بیلال و دویماهیا ئومهییهى
وسالهك وچهند ههیڤهك د سهر مشهختبوونێ ڕا بۆرین، وقهدهرا خودێ ل سهر هندێ پێك هات ل مهیدانا بهدرێ ئێكهمین شهڕ د ناڤبهرا موسلمان ولهشكهرێ قورهیشیان دا پهیدا ببت، موسلمان ئهوێن دهمێ ژ مالێن خۆ دهركهفتین ئنیهتا كرنا شهڕى د دلێ وان دا نهههى، وقورهیشى ئهوێن د ههوارا كاروانێ خۆ یێ بازرگانیێ دهركهفتین، وههر ژ سهرى وان ئنیهتا شهڕى د دل دا..
كۆما موسلمان ئهوا ب سهرۆكاتیا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- دهركهفتى، بیلال د گهل بوو.. وكۆما قورهیشیان بهرى ژ مهكههێ دهركهڤن، ئومهییهیێ كوڕێ خهلهفى ژ ترسێن مرنێ دا خۆ ژێ دا پاش، ئینا ههڤالێ وى ئهبوو جههلى زهلامهك هنارته نك وگۆتێ:
- ئهگهر ته دیت ئهو د ناڤ زهلامان دا ڕوینشت، هندهك بخویرێ بۆ وى ببه، وبێژێ: مادهم دێ د گهل ژنكان بى، بلا ئهڤ بێنا خۆش بۆ ته بت!
دهمێ وى وه كرى، ئومهییهى ب عێجزى ڤه گۆتێ:
- خودێ ڕویێ ته ڕهش كهت.. ئهز ژ ههوه كێمتر نینم!
وئهو ژى د گهل قورهیشیان دهركهفت.. وژڤان مهیدانا بهردێ بوو.. وهوین دزانــن (كـلـمـه السر) وشعارێ موسلمانان یێ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- بۆ وان د ڤێ غهزایێ دا داناى چ بوو؟
(أحد.. أحد)..
ئهڤ پهیڤا ژ دهڤێ بیلالى دهردكهفت دهمێ ئومهییهى ئهو عهزاب ددا!!
ئهبوو جههل ئهوێ تهشجیعا ئومهییهى دكر دا ئهو بیلالى پتر عهزاب بدهت، ئهڤرۆ یێ ئومهییهى تهشجیع دكهت دا دهركهفته شهڕێ موسلمانان.. ئهو شهڕێ موسلمانان شعارێ خۆ تـێـدا كـریـه: (أحد.. أحد)! ئهو چ سررهكا غهریبه قهدهرێ د ڤێ چهندێ دا ههى؟
بیلال بۆ شهڕى دهرنهكهفت بوو، وئومهییهى نهدڤیا دهركهفته شهڕى، بهلێ قهدهرا خودێ ل سهر هندی پێك هات ئهو ههردو ل بهدرێ ڕوى ب ڕوى بكهڤنه بهرانبهر ئێك..
- بۆچى؟
(ليقضي الله أمرا كان مفعولا ).
وشهڕى دهست پێ كر.. ئهو ئێكهمین شهڕ بوو بیلال د ژیێ خۆ دا پشكداریێ تێدا دكهت، وئهڤه ڕۆژا خودێ دنیا تێدا داى، حهزكرنا وى ل سهر هندێ بوویه ئهو ههر ئێكێ خۆ بلند ببینت نزم بكهت، و ب دهستێن كێ؟ ب دهستێن وان یێن وى ئهو كێم ددیتن.. ئومهییهى ب پیێن خۆ قهستا وێ دویماهیێ كر یا قهدهرێ بۆ داناى..
وشهڕى ب گۆتنا بیلالى (أحد.. أحد) دهست پێ كر، دلێ ئومهییهى، وهكى دلێن ههڤالێن وى ژ (گوغاتێن قورهیشیان) ژ بهر ڤێ پهیڤێ هژیان، كانێ چاوا پشتى دهمهكێ كێم ڕێزێن وان ژى ژ بهر شیرێن موسلمانان تهڕا وبهڕا بوون، وشیر گههشتنه ئێك، وسهر وگرگرێن مهكههێ ئێك ل دویڤ یێ دى كهفتنه بن پیێن موسلمانان، ونـێـزیـك بــوو شـهڕ ب دویماهى بێت، د ناڤ چریسكێن شیران ڕا، و ل بن سیبهرا ڕمان بیلالى نهیارێ خۆ یێ دوهى (ئومهییهیێ كوڕێ خهلهفى) دیت، خۆ ددا بهر عهبدررهحمانێ كوڕێ عهوفى دا ئهو وى بپارێزت، وبدهته د گهل ئێخسیران؛ چونكى عهبدررهحمان وئومهییه د جاهلیهتێ دا ههڤالێن ئێك بوون، بیلالى گازى كر:
- سهرێ كوفرێ ودوژمنێ خودێ ئومهییه! ئهز خلاس نهبم ئهگهر ئهو خلاس ببت!
ووى قهستا ئومهییهى كر وشیرێ خۆ ڕاكره هنداڤى سهرێ وى، ئومهییه ئهوێ مـێـریـنـیـا خــۆ هـنـگى نیشا ددا دهمێ بیلال وعهممار ویێن وهكى وان دگرێداى، ژ ترسان دا ڤهلهرزى، ودنیا د چاڤان دا تارى بوو، و ل وى دهمێ عهبدررهحمانى گازى كرى:
- نه بیلال نه.. ئهو ئێخسیرێ منه..
شیرێ بیلالى ئهو سهر دفڕاند یێ گهلهك جاران ب غوروورا كوفرێ خۆ مهزن وبلند ددیت.. ئێخسیر، و د مهیدانا شهڕى دا. بهرى شهڕ ب دویماهى بێت؟! ئهڤه كهنگى چێبوویه؟!
وپشتى كهلهخێ مرارێ ئومهییهى كهفتیه بن پییان، بیلالى ب بهرێخۆدانهكا تێر مهعنا ڤه بۆ جارا دویماهیێ بهرێ خۆ دا وى وكهلهخێ كوڕێ وى ئهوێ ژ وى وێڤهتر وگۆت:
- أحد.. أحد!
وقهستا تمامكرنا واجبێ خۆ یێ پیرۆز كر، پشتى گرنگترین واجب ژ سهر ملێن خۆ ڕاكرى..
وڕۆژ بۆرین.. و د ههمى شهڕان دا، و ل ههمى دهمێن گرنگ بیلال ل ڕیزا ئێكێ د گهل خۆشتڤیێ خۆ بوو، حهتا ڕۆژهكا دى ژ ڕۆژێن گهش د ژیانا بیلالى دا د گهل پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- هاتى.. ئهو ژى ڕۆژا ڤهكرنا مهزن بوو.
