سێ باوهریێن نهدورست
د سێ حهدیسان دا
ئهڤرۆ د ناڤ موسلمانان دا گهلهك هزر وبیر وكار وكریار دبهلاڤن، وپشكهكا مهزن ژ خهلكی باوهرییێ پێ دئینن، وهندهك جاران ئهو ڤان خورافاتان ژ دینی حسێب دكهن، وهندهك جاران ژی هزر دكهن ئهڤان خورافاتان بناخهیهكی علمی بۆ ههیه، و د ههردو حالهتان دا مرۆڤێن فێلباز كهسێن ساده ونهزان دخاپینن ومالی ژێ چێ دكهن، و ل ڤێرێ ئهم دێ بهحسێ هندهك ژ وان هزر وبیران كهین وهكی د حهدیسێن پێغهمبهری دا -سلاڤ لێ بن- هاتین، دا پێ د ئاگههدار بین:
حهدیسا ئێكێ
(ئهحمهد و ئهبوو داوود وئبن ماجه) ژ عهبدللاهێ كوڕێ عهبباسی ڤهدگوهـێزن، دبێژت: پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆت: ( من اقتبس علماً من النجوم اقتبس شعبة من السحر ـ ههچییێ زانینهكێ ژ ستێران وهرگرت ئهوی گایهك ژ سێرهبهندییێ وهرگرت ).
ومهخسهد ب وهرگرتنا زانینێ ژ ستێران د ڤێ حهدیسێ دا ئهوه مرۆڤ هزر بكهت ئهو دشێت ب ڕێكا ستێرێ شهنصێ خۆ وپاشهڕۆژا خۆ بزانت وكانێ دێ چ ئێته سهری، ومهزنتـرین خورافه نوكه د ناڤ خهلكی دا بهلاڤ ئهڤهیه، وبارا پتـر ژ ڤان كهسان یێن كو نانێ خۆ ب ڤێ خورافێ دخۆن خهلكی وه تێ دگههینن كو مهسهلا (تهنجیمێ) مهسهلهكا علمییه، ودهمێ ئهو ڤێ گۆتنا خۆ (تهعلیل) دكهن دبێژن: چونكی (بورجێن عهسمانی) ئهوێن مرۆڤ ل بهر سیبهرا وان دبت كارتێكرن ل سهر كهسینی ورهفتارا مرۆڤی ههیه، وئهو ب خۆ ڤێ گۆتنێ چو ڕاستی بۆ نینه، چونكی دویراتییهكا وهسا د ناڤبهرا مه ووان ستێران دا یێن ئهڤ بورجه ژێ پێك دئێن ههیه كارتێكرنا وان ل سهر عهردێ مه لاواز دكهن، ل سهر عهردی وهك كهوكهبهك ڤێجا هوین چ دبێژن بۆ مرۆڤهكێ نهئێته حسێبێ ل سهر پشتا ڤێ كهوكهبا دبێژنێ: عهرد؟!
پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د ڤێ گۆتنا خۆ دا ب ئاشكهرایی مه ژ ڤێ خورافێ ددهته پاش، لهو مرۆڤێ موسلمان دڤێت ب ڤێ چهندێ یێ ئاگههدار بت وخۆ ژ وان ڕێكێن خوار وڤێ یێن سهرداچوونێ بدهته پاش ئهوێن دهزگههێن ڕاگههاندنێ یێن جودا جودا بهرێ خهلكی ددهنێ وهكی زانینا تالعی ب ڕێكا بورجان، یان خواندنا دهستی وفنجانێ، یان بهرمهجهكرنا ههندهسا داخلی یا نهفسا مرۆڤی وهكی ئهو دبێژن.. ئهڤه ههمی ڕێكێن شهیتانینه بۆ د سهر دا برنا خهلكی دڤێت خۆ ژێ بدهینه پاش.
حهدیسا دووێ
موسلم ژ پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- ڤهدگوهـێزت، دبێژت: ( من أتی عرافا فسأله عن شیء لم تقبل له صلاة أربعین لیلة ـ ههچییێ بێته نك خێڤزانكهكی وپسیارا تشتهكی ژێ بكهت نڤێژێن وی یێن چل ڕۆژان ژێ نائێنه قهبویلكرن ).
و د ریوایهتهكا دا دا یا حاكم وطهبهرانی ژ ئهبوو هورهیرهی ڤهدگوهـێزن هاتییه پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دبێژت: ( من أتی عرافا أو كاهنا فصدقه فیما یقول فقد كفر بما أنزل علی محمد صلی الله علیه وسلم ـ ههچییێ بێته نك خێڤزانكهكی وباوهرییێ پێ بینت، ئهو وی كوفر ب وێ كر یا بۆ موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- هاتییه خوارێ ).
وئاشكهرایه (عرّاف وكاهن) یان خێڤزانك -وهكی ئهم دبێژین- ئهو كهسه یێ خۆ ب زانینا علمێ غهیبێ وتشتێ ڤهشارتی ونه ل بهرچاڤ دئینتهدهر، وهكی وان كهسان یێن خۆ ب زانینا جهێ وان تشتان دئیننهدهر یێن بهرزه دبن یان دبێژن: ئهم دزانین كانێ دێ چ ب سهرێ خهلكی ئێت.. ودهمێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژت: ئهو وی كوفر ب وێ كر یا بۆ موحهممهدی هاتییه خوارێ، ژ بهر هندێ یه چونكی ئهوێ باوهرییێ بــیـنـت كــو كهسهكێ دی ژبلی خودێ ههیه غـهیـبـێ بزانت ئهو وی كـوفـر ب قورئانێ كر چونكی قورئان دبێژت:
(وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُو)وكلیلێن غهیبێ ل نك خودێنه، ژ وی پێڤهتـر كهس پێ نزانت ( (الأنعام: 59) ودبێژت:(قُلْ لَا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ ۚ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ)تو ئهی موحهممهد بێژه وان: كهسهك نه ل عهسمانان ونه ل عهردی وی تشتی نزانت یێ خودێ ڤهشارتی ژ كارێن غهیبی، وئهو نزانن كانێ كهنگی ئهو دێ ژ گۆڕێن خۆ ڕابن دهمێ قیامهت دئێت ( (النمل: 65).
وخودێ دبێژته پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن-:(قُلْ لَا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزَائِنُ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ)تو بێژه: ئهز نابێژمه ههوه گهنـجـیـنـهیێن خودێ ل نك من ههنه، وئـهز غهیبێ نـزانـم ( (الأنعام: 50) ڤێجا ئهگهر پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- غهیبێ نهزانت كی یێ دی دێ ههبت وێ بزانت؟!
ئبن حببان ژ صهحابییێ پێغهمبهری عهبدللاهی ڤهدگوهـێزت، كو جارهكێ ئهو چوو مالا خۆ دیت ژنكا وی تشتهك یێ دستویێ خۆ دانای وهكی نڤشتییێ دا خۆ پێ بپارێزت، ئینا وی ئهو ژ ستویێ وێ قهتاند وگۆت: بنهمالا عهبدللاهی مـنـهت ب هـنـدێ نـیـنـه شــركــێ ب خودێ بكهن، من گوهـ ل پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- بوویه دبێژت: ( إن الرقی والتمائم والتولة شرك ).
ومهخسهد ب (روقا) ل ڤێرێ پێڤهخواندنا نه شهرعییه، و (تهمائم) نڤشتییه، و (توهله) ئهو سێرهبهندییه یا هــنـــدهك چــێ دكهت دا ژنكێ ل بهر زهلامێ وێ شرین بكهت.
