ناڤبڕا دووێ
كارتێكرنا گونههێ د مللهتێن بۆرین دا
یووسف سلاڤ لێ بن:
حهسهن دبێژت: پێغهمبهرى سلاڤ لێ بن گۆت: ( رحم الله یوسف لولا كلمته ما لبث في السجن طول ما لـبـث، قــولــه: أذكـرنـي عند ربك ) یهعنى: خودێ رهحمێ ب یووسفى ببهت ئهگهر ژ بهر ڤێ گۆتنا وى نهبایه، دهمێ وى گۆتییه هــهڤــالــێ خــۆ د ســجنێ ڤه: بهحسێ من ل نك مهلكى بكه.. ئو هند نهدما د سجنێ ڤه هندى ماى. ودهمێ حهسهنى ئهڤ حهدیسه ڤهدگوهاست دكره گرى ودگۆت: وئهم دهمێ نهخۆشییهك دگههته مه ئهم ههورێن خۆ دگههینینه خهلكى!(الزهد للإمام أحمد، 103، وشیخ الإسلام ئبن تهیمییه دهمێ ڤێ گۆتنا یووسفى ڤهدگوهێزت دبێژت: مهعنا ڤێ گۆتنا وى ئهو نینه وى خۆ نههێلا بوو ب هیڤییا خودێ ڤه، نه.. چونكى وى گۆت: (إن الحكم إلا لله) حوكم ههما بۆ خودێیه، وئهڤ گۆتنا وى وهكى وێ گۆتنا وى یا دییه دهمێ گۆتییه مهلكى: خزینهیێن مصرێ بكه ددهستێن من دا، ئهڤ داخوازا وى بۆ مهزنیێ ژ بهر مهصلحهتهكا دیى بوو لهو یا دژى تهوهككولێ نهبوو ونه ژ وێ خوستنێ بوو یا شریعهتى ئهم ژێ دانه پاش، وئهڤ داخوازا وى ژ وى ههڤالى ههما بۆ هندێ بوو مهلك حالێ وى بزانت؛ دا ل حهقیێ بگهڕیێت، ئهگهر نه یووسف ژ ههمى مرۆڤان موكمتر بوو. بڕێنه: الفتاوى 15/113-114، ب دهسكارى ڤه)
برایێن یووسفى ودووندهها وان ژ ئسرائیلیان:
وسهرهاتییا وان د گهل برایێ وان یووسفى -سلاڤ لێ بن- د قورئانێ دا یا ئاشكهرایه، دهمێ وان گۆتى: ( أَحَبُّ إِلَىٰ أَبِينَا مِنَّا) بابێ مه پتر حهز ژ یووسفى ژ مه، ڤێجا ژ بهر ڤێ چهندێ وان حهسویدى پێ بر، وئهڤ حهسویدى وزكڕهشى ژ وان هاته ڤهگوهاستن بۆ دووندهها وان ژى.
ودهمێ وان بهحسێ بنیامینى كرى وگۆتى: (إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ ) ئهگهر ئهو دزیێ بكهت برایهكێ وى ژى بهرێ دزییهك كربوو، ومهخسهدا وان پێ یووسف بوو، ڤێجا ئهڤ بێ بهختى ودرهوینى ژ وان بۆ دووندهها وان ژى هاته ڤهگوهاستن.
و ژ بهر بێ ئیفلهحیا گۆتنا وان بۆ ئێك ودو: (اقْتُلُوا يُوسُفَ) هوین یووسفى بكوژن، سالۆخهتێ حهزكرنا ب جهئینانا وان بۆ مهصلحهتێن وان ئهگهر خۆ ب ڕێكا كوشتنا كهسهكێ بێ گونههـ ژى بت، ل نك وان پهیدابوو، وئهڤ سالۆخهتێ كرێت ژ وان بۆ دووندهها وان ژى هاته ڤهگوهاستن.
و ژ بـهر گـۆتــنـا وان: ( وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِير) ڤیانا مالى ل نك وان ودووندهها وان پهیدابوو.
وئهڤ سالۆخهتێن پیس یێن كو ژ بێ ئیفلهحیا گونههێن برایێن یووسفى وگۆتنێن وان یێن خراب ل نك وان پهیدابووین، مانه د ناڤ وان دا، و ژ وان بۆ عهیال ودووندهها وان ژى هاتنه ڤهگوهاستن.. ووهكى ئهم دزانین ئهو پشتى هنگى ل مصرێ ئاكنجیبوون، پاشى پشتى دهمهكى ئهو كهفتنه ژێر حوكمێ فیرعهونى ووى ب دژوارى سهرهدهرى د گهل وان كر، وههمى ڕهنگێن ڕویڕهشى وشهرمزاریێ ئینانه سهرێ وان، كوڕێن وان كوشن؛ دا دووندهها وان زێده نهبت، وكچێن وان بۆ رهزیلى وخدامینیێ هێلانه ساخ.
پاشى خودێ پێغهمبهرێ خۆ مووسا -سلاڤ لێ بن- هنارت؛ دا ئهو ئسرائیلیان ژ وێ شهرمزاریێ دهربێخت، وسهرهاتیهكا درێژ وعهجێب دهست پێ كهت، ل سهرى خودێ بهحسێ وى قهدر وبهایی دكهت یێ وى دایه وان دهمێ دبێژت: ( يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ)(البقره:47) یهعنى: ئهى دووندهها يهعقووبى قهنجییێن من د گهل ههوه كرین ل بيرا خۆ بينن، وسوپاسییا من سهرا بكهن، و ل بيرا خۆ بينن كو من هوين ژ خهلكێ سهردهمێ ههوه ههمییان چێتر لێ كربوون. وئهڤ چێتر لێكرنا وان ب هنارتنا گهلهك پێغهمبهران بوو د ناڤ وان دا، و ب وان نعمهتان بوو یێن وى تایبهت داینه وان، وخندقاندنا نهیارێ وان فیرعهونى بوو د وێ دهریایێ دا یا ئهو ژێ دهرباس بووین.
و د گهل وێ قهدرگرتنێ وان، و ژ بهر حهژێكرنا وان بۆ مالى بــهرى ئــهو ژ مصرێ دهركهڤن ڕابوون زێڕ وزینهتێ مصرییان دزى و د گهل خۆ بر، ویا ژ ڤێ ژى خرابتر ئهو بوو پشتى ئهو ژ ئاڤێ دهرباس بووین ڕابوون گۆلكهك ژ زێڕى چێكرن وپهڕستن بۆ كر دهمێ مووسا چوویه ژڤانێ خودایێ خۆ! ئینا غهزهبا خودێ ب سهر وان وان دا هات ژ بهر بێ ئیفلهحیا گونههێ حهتا ڕۆژا قیامهتێ، خودان باوهر تێ نهبن ژ وان، خودێ دبێت: (وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ ) (البقره:93) چونكى ڤیانا پهڕستنا گۆلكێ د دلێن وان دا گهڕيا بوو ژ بهر ب ناڤداچوونا وان د ناڤ كوفرێ دا، وچونكى گۆلك ژ زێڕى هاتبوو چێكرن، ڤیانا زێڕى ما د دلێن وان دا، لهو حهتا ڤێ گاڤێ ژى ئهم دبینین خودانێن سهرمال وبهنقێن مهزن ههمى ژ جوهیانه.
و ژ سالۆخهتێن وان یێن كرێت ونهباش: سهرڕهقی، ونهگوهدارى، وبێ ئهمرییا پێغهمبهرانه.
و ژ نموونهیان ل سهر ڤێ چهندێ: دهمێ فهرمان ل وان هاتییهكرن كو ئهو ب سوجده ڤه ژ دهرگههى ببۆرن ودوعایان بكهن وبێژن: یا رهببى گونههێن مه بۆ مه ژێ ببه؛ دا گونههێن وان بۆ بێنه ژێبرن وخودێ تۆبا وان قهبویل بكهت، وان تڕانه بۆ خۆ ب ڤى ئهمرێ پێغهمبهرێ خۆ كر وئهو گۆتن گوهاڕت یا فهرمان پێ ل وان هاتییهكرن، وهكى ئایهتهك دبێژت: (فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ ) (الأعراف:162).
ههر وهسا دهمێ فهرمان ب كوشتنا چێلهكێ ل وان هاتییهكرن، وهكى خودایێ مهزن د ئایهتهكێ دا دبێژت: (إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً )(البقرة:67) ڤێجا وان دهست دا ههڤڕكیێ وزوى ب زوى فهرمانا پێغهمبهرێ خۆ ب جهـ نهئینا، ئینا ژ بێ ئیفلهحیا ڤى كارێ وان خودێ مهسهله ل وان شداند، وئهڤ شداندنا هه بۆ دووندهها وان ژی هاته ڤهگوهاستن.
و ژ نموونهیان ل سهر ڤێ چهندێ سهرهاتییا خودانێن شهنبیێ، دهمێ فهرمان لێ هاتییهكرن ئهو شهنبیێ نهچنه ڕاڤێ ڤێجا وان بهرى هنگى تۆڕ ڤهددان وئێكشهنبێ دچوون، ماسى دئینانه دهر، و ژ بهر ڤێ فێلبازییا وان وكارێ وان یێ خراب خودێ خهسف ل وان كر وئهو كرنه مهیموینك وبهڕاز.
ههر وهسا سهرهاتییا زادێ بهحهشتێ ئهوێ بۆ وان ژ عهسمانى دهاته خوارێ (گهزۆ وگۆشتێ تهیران) ئهوێ مرۆڤ ژێ تێر نهبت؛ چونكى ژ زادێ بهحهشتێ بوو، بهلێ ژ بهر سهرڕهقییا ئسرائیلیان وتبعهتێ وان یێ خوار وڤیچ، وان ژ مووسای -سلاڤ لێ بن- خواست ئهو دوعایێ بۆ وان ژ خودێ بكهت كو هندهك خوارنا عهردى بدهته وان وهكى ترۆزى وباقلك ونیسك وپیڤازان، وان تشتێ باشتر هێلا وداخوازا تشتهكێ دی یێ بێ بها كر، ڤێجا ژ بهر بێ ئیفلهحییا ڤێ گونهها وان خودێ ئهو ل عهردێ مصرێ دانان وشهرمزارى دانا سهر وان، وئهو ب غهزهبا خودێ ڤه ڤهگهڕیان، وئهڤ چهنده د جیلێن پشتى وان ژى دا ما، ئهوێن ب سهر حهقیێ هل نهبووین.
و ژ بێ ئیفلهحیا گونههێ ل سهر وان ئهو بوو خودێ فهرمان ل وان كربوو ئهو زادى هل نهگرن، وهنگى زاد خراب نهدبوو ئهگهر دهمهكێ درێژ ژی مابا، بهلێ وان ژ بهر ڕكدارى وسهرڕهقییا خۆ ئهڤ فهرمانه ب جهـ نهئینا وزادى هلگرت، ڤێجا ژ بهر بێ ئیفلهحیا كارێ وان زاد خراب بوو وگهنى بوو.(وئهگهر ژ بهر هندێ نهبا نوكه مه ههوجهیی ب ئامیرهتێن تهزادنا خوارنێ نهدبوو، وئهڤه دبته دیرۆكا دهسپێكا پهیدابوونا وان جهراثیمێن ل ههوا دفڕن)
ئهبوو هورهیره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ( لولا بنو إسرائیل لم یخبث ولم یخنز طعام - ئهگهر ژ بــهر ئــســرائــیـلـیـان نهبا خــوارنهك خراب نهبوو وگۆشت گهنى نهدبوو ).(مختصر صحیح مسلم للمنذري، تحقيق الألباني، ژمارا حهدیسێ 864، پ: 219. )
بێ ئیفلهحیا فیرعهونى ل سهر وى وبنهمال وزهبانیێن وى:
ئهو بوو لهعنهت د دنیایێ دا ل وان هاتهكرن: (وَحَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ)(غافر:45) خۆ خزینه وگۆڕێن وى ژى ژ لهعنهتێ پاراستى نهمان، وهـهر ئێكێ نێزیك ببت بێ ئیفهحیا وێ لهعنهتێ ژێ دگرت(یهعنى: لهعنهتا خودێ، وهكى ئایهت دبێژت: (وَأَتْبَعْنَاهُمْ فِي هَٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ)(القصص:42) نه وهكى زانایێن شوینواران ژ درهو دبێژن كو فیرعهونان هندهك طهلاسم یێن داناینه سهر ملك وخزینه وقهبرێن خۆ، وههچیێ نێزیك ببت لهعنهتا فیرعهونى دێ ژێ گرت، وئهو نڤیسینێن هیرۆگلۆفى یێن كو هاتینه دیتن ئهو ژ لایێ هندهك كهسێن پشتى وان یێن هاتینه نڤیسین یێن كو ژ بهر لهعنهتا خودێ نهشیاین وان خزینهیان ب دهست خۆ بێخن. وتشتێ ڤێ گۆتنێ مسۆگهر دكهت گۆتنا پێغهمبهرییه سلاڤ لێ بن دهمێ دبێژت: (هوین نهچنه جهێن ڤان یێن عهزاب لێ هاتییهكرن ئهگهر هوین ب گرى نهبن، وئهگهر هوین ب گرى نهبننهچنه جهێن وان نهكو ئهو ب سهرێ ههوه بێت یا ب سهرێ وان هاتى) ئیمام ئهحمهد ڤهدگوهێزت، وهرمان ل پێغهمبهرى هاتهكرن ئهو ل نهالا (محسر) ل عهرهفێ لهزێ بكهت؛ چونكى خودێ ئهبرههه وخودانێن فیلی ل وێرێ بربوونه هیلاكێ)، ئــهڤ بــێ ئیفهحیا خهلكى ناڤێ: (لهعنهتا فیرعهونان) ل سهر داناى! و ل ئاخرهتێ ژى عهزابهكا دژوار دێ گههته وان: (وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ) (غافر:46).
مللهتێن صالح وشوعهیب وهوود و نووح ولووطی:
ئهڤه ئهو مللهت بوون یێن ب قێژیێ وهڕهباى وخندقاندنێ وبهر لێ باراندنا ژ عهسمانێ هاتینه تێبرن، و ژ بێ ئیفلهحیا گونههێ: جهێن وان نائێنه ئاڤهدانكرن، وئاڤ ژ بیرێن وان نائێته ڤهخوارن، وزانین وپێشكهفتنا وان د چیایان ڕا ا هاتییه ڤهشارتن، وزانینا وان ب جهێن ههبوونا ئاڤێ ومهعدهنان ل بن عهردى.( وئهڤه ئه ڕێكه نوكه دئێته نیاسین ب ناڤێ (پێلا خۆ ب خۆیی - الموجة الذاتیة) یان (شفكا ئاشكهراكهر - العصا الكاشفة) و ب ڤــێ ڕێــكـێ مرۆڤ ب جهێن ئاڤێ ومهعدهنێن بن عهردى دكهڤت، ب ڕێـكــا مـهغنطیسییا عهردى و ب هاریكارییا شهكلێن ههندهسى، وئهڤه علمهكه هێشتا ل بهر مه یێ ڤهشارتییه، ونوكه د ئاستهكێ بهرتهنگ دا دئێته ب كارئینان، وئهو ژ بهر بێ ئیفلهحیا گونههێ ل بهر مرۆڤى هاته بهرزهكرن، وههر ژ بهر ڤێ چهندێ موعجزهیا ههر پێغهمبهرهكى وهكى وى تشتى بوویه یا د ناڤ مللهتێ وى دا ههى ووان خۆ پێ ب هێز دئێخست، بۆ نموونه: مللهتێ مووساى ب كارئینانا (شفكا ئاشكهراكهر) دشارهزا بوون حهتا وان ئهو د سێرهبهندیێ دا ب كار دئینا، گۆپال دهاڤێتن دبوونه مار، ڤێجا موعجزهیا مووساى ژى ژ وى رهنگى بوو، وى گۆپالێ خۆ دهاڤێت دبوو مارهكێ ژ ڕاستا كانى ژ عهردى دپهقاندن ودهریا دكهلاشت ب ئانههییا خودێ، ومللهتێ عیساى بۆ دختۆریێ دزیرهك بوون، له موعجزهیا عیساى ئهو بوو وى مرى ساخ دكرن، وكۆرێ زكماك وگوڕى چێ دكرن، ومللهتێ صالحى د زیرهك بوو د هونهرێ كۆلانا د كهڤرى ڕا وچێكرنا پهیكهران ژ بهرى، لهو موعجزهیا وى ئینانهدهرا حێشترهكێ بوو ژ كهڤرى، ودهمێ موحهممهد -سلاڤ لێ بن- هاتى، مللهتێ وى بۆ شعر ورهوانبێژیێ دزیرهك بوون ئینا موعجزهیا وى قورئان بوو ئهوا ب رهوانبێژى وزانینێن خۆ یێن مهزن ڤه خهلك ههمى حهتا ڕۆژا قیامهتێ حێبهتى كرین)
وشوینوارێن وان مان دا ببنه دهلیل ل سهر وان، وكو پێشكهفتنا وان گههشتبوو دهرهجهكێ مهزنترین ئامیرهتێن نوى نهشێن وێ كۆلانێ د كهڤران دا بكهن یا وان دكر، بهلێ وان زۆردارى ل خۆ كر، وئێكهمین كهسێ ئعتراف ب ڤێ چهندێ كرى بابێ وان ئادهم بوو -سلاڤ لێ بن- دهمێ گۆتى: (رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ) (الأعراف:23) وخودایێ مهزن بهحسێ ڤان مللهتان دكهت ودبـێـژیت:(فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ(وبهرێ خۆ بده پهیڤا (بیوتهم) و د ئایهتهكا دى دا (مساكنهم) مهعنا: ئهو جهێن ئهم كهلهخێن وان تێڤه دبینین مالێن وان بوو، نه گۆڕێن وان بوون وهكی زانایێن شوینواران دبێژن كو وان ئهو ئاڤاكر بوون دا بۆ وان ببنه گۆڕ، بهلكى ئهو مالێن وان بوون ئهو لێ دژیان بهلێ پشتى عهزاب ب ســهر وان دا هــاتــى ئهو د وان جهان ڤه مرن وئهو بۆ وان بوونه گۆڕستان)
(خَاوِيَةً بِمَا ظَلَمُوا ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ)(النمل:52).
نهێنییا عهزابدانا كافران یا بهردهوام دجههنهمێ دا:
خودایێ مهزن دبێژت: ( وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَا لَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ * بَلْ بَدَا لَهُمْ مَا كَانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ) (الأنعام:27-28) یهعنى: ئهگهر تو وان كافران ل ڕۆژا قيامهتێ ببينى تشتهكێ مهزن دێ بينى، دهمێ ئهو ل بـهر ئاگرى دئێنه ڕاوهسـتــانــدن، ووان قهيد وزنجيرێن تێدا ئهو دبينن، وڤێ ترس وسههمێ ئهو ب چاڤێن خۆ دبينن، ڤێجا هندى دبێژن: خوزى ئهم بۆ ژينا دنيايێ بێينه زڤڕاندن؛ ڤێجا دا ئهم باوهریـیــێ ب ئايــهتــێــن خــــودێ بينين وكــارى پـــێ بكهين، وئهم ببينه ژ خودان باوهران. مهسهله نهوهيه، بهلكى ل ڕۆژا قيامهتێ ئهو بۆ وان ئاشكهرا بوو یێ وان بهرى هنگى ڤهدشارت ژى. وئهگهر خۆ ئهو بۆ دنيايێ هاتبانه زڤڕاندن ودهليڤه بۆ هاتبا دان ژى ئهو دا ل كوفر ودرهوپێكرنێ زڤڕنهڤه. وئهو د گۆتنا خۆ دا ددرهوينن.
ومرۆڤ دهمێ هزرا خۆ د ڤان ههردو ئایهتان دا دكهت عهجێبگرتى دبت، دهمێ كافر دئێنه هاڤێتن د ئاگرێ جههنهمێ دا -خودێ مه ژێ بپارێزت- وئهو تام دكهنه نهخۆشییا وى، ئهو هیڤى دكهن كو ژێ دهركهڤن دا ئێدى كارێ چاك بكهن، بهلێ خودایێ مهزن بهرسڤا وان ددهت: (وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ) ئهگهر ئهو بێنه زڤڕاندن جارهكا دى دێ ل وى كارى زڤڕنهڤه یێ خودێ ئهو ژێ داینه پاش، وعهجێبییا مرۆڤى نامینت دهمێ دزانت كو گونههێ دلێن وان یێن ڕهش وتارى كرین لهو ئهو وهكى كهڤرهكێ ڕهق یێن لێ هاتین، بهلكى ڕهقتر ژى، ڤێجا خێر ئێدى چو كارى تێ ناكهت، و ژ بهر بێ ئیفلهحیا گونههێ ئهو بوونه پێهلكریێ ئاگرى، وههر وههر تێدا مان، وهكى خودایێ مهزن بهحسێ ئاگرى كرى وگۆتی: ( وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ) (البقرة:24) ڤێجا خودێ زۆردارى ل وان نهكرییه بهلكى وان زۆرداری یا ل خۆ كرى.
ئهحمهد وموسلم ژ حوذهیفهى -خودێ ژێ رازى بت- ڤهدگوهێزن، دبێژت: من گوهـ ل پێغهمبهرى بوو -سلاڤ لێ بن- گۆت: ( تعرضُ الفتنُ على القلوب كالحصير عودًا عودًا، فأَيُّ قلب أشربها نكتَ فيه نكتةٌ سودَاءُ، وأَيُّ قلب أنكرها نكتَ فيه نكتةٌ بيضاءُ، حتى تصيرَ على قلبين: على أَبيضَ مثل الصفا، فلا تضرُّهُ فتنةٌ ما دَامتْ السماوَاتُ وَالأَرْضُ، وَالآخرُ أسوَدُ مرْبادًّا كالكوز مجخياً لا يعرفُ معرُوفاً ولا ينكرُ منكرًا، إلا ما أشربَ من هوَاهُ )یهعنى: فتنه وهسا ب سهر دلان دا دئێن وكارى تـێ دكـهن وهكى حێسیل كارى د تهنشتا وى كهسى دا دكهت یێ ل سهر بنڤت، زلك زلك، ڤێجا ههر دلهكێ فتنه تێدا چوو نوقتهكا ڕهش دێ لێ كهت، وههر دلهكێ فتنه قهبویل نهكر نوقتهكا سپى دێ لێ چێ بت، حهتا ئهو دبنه دو دل: دلهكێ سپى وهكى بهرێ حلى هندى عهرد وعهسمان ههبن چو فتنه كارى تێ ناكهن، ودلهكێ بهلهك وهكى گۆزكێ دهرنشیفكرى، نه باشی ل بهر دبته باشی ونه خرابی ل بهر دبته خرابى، ب تنێ ئهو تشت نهبت یێ ل بهر وى خۆش بت.(برێنه: صحیح الجامع للألباني ژمارا حهدیسێ (2960)).
