودێ كر .
ڤێجا ئهگهر هاته گـۆتن : مهزنتـرین فهرمانا خودێ ل بهنییێن خۆ كرى چیه ؟
تو بێژه : تهوحیدا وییه د پهرستنێ دا ، وبهرى نوكه بهحس ژ ڤێ هاته كرن ، ومهزنتـرین تشت خودێ بهنییێن خۆ ژێ داینه پاش شركا ب وییه ، ئهو ژى ئهوه د گهل وى دوعا ژ ئێكێ دى بێته كرن ، یان هندهك ژ ڤان ڕهنگێن عیبادهتى بۆ ئێكێ دى ژبلى وى بێنه پێشكێش كرن . ڤێجا ههچىیێ تشتهكى ژ ڕهنگێن پهرستنێ بۆ ئێكێ دى ژبلى خودێ پێشكێش بكهت ، ئهو وى ئهو بۆ خۆ كره خوداوهند . وبهرى نوكه ئهو ئایهت د گهل مه بۆرین یێن هندێ دگههینن كو ئهڤه ئهو شركه یا خودێ ئهم ژێ پاشڤه لێداین .
وخودایێ مهزن دبێژت :( إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا ـ هندى خودێیه وێ گونههێ ژێ نابهت كو شرك پێ بێته كرن ، و یا ژ شركێ كێمتـر بت ژ گونههان ئهو بـۆ وى یێ وى بڤێت ژ بهنییێن خـۆ ژێ دبـهت ، وهـهچییێ ههڤپشكهكى بـۆ خودایێ یهك وب تنێ بدانت ، ب ڕاسـتـى ئــهو دویــركـهفـتـنـهكـا دویـر ژ حهقییێ دویـر كهفت) [ النساء : 116 ] .
ودبێژت : (إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَـا لِلظَّالِمِينَ مِـنْ أَنصَارٍ ـ وهـهچـییێ هـهڤپشكهكى د گهل خودێ د عهبدینییێ دا بدانت ئهو خودێ بهحهشت ل سهر وى حهرامكرییه وجهێ وى كرییه ئاگر ، وچو پشتهڤانهك وى نابت وى ژێ ڕزگار بكهت ) [ المائدة: 72 ] .
