پێشگۆتن
(( ل دهسپێكێ پهیڤ بوو )) ب ڤێ گۆتنێ ئنجیلا یوحهننای دهست پێ دكهت، وئهو ب ڤێ گۆتنێ بیرا مه ل گرنگییا پهیڤێ ودهورێ وێ یێ كاریگهر د ژینا مرۆڤی دا دئینتهڤه(دهقا عهرهبى دبێژت: (في البدء كانت الكلمة) وههر چهنده مهخسهدا نڤیسهرێ ئنجیلێ ب (الكلمة) ل ڤێرێ ڕامانهكا دییه، بهلێ ژ بهر كو (پهیڤ) پهیڤهكا ڤهكرییه، مه ل ڤێرێ ئهو ڕامان ژێ وهرگرت یا مه دڤێت!).
و ل سهر ڤێ ڕێكێ ب سهدان پێغهمبهر وموصلح وفهیلهسووف وخهمخۆر هاتن، و د بهر ڤێ ڕێكێ دا چوون وخۆ گۆری كر، ڕێكا ڕێ فرههكرنێ ل بهر پـهیـڤـێ دا ئهو دهورێ خۆ ببینت وپهیاما خۆ بگههینت، پهیاما ئاڤاكرنا جڤاكێ ل سهر بناخهیێ تێگههشتنێ..
(ئهبوو داوود) ژ (ئهبوو هورهیرهی) ڤهدگوهێزت، دبێژت: ڕۆژهكێ ئهم ل نك پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دڕوینشتی بووین وئهو بۆ مه دئاخفت، پاشی ڕابوو دا بچته مالا خۆ، وبهری بچت ئهعرابییهكی خۆ ڤێڕا گههاند وكراسی وی وهسا كێشا شوینا پستویێ وی د گهردهنێ دا چێبوو، وگۆتێ: ڤان ههردو حێشتـرێن من بۆ من ژ وی مالی بار بكه یێ ل نك ته، مانێ ئهو نه مالـێ تهیه ونه مالـێ بابێ تهیه، وگۆت: گاڤا مه ب ڤی ڕهنگی ئهو دیتی ئهم عێجز بووین، وهندهك ژ مه چوونێ، گۆت: پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆته وان: بزڤڕنه جهێ خۆ!! پاشی گازی زهلامهكی كر وگۆتێ: ههڕه حێشتـرهكا وی جههی بۆ لـێ بكه ویا دی قهسپان.
وجارهكا دی زهلامهكی هـنـدهك قهسپ ل پێغهمبهری بوون -سلاڤ لێ بن-، گاڤا ڕۆژا دهینێ وی هاتی، ئهو هاته دهینێ خۆ، ئینا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆتێ: نوكه چو د دهستێ مه دا نینه، ئهگهر تو بشێی دهمهكێ دی بێی دێ دهینێ ته دهینه ته، وی زهلامی گۆت: خۆش هێجهته!! عومهر یێ حازر بوو، گاڤا عومهری گوهـ ل ئاخفتنا وی بووی تێك چوو، ودیاره ڤیا دربهكی بدانتێ، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- لـێ زڤڕی وگۆتێ: [دعه یا عمر فإن لصاحب الحق مقالاً] ئهی عومهر، تو وى بهێله، خودانێ حهقی حهقێ ئاخفتنێ ههیه.. پاشی گۆته هندهك مرۆڤان ههڕنه مالا فلان كهسێ ئهنصاری هندهك قهسپان بۆ مه بینن، وگاڤا ئهو چووین وزڤڕین، وان گۆت: هندهك قهسپێن باشتـر ژ وان یێن ته ژ ڤی زهلامی دهین كرین مه ئینان، گۆت: بدهنێ پێش قهسپێن وی ڤه، پاشی گۆتێ: مه دهینێ ته ل ته زڤڕاند؟ گۆت: بهلـێ ته زڤڕاند وباشتـر ژی، پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆتێ: باشتـرین عهبدێن خودێ ئهون یێن حهقێ خهلكی باشتر دزڤڕینن.
و ل جههكێ دی (ترمذی وئبن ماجه) ژ (ئهبوو سهعیدێ خودری) ڤهدگوهێزن، دبێژت: ڕۆژهكێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د ناڤ مه دا ڕابووڤه وخوتبهك بۆ مه خواند وگۆت: [ألا لا یمنعن رجلا هیبه الناس أن یقول بحق إذا علمه] ترسا ژ مرۆڤان بلا مهنعا زهلامهكی نهكهت كو ئهو حهقییێ بێژت گاڤا وى ئهو زانی.
ب ڤی ڕهنگی پێغهمبهرێ مه ڕێ بۆ پهیڤێ ڤهدگر، و ب ڕوییهكێ گهش ودلهكێ فرههـ گوهێ خۆ ددا خودانێن پهیڤێ، وههڤالێن خۆ فێری هۆنهرێ گۆتنا حهقییێ دكرن، وئهو تێ دگههاندن كو پیـرۆزترین واجب ل سهر ملێن مه ئهم خۆ ژ وێ گۆتنێ نهدهینه پاش یا ئهم باوهر دكهین كو ئهو حهقییه، وئهم مهجالی بدهینه خهلكێ دی ژی كو ئهو وێ پهیڤێ بێژن یا وان حهق ههی كو بێژن.
و ل سهر ڤی بناخهیی دڤێت ئهم بزانین گرتنا ڕێ ل بهرانبهر پهیڤا كهسێ بهرانبهر، وگهفكرنا ل خودانێ پهیڤێ ب گرتنێ یان كوشتنێ ئهگهر ئهو پهیڤا خۆ بێژت، ڕێبازا پێغهمبهران نینه، بهلكی عهدهتێ وان لاوازانه یێن ب گۆتنا خۆ مهغروور دبن، و ژ گۆتنا یێ موقابل دترسن، ئهگهر نه.. مهعنا وێ چیه تو بخوازی دهڤێن خهلكی ب زنجیرا هزرا خۆ قفل كهی؟
ودینێ حهق كانێ چاوا پهیڤان شهریف ژ دوژمنان دپارێزت، وهسا ئهو وێ ژ ههڤالان ژی دپارێزت، وبهلكی ئێك بێژت: پاراستنا پهیڤێ ژ ههڤالان یا چاوایه؟!
بۆ بهرسڤ دێ بێژین: هندهك پشتهڤان وههڤالێن پهیڤا شهریف ژ بهر پیرۆزییا وێ هند پێ موعجب دبن حهتا دهرهجهیهكێ (ئفتتان) بۆ وان پێ چێ دبت، وئهڤ (ئفتتانه) وان كۆره دكهت لهوا ژ وێ پێڤهتر ئهو تشتهكێ دی نابینن، وئهڤ تاكه دیتنه دویر نینه بهرێ وان بدهته (موبالهغێ) یان (غولووێ) ئهوا سهری دكێشته (تهطهرروفێ)، ڤێجا فهتوایێ ب تێچوونا وى كهسى بدهت یێ وهكى وى پشتهڤانییا ڤێ پهیڤێ نهكهت، وپێ نهڤێت بێژین: تهطهرروفه دبته ئهو دهرگههێ مهزن یێ (ئیرهاب) وترسكارى تێڕا دئێت، وژیانێ ل یار ونهیاران دگههته ژههر..
وئهڤ چهند نڤیسینێن هوین د ناڤ ڤان بهرپهڕان دا دبینن، كو ل چهند دهمهكێن جودا جودا هاتینه نڤیسین، ئارمانجا سهرهكى ژێ ئهو بوویه پشكدارییێ د ڤهكرنا ڕێكێ دا ل بهرانبهر (پهیڤێ) بكهن، وبهرسنگێ وان كهسان ژى بگرن یێن دخوازن ب ناڤێ دینى یان ههر ناڤهكێ دى یێ ههبت، دهڤێ خهلكى ب هندهك (قفلێن پیرۆز) گرێدهن، وهزرێن خۆ ب كوتهكى داڕێژنه سهرێن خهلكى، ئهگهر نه.. حوكمى جار ب كافرییێ، جار ب نهڤیانا مللهتى وخیانهتا ل ڕێبازا باب وباپیران ل سهر وى كهسى بدهن یێ وهكى وان هزر نهكهت..
ئهڤ نڤیسینه بهرگهڕیانهكه بۆ هندێ كو ئهم ڕێزێ ل ههست وشعوورا خهلكێ دى بگرین، ئهگهر خۆ ئهم وئهو د بۆچوونێن خۆ دا د ژێك جودا ژى بین، ونه ژ بهر ترسا ژ كهسێ ونه حولیسكاتى بۆ كهسێ پێ ل وێ حهقیێ دانهنین یا مه باوهرى پێ ههى.. هیڤیدارین ئهو (ههوارا ل دویڤ گورگى) نهبت!
