سهلمان و ئهندازهیا كۆلانا خهندهكێ
وپشتى سهلمانى خۆ دایه د گهل پێلا ڕۆناهیێ، وبوویه ئێك ژ ئهندامێن جڤاكا مهینێ یا نموونهیى ب دهمهكێ نـه گهلهكێ درێژ، وى ژى وهكى هــهر ئێكێ دى ژ ئهندامێن وێ جڤاكێ گوهـ ل وى خهبهرێ نهخۆش بوو ئهوێ ژ لایێ مهكههێ ڤه هاتى كو هژمارهكا مهزن وماقویلێن جوهیان ئهوێن پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ژ بهر خیانهتا وان ژ مهدینێ دهرێخستینه خهیبهرێ، یێن چووین قهستا مهكههێ یا كرى؛ دا قورهیشى وهندهك ئویجاخێن دى یێن عههبان بۆ هندێ پال بدهن كو هێرشهكا وهسا بكهنه سهر مهدینێ، كو موسلمانان ب جارهكێ ژ بن ببهن، وحهتا ئهو ڤێ چهندێ ل بهر قورهیشیان خۆش بكهن، وان گۆتێ: برایێن مه ژ وان جوهیێن كو هێشتا ل مهدینێ ودهور وبهرێن وێ ماین دێ هاریكاریا ههوه كهن، وهوین وئهو پێكڤه دویماهیهكا ب لهز بۆ موحهممهدى وههڤالێن وى دێ دانن! ودهنگ وباس دبێژن: قورهیشى وغهطهفان ب گۆتنا وان یێن قانع بووین، وئهو نوكه كارێ خۆ یێ دكهن؛ دا پێكڤه هێرشێ بكهنه سهر مهدینێ.. و ل مهدینێ سهروبهر یێ بهر ب ئالۆزبوونێ ڤه دچت، پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- صهحابیێن خۆ یێن كۆمكرین؛ دا ئهو دان وستاندنێ ل دۆر ڤێ مهسهلا خهگهر بكهن، وبـهحـس بكهن كـانـێ چـاوا ئـهو دێ شـێـن بهرگریا وى لهشكهرى كهن یێ كافران ل بهره بیننه سهر مهدینێ، ئهوێ دئێته هزركرن كو هژمارا وى دێ گههته نێزیكى دههـ هزار كهسان!
وپشتى هژمارهكا صهحابیان بیر وبۆچوونێن خۆ ئاشكهرا كرین، سهلمانى گۆت:
- ئهى پێغهمبهرێ خودێ! ل نك مه ل وهلاتێ فارسان، دهمێ ئهم ترسیاباین كو سویار هێرشهكێ بكهنه سهر مه، مه خهندهكهكا مهزن ل دۆر جهێ خۆ دكۆلا، ڤێجا تو چ دبێژى ئهگهر ئهم خهندهكهكێ ل دۆر باژێڕێ خۆ بكۆلین بهرى لهشكهرێ وان بێت ونێزیكى مه ببت؟
وكۆلانا خهندهكێ د ڕێكا هێرشكهران دا تشتهك بوو عهرهبان بهرى هنگى چو جاران د شهڕێن خۆ دا ب كار نهئینابوو، وئهو نهدهاته سهر هزرا وان ژى، لهو كهیفا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- پێ هات، وپشتى وان هزر د سهر وبهرێ باژێڕى دا كرى، وان دیت لایێ ڕۆژههلات وڕۆژئاڤایێ باژێڕى یێ ب چیا وگره، ولایێ ژێرى ههمى بیستان وخانیێن بلنده، ب تنێ لایێ ژۆرى یێ بهردایه، مهعنا دهمێ لهشكهرێ هێرشكهر دئێت قهستا مهدینێ دكهت، ژ لایێ ژۆرى پێڤهتر نهشێت د چو لایێن دى ڕا بێت، لهو دڤێت ئهو خهندهكێ ل ڤى لایى بكۆلن، ههر ژ بنارێ چیایێ ئوحودێ بگره وحهتا تو دگههیه ڕۆژئاڤایا چیایێ سهلع، وبڕیارا كـۆلانـا خـهنـدهكـێ هـاتـهدان.. و ژ بهر پشكداریا خهلكێ مهدینێ ههمیان پێكڤه د كۆلانێ دا بهرى كافرێن هێڕشكهر بگههنه دۆرێن مهدینێ خهندهك هاته بهرههڤكرن، ههر چهنده سهقایێ دنیایێ هنگى زێده یێ سار بوو، وهڕهبا د دژوار بوون، وخوارن وڤهخوارن یا كێم بوو، وبهرى كۆلان ب دویماهى بێت ل جههكێ كو دكهفته باكوورێ چیایێ سهلع كهڤرهكێ ئاسێ ومهزن كهفته ڕێكا خهندهكێ، ل وى جهێ سهلمانى وههڤالێن خۆ دكۆلا، و د گهل وێ هێز وزیرهكیا د زهند وباسكێن سهلمانى دا ههى ژى، بهلێ هندى ئهو وههڤالێن خۆ هاتنێ چو چاره نهبرنێ، لهو دویماهیێ نهچار بوون وان دهستویرى ژ پێغهمبهرى خواست كو ڕێكا خهندهكێ ڤهگوهێزن؛ دا ژ وى كهڤرى ڕزگار ببن، بهلێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ژ سهرێ چـیـاى هـاتـه خــوارێ وچـو د خـهنـدهكـێ دا، ووى ب خۆ ب دهستێن خۆ سێ تهڤر ل وى كهڤرێ ئاسێ دان، جارا ئێكێ گۆت:
- الله أكبر! كلیلێن شامێ بۆ من هاتنهدان، ونوكه ئهزێ قهسرێن وێ یێن سۆر دبینم!
وجارا دووێ گۆت:
- الله أكبر! كلیلێن فورسێ بۆ من هاتنهدان، ونوكه ئهزێ قهسرا مهدائنێ یا سپى دبینم!
وجارا سیێ گۆت:
- الله أكبر! كلیلێن یهمهنێ بۆ من هاتنهدان، ونوكه ژ ڤى جهێ خۆ ئهزێ دهرگههێن صهنعائێ دبینم!
وسهلمانى ژى وهكى وان صهحابیێن دى یێن حازر گوهـ ل ڤێ مزگینیا مهزن بوو، ودبت كهیفا سهلمانى ژ یا ههر ئێكێ دى پتر بت؛ چونكى ژ ڤێ مزگینیا پێغهمبهرى داى دئـێـتـه زانـیـن كــو ئهو ڕۆناهیا ئهو لێ دگهڕیا و ب سهر هلبووى ل دهمهكێ نهیێ درێژ دێ گههته وهلاتێ وى ژى، وناڤێ خودێ ل سهر كۆچكا سپى یا كیسراى ل طهیسهفوونێ دێ ئێته بلندكرن.. وهنگى سهلمانى ژ دل دڤیا ئهگهر شیابا مزگینى گههاندبا (رووزبه)ى وههڤالێن وى ژى كو: نێزیكه، نهما ئێدى ڕاستیا پیرۆز ب ئاگرێ كیسراى وزهبانیێن وى بێته سۆتن، نێزیكه ئهو شهڤڕهشا وان ب زۆرداریا خۆ ب سهر وهلاتى دا ئینایه خوارێ بقهشیێت وسپێدهیا ئیسلامێ یا گهش بههلێت وڕۆناهیێ بهلاڤ بكهت، ئهڤه قاصدێ عهسمانى ژۆردا هاته خوارێ، و ل تهنگاڤترین دهمێ زهلامێن ڕۆناهیێ تێ دبۆرن مزگینى د گهل خۆ ئینا وگههانده پێغهمبهرێ خودێ، كو بهلاڤبوونا ڕۆناهیا ڤى دینى ل سهر وهلاتێ كـیــســرا وقهیصهر ونهجاشى ژى كارهكێ حهتمیه، ههر دێ چێ بت، و ژ وێ ڕۆژێ وهره بهرێ سهلمانى ما ل ڤێ هیڤیا مهزن ژى وخوزیا وى ئهو بوو كو ئهو ب چاڤێن خۆ ببینت دهمێ ئهڤ مزگینیه دئێته ڕاگههاندن..
