دەسنڤێژ شویشتن
دەسنڤێژ شویشتن ئەوا ب عەرەبی دبێژنێ : ( الوضوء ) ـ وەكی مە گۆتی ـ ئێك
ژ شەرتێن دورستبوونا نڤێژێنە ، وهەر كەسەكێ دەسنڤێژێ نەگرت ، یان ژی
دەسنڤێژەكا تمام ودورست نەگرت نڤێژا وی دێ یا بەطال بت ، وژێ نائێتە
قەبویلكرن .
ودەلیل ل سەر ڤێ چەندێ گۆتنا خودییە : [ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ
إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى
الْكَعْبَيْنِ ـ ئەی گەلی ئەوێن باوەری ئینای ئەگەر هەوە ڤیا هوین ڕابننە
نڤێژێ ، وهوین ب دەسنڤێژ نەبن ، هوین ڕوییێ خـۆ ودەستێن خۆ حەتا ئەنیشكان
بشوون ، وسەرێ خـۆ ڤەمالن ، وپـییێن خۆ حەتا گۆزەكان بشوون ] .
و د حەدیسەكێ ژی ئەوا بوخاری وموسلم ژ ئەبوو هورەیرەی ڤەدگوهێزن
هاتییە : پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ دبێژت : [ لا يَقبَلُ الله صلاةَ
أحَدِكُمْ إذا أحدثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ ـ خودێ نڤێژا ئێك ژ هەوە قەبویل
ناكەت ئەگەر دەسنڤێژا وی كەفت حەتا ئەو دەسنڤێژا خۆ بشۆت ] .
وئوممەت ژی هەمی ل سەر هندێ كۆمبوویە كو كرنا نڤێژێ بێ دەسنڤێژ شویشتن
چێ نابت .
ودەسنڤێژ شویشتن ب خۆ ئێك ژ وان عیبادەتان یێن خودێ خێرەكا مەزن ژێ
ددەتە مرۆڤی ، وحەدیس ل سەر ڤێ چەندێ گەلەكن ، ژ وان حەدیسان : حەدیسا
عوثمانی ئــەوا مـوسلم ژێ ڤەدگوهێزت ، دبێژت : پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ
گۆت : [ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ خَرَجَتْ خَطَايَاهُ مِنْ
جَسَدِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِه ـ هەچییێ دەسنڤێژێ باش
بشۆت گونەهێن وی ژ لەشێ وی دەردكەڤن حەتا ئەو ژ بن نینۆكێن وی دەردكەڤن ]
.
و د حەدیسێن دورست دا هاتییە كــو ل ڕۆژا قیامەتـێ مـرۆڤـێ موسلمان ب
شوین جهێن دەسنڤێژ شویشتنێ دئێتە ناسین ، چونكی ئەو جهێن ئاڤ دگەهتێ
هینگی سپی وئاشكەرا دبن .
شەرتێن دەسنڤێژ شویشتنێ
دەسنڤێژ شویشتنێ سێ شەرت پـێ دڤـێـن حەتا یا دورست بت ، ئەو ژی
ئەڤەنە :
1 ـ ئنیەت : یەعنی دڤێت مرۆڤ بینتە سەر دلـێ خۆ وبزانت كو ئەڤ كارێ
ئەو نوكە پێ ڕادبت دەسنڤێژ شویشتنە ، وجهێ ئنیەتێ ـ وەكی بەری نوكە ژی
مە گۆتی ـ دلە ، وشەرت نینە ئەو ب دەڤی ئنیەتێ بینت، چونكی ئنیەت ئینانا
ب دەڤی تشتەكێ زێدەیە وچو حەدیس پێ نەهاتینە .
2 ـ ئینانا ناڤێ خودێ وگۆتنا ( بـسم الله ) : بەری مرۆڤ دەست ب
دەسنڤێـژ شویشتنێ بكەت یا باش ئەوە ناڤێ خودێ ل سەر بینت وبێژت : (
بسم الله ) ژ بەر وێ حەدیسێ ئەوا ( ئبن ماجة ) ژ ئەبوو سەعیدی
ڤەدگوهێزت وتێدا هاتییە : [ لا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ
اللّهِ عَلَيْهِ ـ چو دەسنڤێژ بۆ وی نینن یێ ناڤێ خودێ ل سەر نەئینت ]
.
و ژ بەر ظاهرێ ڤـێ حەدیسێ هندەك زانا دبێژن : هەچییێ بیرا وی بێت و
ژ قەستا نەبێژت : ( بسم الله ) دەسنڤێژا وی دێ یا بەطال بت .
3 ـ ل دویڤ ئێك شویشتنا ئەندامان ب ڕەنگەكێ وەسا كو هند مەجال نەكەفتە
د ناڤبەرێ دا حەتا ئەندامێ بۆری هشك ببت .
ئەركانێن دەسنڤێژ شویشتنێ
1 ـ شویشتنا دێمی : ودەڤ ودفن ژی ژ دێمینە ، لەو هندەك زانا دبێژن :
تێوەردانا ئاڤێ د دەڤی ودفنێ ژ ( واجباتێن ) دەسنڤێژ شویشتنێنە ،
وهندەك دبێژن : نەخێر ، ئەو ژ سوننەتێن دەسنڤێژ شویشتنێنە . وشویشتنا
دێمی جارەكا ب تنێ واجبە وسوننەتە ئەگەر ئەو سێ جاران بێتە شویشتن،
وئەو جهێ دڤێت ژ دێمی بێتە شویشتن ژ سەرێ ئەنییێ یە جهێ موی لێ شوین
دبن حەتا ئەرزنكێ ، وژ وێ كڕكڕكا ل بەر گوهییە حەتا كڕكڕكا گوهێ دی
.
2 ـ شـویشتنا هـەر دو دەستان ژ سـەرێـن تبلان وحەتا ئەنیشكێ وئەنیشك ب
خۆ ژی د كەڤنە دبن دا ، ئەڤە ژی جارەكا ب تنێ واجبە وئەگەر سێ جاران بت
سوننەتە . ودەستێ ڕاستێ بەری یێ چەپێ دئێتە شویشتن ، ودڤێت ئاڤ
بگەهتە ناڤ تبلان ژی .
3 ـ ڤەمالینا سەری یا كو ب عەرەبی دبێژنێ : ( مسح ) ، وڤەمالین ب هندێ
دبت كو مرۆڤ دەستێ خۆ تەر بكەت و د سەرێ خۆ بدەت ، هندەك زانا دبێژن :
دڤێت ئەو دەستێ خۆ د هەمی سەرێ خۆ بدەت ، وهندەك دبێژن : ئەگەر دەستێ
خۆ د هندك سەرێ بدەت ژی دورستە . ومەسحا سەری جارەكا ب تنێ یە
ونەهاتـییە ڤەگوهاستن ژ پـێـغـەمـبـەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ كو وی پـتـر ژ
جارەكێ سەرێ خۆ مەسح كربت .
4 ـ شویشتنا هەر دو پییان حەتا گۆزەكێ ، وگۆزەك ب خۆ ژی د كەڤنە د بن
دا ، ئەڤە ژی جارەكێ واجبە ، وسوننەتە ئەگەر ببتە سێ جار، وپییێ
ڕاستێ بەری یێ چەپێ دئێتە شویشتن .
5 ـ تەرتیب د شویشتن ومەسحا ڤان ئەندامان دا ، یەعنی : ئێك ل دویڤ ئێكێ
وەكی مە گۆتی .
