ڕاوەستانەكا دی دگەل زەلامی
وحەتا وێنە ل بەر چاڤێن زەلامی پتر یێ روهن بت ڕاوەستانەكا دی مە د گەل وی هەیە، دا ئەو هزر نەكەت هەمی تشت خەما ژنكێنە، وهەمی گاڤان یا كێم دڤێت بارا وێ بت.
وڤێ ڕاوەستانا خۆ ئەم دێ ل سەر چەند خالەكان لێكڤە كەین:
یا ئێكێ:
موراعاتا هەست ومەشاعرێن ژنكێ:
پێتڤیە ل سەر زەلامی بزانت هندی ژنكە مەخلووقەكا نازكترە ژ وی، لەو ئەو پتر یا هەوجەیی ( موراعاتا هەست ومەشاعرانە )، وپێغەمبەر ــ سلاڤــ لێ بن ــ دبێژتە زەلامی: [ فَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلیْكَ حَقًّا ــ هندی ژنكا تەیە حەقێ وێ ل سەر تە هەیە ] (موسلم ژ عەبدوللاهێ کورێ عەمری ڤەدگوهێزت )، و ژ حەقێ وێیە ل سەر زەلامی زەلام شوعوورا وێ نەشكێنت، وئێكا هند نەكەت ژن وە هەست بكەت كو ئەڤــ زەلامە ئەوێ د گەل وێ دا دژیت هند ژ مەجالێ خۆ نادەتێ ئەو جارەكێ یا دلێ خۆ بۆ بێژت، یان گازندەیەكا خۆ بۆ بكەت، دڤێت ئەو وە هەست بكەت ئەڤــ زەلامە هەڤالەكێ نێزیكە، ل شوینا دەیك وبابێن وێیە ئەو دشێت شعوورێ ب ڕەحم ودلۆڤانیێ د گەل بكەت، دشێت دلێ خۆ بۆ ڤەكەت ویا سەرێ خۆ دا بۆ بێژت بێی هەست بكەت كو ئەو ب چاڤەكێ كێم یان ب بێنەكا تەنگ یێ گوهداریا وێ دكەت.
یا دووێ:
تەقدیرا بارێ وێ یێ گران:
د ناڤــ زەلامان دا گەلەك یێن هەین هزر دكەن ژن چو زەحمەتێ نابەت، دبێژن: ما ئەو چ دكەت؟ سپێدێ حەتا ئێڤاری یا د مال دا ڕویشنشتیە، وئەمین زەحمەتێ دبەین وخۆ دوەستینین، وتشت هەمی حازر دئێنە بەر دەستێ وێ! وئەو ب خۆ ئەگەر ڕۆژەكا ب تنێ مال ب مینتە ب هیڤیا ئێك ژ وان ڤە، ئەو دێ زانن كو زەحمەتا ئەو ژ دەرڤەی مالێ دبینن قەت یا مەزنتر نینە ژ وێ زەحمەتێ یا ژنك د مالێ دا دبینت، ئەڤە ژبلی وان ژنكان ئەوێن دانەكێ ڕۆژێ یان پتر ژ دەرڤەی مالێ كار دكەن، پاشی دزڤڕنە مالێ وكارێ مالێ ژی دكەن.
زەلام دڤێت بزانت كو ئەڤێ چەندا هە زەحمەت ووەستیانەكا زێدە پێ دڤێت، وهەر چو نەبت دڤێت ئەو تەقدیرا ڤێ وەستیانێ بكەت، و ژ بەر ڤێ ئێكێ بـوو پـێـغــەمــبـەری ــ سلاڤــ لێ بن ــ كارێ ژنكێ د مالا وێ دا ئــیــنــا ڕێـزا جیهادا د ڕێكا خودێ دا، هەر وەسا وی خێرا وێ ژنكێ یا ب بچویكی دمرت هندی خێرا شەهیدی لێ كر، ڤێجا ژ ڤێ چەندێ بزانن كانێ تەقدیرا ئیسلامێ بۆ وێ وەستیانێ یا ژنك د مـالـێ دا دبینت چەندە؟
یا سیێ:
ئێك ب ئێكێ:
ئەگەر تەقدیرا زەلامی بۆ ژنكێ وكارێ وێ یا ب ڤی ڕەنگی بت، وئەو حەجمێ وێ وەستیانا ژنك دبینت ب دوستی بزانت، هنگی ئەو ل وێ یێ ب هێجەت نابت، وچی گاڤا خەلەتیەك یان تەخسریەك ژێ دیت ئێكسەر وێ تاوانبار ناكەت، ودەست نادەتە ب كار ئینانا عقووبێ.
پێغەمبەر ــ سلاڤــ لێ بن ــ دبێژت: [ لا یفْرَكُ مُؤمِنٌ مُؤمِنَة إِنْ كَرهَ مِنْهَا خُلُقاً رَضی مِنْهَا آخَرَ ــ خودان باوەرەك ( زەلامەك ) بلا كەبا خۆ نەهاڤێتە خودان باوەرەكێ ( ژنكەكێ ) ئەگەر وی كەرب ژ ڕەوشتەكێ وێ ڤە ببت ئەو ب ڕەوشتەكێ وێ یێ دی دێ رازی بت ] ( موسلم ژ ئەبو هورەیرەی ڤەدگوهێزت).
مەعنا: دڤێت مرۆڤـ ئێكێ ب دەتە ب خاترا ئێكا دی، وژنكا خودان باوەر هەر چاوا بت باشیێن وێ دێ ژ خەلەتیێن وێ دپتر بن، ڤێجا خەلەتیەكا وێ بلا هەمی باشی وقەنجیێن وێ ل بەر چاڤێن زەلامی نەڤەشێرت.
و د ڤێ دەلیڤەیێ دا سەرهاتیەك ژ ئیمامێ عومەر دئێتە ڤەگوهاستن یا د جهێ خۆ دا ئەم ل ڤێرێ بۆ بیرئینان ل بیرا زەلامان بینینەڤە:
جارەكێ زەلامەك هاتە نك ئیمامێ عومەر، دا شكائێتەكێ ل ژنكا خۆ بكەت كو یا بێ تبعەتە، عومەر ل مال بوو، ئەو ما ل بەر دەرگەهی حەتا عومەر دەركەڤت، دەنگێ ژنكا عومەری هاتە گوهان هەڤڕكی د گەل عومەری دكر ودەنگێ خۆ ل سەر بلند دكر، وعومەر یێ بێ دەنگ بوو نەدئاخفت، گاڤا وی ئەڤــ چەندە دیتی زڤڕی ڤە، عومەری گازیكرێ وگۆتێ: تە چ دڤیا؟ وی گۆت: ئەز هاتبووم دا شكائێتێ ل ژنكا خۆ بكەم بەلێ من دیت ژنكا ژ یا من چێتر نینە! ڤێجا من گۆت: ئەگەر ئەڤە حالێ عومەری بت د گەل دژواریا وی پا هەما حالێ من یێ باشە!
عومەری گۆتێ: برایێ من! ئەز تەحەممولا وێ دكەم ژ بەر وان حەقێن وێ ل سەر من هەین، ئەو زادێ من دلێنت، ونانێ من دپێژت، وجلكێن من دشۆت، وعەیالێ من ب خودان دكەت، وبەرێ من ژ حەرامیێ وەردگێرت، ژ بەر هندێ ئەز تەحەممولا وێ دكەم. وی زەلامی گۆت: ژنكا من ژی ڤان هەمی كاران دكەت.. عومەری گۆتێ: ڤێجا پا تو ژی تەحەممولا وێ بكە، مەسەلە دەمەكێ كورتە!!
مەعنا: هەر جارەكا تە تشتەك ژ ژنكێ دیت یێ تە پێ نەخۆش بت، بیرا خۆ ل وان گەلەك تشتان بكە یێن ئەو بۆ تە دكەت وتە پێ خۆش، وهەر جار بیرا خۆ ل هندێ بینە كو دنیا دەلیڤەیەكا كورتە ب بەر هندێ ناكەڤت تو وەریسی بێخیە حەفكا خۆ.
