تۆرەیێن دەركەفتنا ژنێ بۆ مزگەفتێ :
بەری نوكە ژی هندەك ژ ڤان تۆرەیان مە گۆتینە ، بـەلـێ ل ڤێرێ مە دڤێت وان تۆرە وئادابان ب كورتی ب ڕێز بكەین .
ل سەری دێ بێژین : دورستە بۆ ژنكێ بچتە مزگەفتێ بۆ كرنا عیبادەتی ، بەلـێ ئەڤ چوونە ل سەر وێ واجب نینە ، و ژ حەدیسێن دورست دئێتە زانین كـو ئەگەر ژنك نڤێژا خۆ ل مالا خۆ بكەت خێرا وێ پتـرە ژ هندێ كو ئەو نڤێژا خۆ ل مزگەفتێ بكەت ، وهندەك تۆرە وئاداب هەنە ئەگەر هات وژنكێ پێگیری پێ كر دەمێ دچتە مزگەفتێ دڤێت زەلام مەنعا وێ نەكەت ، وئەگەر وێ پێگیری پێ نەكر دڤێت زەلام مەنعا وێ بكەت ، ئەو تۆرە وئاداب ژی ئەڤەنە :
1 ـ دڤێت چوونا وێ ب دلـێ زەلامێ وێ بت :
یەعنی : ئەگەر ئەو بزانت زەلامێ وێ پێ نەخۆشە ئەو بچتە مزگەفتێ و د گەل هندێ ژی ئەو بچت ئەو دێ یا گونەهكار بت ، چونكی چوونا مزگەفتێ بۆ وێ سوننەتە وگوهدارییا زەلامی واجبە ، وكرنا سوننەتە ل سەر حسێبا هێلانا واجبەكی چێ نابت .
2 ـ ل بەرخۆكرنا جلكێ شەرعی :
ونوكە دەلیڤە یا هندێ نینە ئەم بەحسێ جلكێ شەرعی بكەین ، بەلـێ پێتڤییە ل سەر ژنێ دەمێ ئەو ژ مالا خۆ دەردكەڤت ، ب تایبەتی دەمێ قەستا مزگەفتێ دكەت ، جلكێ وێ ئەو بت یێ خودێ وپێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆتی ، ئەگەر نە .. ئەو دێ یا گونەهكار بت .
3 ـ بێنێن خۆش ل خۆ نەكەت :
حەرامە ل سەر ژنكێ دەمێ ئەو ژ مال دەردكەڤت و دچتە وان جهان یێن زەلامێن بیانی لـێ هەبن وەكی مزگەفتێ ، ئەو بێنێن خۆش ل خۆ بكەت ، چونكی دبت ئەڤ چەندا هە ببتە ئەگەرا پەیدا بوونا فتنێ .
4 ـ چوونا د لایێ تایبەت ڕا یێ ژنان :
ئەبو داوود ژ عەبدللاهێ كوڕێ عومەری ڤەدگوهێزت كو ل سەر دەمێ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ دەرگەهەك ل مزگەفتێ هەبوو بەس ژنك تێڕا دهاتن ودچوون .. لەو چێ نابت بۆ ژنێ د وی دەرگەهی ڕا بچتە مزگەفتێ یێ بۆ زەلامان هاتییە دەسنیشانكرن ئەگەر هات ودەرگەهەكێ تایبەت بۆ وان هەبت ، وبۆ زەلامی ژی چێ نابت د دەرگەهێ تایبەت یێ ژنكان ڕا بچتە مزگەفتێ ، ودیسا چێ نابت بۆ ژنكێ ململانێ د گـەل زەلامان بكەت دا بچتە د مـزگەفتێ ڤە ، وئەگەر ژنكێ دیت چوونا وێ بۆ مزگەفتێ دبتە ئەگەرا هندێ ئەو ب ڕێڤە یان ل مزگەفتێ تێكەلی زەلامان ببت یا دورست بۆ وێ ئەوە ئەو نەچتە مزگەفتێ.
5 ـ نەبلندكرنا دەنگی ل مزگەفتێ :
وبەری نوكە مە گۆت : بـۆ زەلامان ژی چـێ نابت ئـەو ژ قەستا دەنگێ خۆ ل مزگەفتێ بلند بكەن ، وئاشكەرایە كو بۆ ژنكان ژی ئەڤ چەندە چێ نابت .
6 ـ زوی بزڤڕتە مال پشتی نڤێژێ :
ئەگەر نڤێژ هـاتـەكرن دڤێت ژنك زوی ژ مزگەفتێ دەركەڤن وبزڤڕنە مالێن خۆ ، و ژ قەستا خۆ ل مزگەفتێ گیرۆ نەكەن ، بوخاری ژ دەیكا مـوسـلـمانان ( أم سلمة ) یێ ڤەدگوهێزت ، دبێژت : دەمێ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ سلاڤا ملان ڤەددا ژنك زوی ڕادبوون دەردكەفتن ، وئەو پیچەكێ دما ل جهێ خۆ ڕانەدبوو ، ومە دزانی وی ئەڤ چەندە دكر دا ژنك بچن هێشتا زەلام نەگەهشتینە وان .
7 ـ نەهێلانا واجبەكی :
ئەگەر چوونا ژنكێ بۆ مزگەفتێ ـ كو سوننەتە ـ ببتە ئەگەرا هندێ ئەو واجبەكێ دی بهێلت ، یان سستییێ تێدا بكەت ، هنگی چوونا وێ بۆ مزگەفتێ یا دورست نابت .
8 ـ ترسا ژ فتنێ :
ومە نەگۆت : پەیدا بوونا فتنێ ، بەلكی مە گۆت : ترسا ژ پەیدا بوونا فتنێ ئەگەر هەبت ، چێ نابت ژن بچتە مزگەفتێ .. یەعنی : ئەگەر ژن بتـرست كو ئەگەر ئەو چوو مزگەفتێ نەكو تویشی فتنەكێ ببت ، یان كەسەكێ دی توشی فتنەكێ بكەت ، هنگی دڤێت ئەو نەچتە مزگەفتێ .
ئەگەر ژنكێ ئەڤ تۆرە وئادابە ب جـه ئینان هنگی درستە بۆ وێ بچتە مزگەفتێ .. وهنگی ژی یا دوست بۆ وێ ئەوە ئەو بچتە نێزیكتـرین مزگەفتێ بۆ مالا وێ ، وئەگەر مزگەفتەكا نێزیك هەبت چێ نابت ئەوە بچتە مزگەفتەكا دویرتر .
