دا كو ئهم ب خهم نهكهڤین
خهم ئێك ژ وان دهر وبهلایانه یێن خودێ -ژ بهر حكمهتهكا ئهو پێ دزانت- ددهته مرۆڤی، وههر ئێكی ژ بهر تشتهكی خهم دگههتێ، وخهما بۆ خودانی دبته موصیبهت ئـــهو خــهمــه یا ل ئاخرهتێ دگههتێ سهرا وی عهمرێ وی د دنیایێ دا ژ قهستا زهعێ كری، چونكی ههر خهمهك یان خوسارهتیهكا د دنیایێ دا ههبت بهلكی بێته بهدهلڤهكرن، بهلـێ خهما ئاخرهتێ كهنگی دێ ئێته بهدهلڤهكرن؟
وئهگهر ئهم بهرێ خۆ بدهینه ئایهتێن قورئانێ دێ بینین د چهند ئایهتهكان دا خودایێ مهزن بهحسێ وان كاران دكهت یێن بنه ئهگهرا هندێ كو مرۆڤ ڕۆژا قیامهتێ ژ وان كهسان نهبت یێن ب خهم دكهڤن، ڤێجا حهتا كو ئهم ژ وان نهبین یێن ل ئاخرهتێ خهمگین دبن دڤێت هێشتا د دنیایی ئهم وان سالۆخهتان ل نك خۆ پهیدا بكهین، ونوكه دێ بهرێ خۆ دهینه هندهك ژ ڤان ئایهتان..
1- دویچوونا هیدایهتا خودێ:
د جههكی دا ژ قورئانێ خودایێ مهزن بهحسێ بابێ مرۆڤان یێ ئێكێ ئادهمی دكــهت دهمێ ئهو ژ بهحهشتێ هاتیه دهرێخستن پشتی گوهداریا شهیتانی كری و ل سهر عهردی هاتیه دانان: (قلنا اهبطوا منها جميعا فإما يأتينكم مني هدى فمن تبع هداي فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون) (البقرة: 38).
دهمێ ئادهمی ژ وێ دارێ خواری یا خودێ گۆتیێ ژێ نهخۆ، ووی ژێ خواری پشتی ب گۆتن وهسوهسا شهیتانی د سهردا چووی، خودێ ڕێكا سهرفهرازیێ نیشا وی دا كو ڕێكا گوهداری ودویچوونا هیدایهتا خودێ یه، وگۆتێ: ههچیێ دویكهفتنا هیدایهتا من بكهت نه ترس ل سهر پاشهڕۆژێ ونه خهم ل سهر تشتێ بۆری خهما ویه، وهیدایهتا خودێ یا مرۆڤی ژ خهمگینیێ ڕزگار دكهت ئهو دینه یێ وی بۆ مرۆڤان ب ڕێكا پێغهمبهران هنارتی.
2- باوهری ئینان وكرنا چاكیێ:
د ئایهتهكێ دا خودایێ مهزن دبێژت: (وما نرسل المرسلين إلا مبشرين ومنذرين فمن آمن وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون) (الأنعام: 48).
قورئان د گهلهك جهان دا ب مه ددهته زانین كو باوهری وكارێ چاك پێكڤه دگــرێــدایـنـــه، وباوهری بێی كارێ چاك وهكی دارهكا خرشه، وكارێ چــاك ئهگهر ژ باوهریێ نهئێت، چو خێر بۆ خودانی تێدا نابت، د ئایهتا بۆری دا خودایێ مهزن ئاشكهرا دكهت كو ههچیێ باوهریێ ب خودێ بینت وكارێ چاك بكهت ئهو ژی نه ترس ل سهر ههیه ونه ب خهم دكهڤت، وئهگهر هیدایهت ڕێكا بێ خهمیێ بت، باوهری وكارێ چاك ڕێكا هیدایهتێ یه، خودایێ مهزن دبێژت: (إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات يهديهم ربهم بإيمانهم تجري من تحتهم الأنهار في جنات النعيم) (یونس: 9) وبـــهرانــبــهری ڤـــێ چهندێ ئهوێن باوهریێ نهئینن خودێ هیدایهتێ ب رزقێ وان ناكهت: (إن الذين لا يؤمنون بآيات الله لا يهديهم الله ولهم عذاب أليم) (النحل: 104).
3- خۆڕاگیا ل سهر باوهریێ:
خۆڕاگریا ل سهر باوهریێ ژی ئێك ژ وان كارانه یێن ڕێكێ نهدهنێ خهمێ كو ئهو بگههته مرۆڤی، خودایێ مهزن د ئایهتهكێ دا دبێژت: (إن الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون ) (الأحقاف: 13) هندی ئهون یێن باوهریێ ب خودێ دئینن پاشی خۆ ل سهر ڤێ باوهریێ ڕادگرن، چو ترس ل سهر وان نابت، وئهو ب خهم ژی ناكهڤن، ڤێجا خۆڕاگری چیه؟
- خۆڕاگری ئهوه خودان بهردهوام بمینت ل سهر عهبدینیا خۆ بۆ خودێ، نهكو دهمهكی عهبدینیا وی بكهت ودهمهكی عهبدینیا تشتهكێ دی بكهت ژبلی وی، لهو دهمێ پسیار ژ ئهبوو بهكری هاتیه كرن: ئستقامه چیه؟ وی گۆت: ئستقامه ئهوه تو چو شریكان بۆ خودێ چێ نهكهی.
وژبلی ڤی جزایێ ژێگۆتی ئستقامێ هندهك جزایێن دی ژی بۆ ههنه، خودێ دبێژت: (وأن لو استقاموا على الطريقة لأسقيناهم ماء غدقا) (الجن: 16) ئهگهر وان خۆ ل سهر ڕێكا دورست ڕاگرتبا ئهم بارهنهكا بۆش و ب مفا دا بۆ وان ژ عهسمانی ئینینه خوارێ، یهعنی: ئستقامه ئێك ژ ئهگهرێن هاتنا بارانێ وزێدهبوونا ڕزقیه.
4- خهرجكرنا مالی د ڕێكا خودێ دا:
خهرجكرنا مالی د ڕێكا خودێ دا ودانا خێران بۆ مرۆڤێن ههوجه وپێتڤی ئێك ژ ئهگهرێن خهمڕهڤاندنێنه، خودایێ مهزن د ئایهتهكێ دا دبێژت: (الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون) (البقرة: 262) ئهوێن مالـێ خۆ د جیهادێ ودانا خێرێ دا خهرج دكهن، پاشی پشتی وان خێرێن ئهو ددهن ئهو چو منهتێ ب دویڤ خێرا خـۆ ڕا ل وی ناكهن یێ وان قهنجی د گهل كری، ئهوان خێرهكا مهزن ل نك خودایێ وان بۆ وان ههیه، ودهمێ ئهو تێنه نك خودێ چو ترس ل سهر وان نینه، وئهو ل سهر وی تشتێ د دنیایێ دا ژ دهست وان دهركهفتی ب خهم ناكهڤن.
و ژ سالۆخهتێن مرۆڤێ خودان باوهر ئهوه ئهو بۆ خودێ مالـێ خۆ خهرج دكهت، ودهمێ ئهو مالی خهرج دكهت ژ بهر ئیخلاصا وی ئهو كارێ خۆ ناكهته منهت، وئێك ژ وان كهسان یێن خودێ سیبهرا خۆ لـێ دكهت ڕۆژا قیامهتێ ئهو مرۆڤه یێ دهمێ خێرهكێ ب دهستێ خۆ یێ ڕاستێ دكهت دهستێ وی یێ چهپێ نزانت كانێ وی چ دایه.
5- تهقوا:
مرۆڤێن تهقوادار ژی ل ئاخرهتێ ب خهم ناكهڤن، خودێ دبێژت: (يا بني آدم إما يأتينكم رسل منكم يقصون عليكم آياتي فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون ) (الأعراف: 35) ههچیێ خۆ ژ غهزهبا من بپارێزت وتهقوایێ بكهت وكارێ خۆ چاك بكهت ل ڕۆژا قیامهتێ چو ترسا ژ عهزابا خودێ ل سهر وی نینه، وئهو ل سهر وێ بارا ژ دنیایێ نهگههشتیێ ب خـهم ناكهڤت.
و د ئایهتهكا دی ژی خودایێ مهزن ئاشكهرا دكهت كو تهقوادار ب خهم ناكهڤن، و ل دنیایێ وئاخرهتێ مزگینیا خێرێ بۆ وان دئێتهدان، وهكی دبێژت:(ألا إن أولياء الله لا خوف عليهم ولا هم يحزنون(62)الذين آمنوا وكانوا يتقون(63))(یونس: 62-63) نێ هندی وهلیێن خودێنه چو ترس ژ عهزابا خودێ ل ئاخرهتێ ل سـهر وان نینه، وئهو ب خهم ناكهڤن ل سهر وێ بارا د دنیایـێ دا نـهگههشتیه وان. و ژ سالۆخهتێن ڤان وهلیان ئهوه وان باوهری ب خـودێ ئینایه ودویكهفتنا پێغهمبهرێ وی كریه د وی تشتی دا یێ ئهو پێ ژ نك خودێ هاتی، ووان تهقـوا خودێ دكر وفهرمانێن وی ب جـهـ دئینان.
