عهلییێ كوڕێ حوسهینى
(زین العابدین)
(زین العابدین) باشێ عیبادتكهران، بهلكى باشترینێ عیبادهتكهران، وچێترینێ بنهمالا هاشمیان ل دهمێ خۆ، ئهوێ هندى هند ل سهر شهملكێ دما، خهلكى ناسناڤێ وى كربوو (سهججاد)، وهندى هند مرۆڤهكێ پاك وپاقژ بوو ههر وان ناسناڤێ وى كربوو (الزكی)، زانایێ مهزن (ابن شهاب الزهری) بهحسێ وى دكهت ودبێژت: قورهیشیهكێ ژ وى چێتر من نهدیتیه. ژیانا ڤى ئیمامێ مهزن ژى یا تژى بهرپهڕێن گهشه، ههر ئێك هژمارهكا مهزن یا دهرس وعیبرهتان د ناڤ خۆ دا هل دگرت، ودهمێ مرۆڤ دئێت دا هندهك ژ ڤان بهرپهڕان هلبژێرت وبهرچاڤ بكهت، دیسا دێ بێژم: مرۆڤ حێبهتى دمینت كیژ بهرپهڕى هلبژێرت وكیژكى بهێلت.. بهلێ بهرى ههر تشتهكى مه دڤێت (زین العابدین)ى ب كورتى ب ههوه بدهینه ناسین.
❖دانهنیاسینهكا كورت:
ناڤێ وى یێ دورست عهلییه، كوڕێ ئیمامێ شههید حوسهینییه، كوڕێ ئیمامێ شههید عهلییێ كوڕێ ئهبوو طالبێ قورهیشییه، ل مهدینێ، ل باژێڕێ باپــیـرێ خۆ پێغهمبهرێ خودێ -سلاڤ لێ بن- و ل دۆرێن سالا (36) مشهختى هاتبوو سهر دنیایێ، و د ناڤ پاقژترین وبلندترین بنهمالێ دا هاته پهروهردهكرن، و ل سهر دهستێ ههردو سهییدێن گهنجێن بهحهشتێ مامێ خۆ ئیمامێ حهسهن وبابێ خۆ ئیمامێ حوسهین فێرى تهقوایێ وعلمى بوو، وئهو دئێته هژمارتن ئێك ژ مهزنترین زاهد وتهقوادارێن تابعییان، هژمارهكا مهزن ژ صهحابییان دیتبوون، وحهدیس ژ گهلهك ژ وان ریوایهت كرینه، وهكى دهیكا موسلمانان عائیشایا كچا ئهبوو بهكرى، وصهفییایا كچا حویهى، و(أم سلمه)، وئهبوو هورهیره، وعهبدللاهێ كوڕێ عهبباسى، وگهلهكێن دى، وعلم ژ هژمارهكا مهزنێن تابعییان ژى وهرگرتییه وهكى: سهعیدێ كوڕێ موسهییبى، وزهیدێ كوڕێ ئـهسـلـهمى، وئـهسـلـهمێ مهولایێ عومهرى.. وگهلهكێن دى، و ژ بهر ڤیانا وى بۆ علمى دبێژن: گهلهك جاران ئهو ژ مهدینێ دهاته مهكههێ ودچوو ل بهر دهستێ ئهسلهمى دڕوینشت، وئهو عهبدهك بوو عومهرێ كوڕێ خهططابى ئازا كربوو، وعلم وحهدیس ژێ وهردگرتن، ئهڤ چهنده ب دلێ هندهك قورهیشییان نهبوو، لهو ئێك ژ وان گۆتێ: تو دیوانا مهزنێن قوهیشییان دهێلى ودئێى ل نك ڤى عهبدى دڕوینى! وى گۆت: مرۆڤ ل وى جهى دڕوینت یێ مفایى لێ وهرگرت.
دهمێ سهرهاتیا دل ئێشا كهربهلایێ ڕویداى، وبابێ وى ئیمامێ حوسهین شههید بووى، ئهو د گهل بابێ خۆ وبنهمالا وى ل كهربهلا یێ ئاماده بوو، وژیێ وى هنگى ل دۆرێن بیست وسێ سالییێ بوو، بهلێ چونكى ئهو ل وى دهمى یێ نساخ بوو وكهفتبوو ناڤ نڤینان، وى پشكدارى د شهڕى دا نهكر، وئهو ب سلامهتى ژ وێ كارهساتێ دهرباس بوو، ودهمێ بنهمالا حوسهینى پشتى شهڕى برینه شامێ، یهزیدى قهدرهكێ مهزن دایێ، و ب ئحترام ڤه هنارته مهدینێ، وئهو ما ل مهدینێ حهتا ل چاردهى رهبیعولئهووهلا سالا (94)ێ مشهختى، چوویه بهر دلۆڤانیا خودێ، و ل (بهقیعێ) هاتیه ڤهشارتن.
❖ژ سالۆخهتێن وى:
ژ سالۆخهتێن ئیمامى ئهو یێ كێم ئاخفتن بوو، وخهمگینى ل سهر دێمێ وى یا ئاشكهرا بوو، ومرۆڤهكێ (موتهواضع) بوو، و د گهل وى قهدر وقیمهتێ خهلكى ددایێ ژ بهر كو ئهو نهڤییێ پێغهمبهرى بوو -سلاڤ لێ بن- بهلێ وى چو جاران خۆ ژ خهلكى بلندتر نهددیت، ڕۆژهكێ تابعیێ مهزن (طاووسێ كوڕێ كهیسانى) ئهو ل نێزیكى كهعبێ دیت، وى نڤێژ دكر ودوعا بـۆ خــۆ ژ خـــودێ دكــرن، وڕۆنـدكـێـن وى دێمێ وى تهڕ كربوون، پشتى ئهو ژ دوعاكرنێ خلاس بووى، طاووس ب نك ڤه چوو وگــۆتێ: ئهى كوڕێ پێغهمبهرى، ئهز ته د ڤی حالى دا دبینم وته سێ فهضل وسهراتى ههنه هیڤییا من ئهوه تو پێ ژ ترسێ خلاس ببی.. وى گۆته طاووسى: ئهو چنه؟
طاووسى گۆتێ:
یا ئێكێ: تو كوڕێ پێغهمبهرى یى -سلاڤ لێ بن.
یا دووێ: شفاعهتا باپیرێ تهیه بۆ ته
ویا سییێ: رهحما خودێ. وى گۆت: ئهى طاووس، مهسهلا ئهز ژ بنهمالا پێغهمبهریمه ئهڤ من پشت ڕاست ناكهت پـشتى من گوهـ ل ڤێ ئایـهتـێ بــووى: ( فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلَا أَنْسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءَلُونَ(101) ومهسهلا شفاعهتا باپیرێ خودێ دبێژت: (وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَىٰ)و ل دۆر رهحما خودێ، خودێ دبێژت: (إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ) (56) و بهرپهڕ ژ ژیانا وى: ووهكــى مــه گـۆتى: ژیانا (زین العابدین)ى یا تژى دهرس وعیبرهته، بهلێ مه دڤێت ل ڤێرێ ب تنێ دو بهرپهڕان ڤهكهین
یێ ئێكێ: بێنفرههى وئارماییا وى ئهوا مهتهل پێ دهاتنه گۆتن.
ویا دووێ: خێرخوازییا وى ئهوا پشتى مرنا وى ژ نوى خهلك پێ حهسیاى..
❖و ل دۆر مهسهلا بێنفرههییا وى ب تنێ دو سهرهاتییێن كورت دێ ڤهگێڕین:
یا ئێكێ: پسمامێ وى حهسهنێ كوڕێ ئیمامێ حهسهن دبێژت: جارهكێ د ناڤبهرا من و(زین العابدین)ى دا نــهخـــۆش بـــوو، وهــنــدى كــهربــێـن من ڤهبوون، ئهز چوومه نك وى ل مزگهفتێ، ئهو د ناڤ ههڤالێن خۆ دا یێ ڕوینشتى بوو، وههچییا د دهڤێ من ڕا هاتى من گۆتێ، وئهوى قهت دهنگ نهكر، وبهرسڤا من نهدا.. وئهز چوومه مالا خۆ.
دهمێ بوویه شهڤ، من دیت ئێكى دهرگههێ من قوتا، ئهز چووم ومن دهرگههـ ڤهكر، من دیت (زین العابدین) یێ ل بهر دهرى، من د گهل خۆ گۆت: ههبت نهبت ئهو یێ هاتى تۆلا خۆ ل من ڤهكهت، بهلێ وى گۆته من: برایێ من، ئهگهر تو یێ ڕاستگۆ بى د وى تشتێ دا یێ ته گۆتییه من، خودێ گونهها من بغهفرینت، وئهگهر تو یێ ڕاستگۆ نهبى، خودێ گونهها ته بغهفرینت.. وسلاڤ كره من وچوو، من دا ب دویڤ ڤه، حهتا ئهز گههشتیمێ ومن گۆتێ: تۆبه ئهز جارهكا دى تشتهكى بكهم ته پێ نهخۆش بت، ئینا دلێ وى ما ب من ڤه وگۆت: گهردهنا ته ئازا!
ویا دووێ: جارهكێ (زین العابدین) ژ مهزگهفتێ دهردكهفت، زهلامهكێ خهلكێ مهدینێ دا ب دویڤ وى ڤه، وگۆتنێن سهقهت وخهبهر گۆتنێ، گاڤا خهلكى ئهڤ چهنده ژێ دیتى چوونێ دا وى بێشینن، بهلێ ئیمامى گۆتێ: ژێ بگهڕن.. پشتى خهلك ژێ ڤهڕهڤین، ئیمام ب نك ڤه هات وگۆتێ: ته بهحسێ وان خرابییێن مه كر یێن تو دزانى، وئهو خرابییێن مه یێن تو نهزانى پترن.. ئهرێ ته شۆلهك ههیه ئهم بۆ ته بكهین؟
وى زهلامى شهرم ژێ كر ونهئاخفت، هنگى ئیمامى ئهو كراسێ ل سهر ملێن خۆ ژ بهر خۆ كر وهاڤێته سهر ملێن وى، وهزار دهرههم ژى دانێ، وچوو.. ئهز زهلام دبێژت: ڤێجا پشتى هنگى چهند من ئهو ددیت من دگۆتێ: ئهز شاهدهییێ ددهم كـو تـو ژ دوونــدهها پێغهمبهرى یى -سلاڤ لێ بن-.
بهرپهڕی دووێ ژ ژیانا (زین العابدین)ى ئهم دكهینه دیارى بۆ وان مالداران ئهوێن خێران دكهن، وحهز دكهن خهلك ههمى ب خێرێن وان بحهسیێن.. (زین العابدین) مرۆڤهكێ بازگان بوو، وژبلى بازرگانییێ وى جۆتیارى ژى دكر، و ژ تجارهت وزراعهتێ مالهكێ مهزن دگههشتێ، بهلێ ڤى مالێ هه ئهو بهطران نهدكر، وچو ژ زوهدا وى ژى كێم نهدكر، وكێماسى نهدگههانده خێرخوازییا وى، بهلێ تشتێ بهرچاڤ د خێرخوازییا وى دا ئهو بوو وى چو جاران ل بهر چاڤێن خهلكى خـێـر نهدكرن، وئێكا هند نهدكر كهس ب خێرێن وى بحهسیێن خۆ خهلكێ مالا وى ژى، لهو گهلهك كهسان دگۆت: ئیمام مرۆڤهكێ قهلسه، چو جاران چو خێران ناكهت. بهلێ گاڤا ئیمام مرى ومریشۆى ئهو شویشتى، وى دیت پشت وسهر ملێن وى دڕهش وشینن، وى پسیارا ڤێ چهندێ ژ مرۆڤێن وى كر، كهسێ نهزانى مهسهله چیه، پشـتى دهمهكى خهلكێ مهدینێ زانى كو سهد مالێن فهقیر یێن ماینه بێ خودان، پسیار ژ وان مالان هاتهكرن كانێ چاوا وان بهر نوكه دقهتاند، وان گۆت: ههر چهند شهڤهكان مه گوهـ لێ دبوو دهرگههێ مه دهاته قوتان، حهتا مه دهرگههـ ڤهدكر، دا بهرێ خۆ دهینێ گینیكهكێ تژى ئهرزاق یێ ل بهر دهرى وكهس ل وێرێ نینه.. وپشتى ئیمام (زین العابدین) مرى، ئێدى كهس نهما ئهرزاقى بۆ وان دئینت.
ب ڤێ چهندێ وان زانى كو ئهوێ ئهرزاق بۆ وان دئینا وخۆ ڤهدشارت (زین العابدین) بوو، وئهو ڕهش وشینییا ل سهر مل وپشتا وى ههی شوینوارێن هلگرتنا گینیكان بوون ههر شهڤ، ووى ب خۆ ئهڤ كاره دكر، دا كهس پێ نهحهسیێت.. لهو خهلكێ مهدینێ دگۆت: دانا خێران ب ڤهشارتى ڤه هنگى د ناڤ مه دا نهما ڕۆژا (زین العابدین) نهماى!
