بۆ وان كەسێن ب خەونان دژین !
ل وی دەمێ هزر دئێتەكرن كو جڤاك یا بەر ب ژینەكا ماددی ڤە دچت ، وئێدی باوەرییا خەلكی ب وان تشتێن ئەو ب چاڤ نـەبینن ـ یێن فەیلەسووف دبێژنێ جیهانا میتافیزیقی ـ یا لاواز دبت ، وكێم باوەری ئێكا هند یا ژ خودانان چـێ دكەت كو ئەو نـێـزیكە ئاشكەرا ئەمرێ خودێ وپێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بـن ـ ل عــەردی بــدەن ، ئــەم دبـیـنـن د ڤان جڤاكان دا دەستەكەكا مرۆڤان ب ڕەنگەكێ بەرفرەه یا بەلاڤ دبت خۆشییا خۆ د باەری ئینانا ب خورافێ دا دبینن ، و ژینا خۆ گرێدایی هندەك درەوێن مەزن دكەن یێن ئەو هزر دكەن ئەڤە پشكەكە ژ دینی !! ما نە تشتەكێ غەریبە مرۆڤ دینێ روهن وزەلال بهێلت ، كــیـتـاب وســونـنـەتـێ ژ ڕێـكا خـۆ لادەت ، وپشتی هنگی دویكەفتنا هندەك ( موشەعوذان ) بكەت ، یان پێگیرییێ ب هندەك بیر وباوەرێن زەمان ب سەر دا هاتی وڕزاندین بكەت ، ب هێجەتا هندێ كو ئەڤە ژ دینییە ؟
وئەگەر هەوە بڤێت ڕوییەكی ژ ڕویێن ڤی واقعێ شەرمزار بۆ هەوە دەسنیشان بكەم ، دێ بێژم : گەڕیانا گەلەك ژ خەلكێ مە ئەڤرۆ ـ و ب تایبەتی ژ تـوخـمـێ ژنان ـ ل دویڤ خەونان وتەعبیرا وان ، پاشی تەكییف كرنا ژینا خۆ ل بــەر ڕۆناهییا وان خــەونان ، ب هـزرا مــن ئێك ژ وان گرفتارییانە یــێـن ئەڤرۆ ب دژواری دكەڤنە ڕێكا ساخلەمییا جڤاكا مە .
ئەگەر ئێك ژ مە ئەوێن هندەك جاران پسیارێن دینی ژێ دئێنەكرن ئحصائەكێ بكەت كانێ ڕۆژێ چەند پسیار ژێ دئێنەكرن ، پاشی وان پسیاران تەصنیف بكەت دێ بینت بارا پـتـر ژ وان ( پسیارێن دینی ! ) ل دۆر خەونانە ، هەر وەكی مە دینێ خۆ هەمی یێ زانی ، وئەم یێن تێدا شارەزا بووین ، ومە چو نەمایە ژبلی هندێ ئەم ل دۆر تەعبیرێن خەونێن خۆ بگەڕیێین ، وگەلەك جاران یا هاتـییــە گۆتن : ئەگەر ژنكێن مە هند پسیارا دینێ خۆ ژ زانایان كربا هندی پسیارا تەعبیرا خەونێن خۆ دكەن هەمی دابنە زانایێن دینی !
و ژ تبیعەتێ مــرۆڤــییــە گەلەك جاران دەمێ ئەو هەست ب دژوارییا واقعێ خۆ دكەت ، و ل بن گرانییا شكەستنێ دنالت ، وبێ هیڤیبوون ل سەر هزرا وی زال دبت ، بەر ب جیهانا خەونان ڤە دڕەڤت وسێلوانا خۆ د ڤێ چەندێ دا دبینت ، وئەڤ ڕەڤینە ب خۆ ڕەنگەكێ دییە ژ ڕەنگێن شكەستنا نەفسی ، ونیشانەكا دییە ل سەر هندێ كو ئەم خودان هزرەكا سادەینە ، هزرەكا زوی بكەفتە داڤێن درەوێ وشەعوەژێ وچیڤانۆكێن بێ بناخە .
وئەوێ ژییێ خۆ پتـر د گەل خەونان ببەتە سەری ، وهند پسیارا واقعێ خۆ نەكەت هندی ل دویڤ تەعبیرا خەونێن خۆ بچت ، دێ یێ هێژای هندێ بت وێ بكەت یا عەقل پشتەڤانییێ بۆ نەكەت ، ووێ ڕێبازێ هلبژێرت یا شریعەت پێ قاییل نەبت ، ئەو ڕێبازا عاگفــێ ب سەر عەقلی وواقعی دئێخت .
وئــەڤ ڕەنـگـە كـەسـە ژ نەزانینا خۆ ب سوننەتا پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ب خەونان دژین ، وخەون وان ب ڕێـڤـە دبـەن ، ووەك دەلیل ل سەر ڤێ گـۆتـنـێ گوهدارییا ڤان هەردو دەلیلان بكەن یێن هندێ دگەهینن كو پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ مرۆڤەكێ واقعی بوو وخەونان ئەو ب ڕێـڤـە نەدبر ئەگەر چەند ئەو خەون دڕاست ودورست ژی بانە .
بەری پێغـەمبەرینی بۆ پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ بێت ، خەونێن وی ـ وەكی د كتێبێن سیرەتێ دا هاتی ـ وەكی گەشاتییا سپێدێ دهاتن ، وپشتی پێغەمبەرینی بۆ وی هاتی خەونێن وی وەحی بوون ، وئەو ژ هندێ یێ پاراستی بوو كو شەیگان یارییان بۆ خۆ پێ بكەت ، وئەو ئەو بوو یێ چاڤێن وی دنڤستن بەلـێ دلـێ وی دما هشیار ..
دەلیلێ ئێكێ : ڕۆژا قورەیشییان نەفیر ڕاكری وزەلامێن خۆ كۆمكرین ، دا قەستا مەدینێ بكەن بۆ تۆلستاندنا ڕۆژا بەدرێ ، پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ هەڤالێن خۆ كۆمكرن دا رەئیا وان بزانت كانێ ئەو چ بكەت .. بمینتە د باژێڕی دا یان دركەفتە بەراهییا لەشكەرێ قورەیشییان ؟ ووی صەحابییێن خۆ ئاگەهداركرن كو وی شڤێدی خەونەك یا دیتی ، ووی خەونا خۆ بۆ وان تەعبیر ژی كر ، گۆت : من د خەونا خۆ دا دیت چێلەك دهاتە ڤەكوشتن ، ودەرزەك دكەفتە شـیـرێ مـن ، ومن ددیت من دەستێ خۆ دكرە د كومزرییەكێ ئاستێ دا .. پاشی وی خەونا خۆ تەعبیركر وگۆت : ڤەكوشتنا چێلێ كوشتنا هندەك هەڤالێن منە ، ودەرزا د شیری دا هنگافتنا زەلامەكێ بنەمالا منە ، وكومزرییێ ئاسێ مەدینەیە ، و ژ بەر هندێ رەئیا وی ئەو بوو ئەو ژ مەدینێ دەرنەكەڤن ، بەلـێ رەئیا بارا پتـر ژ صەحابییێن وی ئەو بوو ئەو دەركەڤنە جیهادێ ، وهندەك ئەنصارییان ئەڤ چەندە بۆ خۆ ب كێماسی زانی كو لەشكەرێ قورەیشییان بێت و ب سەر باژێڕێ وان دا بگرت ، وگۆتن : د جاهلییەتێ دا وان ب سەر مە دا نەگرتییە ڤێجا د ئیسلامێ دا ئەو ڤێ چەندێ بكەن ؟!
وگاڤا پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئەڤ ( ئلحاحا ) وان دیـتــی ، گـۆت : دێ ئەو بت یا هوین دبێژن ، وپشتی پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ چوویە د مال ڤە دا جلكێن خۆ یێن شەڕی بكەتە بەر خۆ ، هندەك صەحابییان گۆت : هەر وەكی مە تەعدایی ل پێغەمبەری كر ، چونكی دەركەفتنا مە نە ب دلـێ وییە ، لەو دەمێ ئەو ب جلكێن شەڕی دەركەفتی وان گۆت : ئەی پێغەمبەرێ خودێ ! ئەگەر تو حەز بكەی ئەم ژ مەدینێ دەرناكەڤین ، وی گۆت : ئەگەر پێغەمبەرەكی جلكێن شەڕی كرنە بەر خۆ بۆ وی نابت ئەو وان بدانت حەتا خودێ حوكـمـی د ناڤبەرا وی ونەیارێ وی دا بكەت .. وپێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ خەونا خۆ دا لایەكی وقەستا مەیدانا ئوحودێ كر بۆ كرنا جیهادێ ، وئەو چێبوو یا ئەم دزانین .
مەعنا : پـێـغـەمـبـەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ كار ب وان ئیشارەتان نەكر یێن ژ خەونا وی دهاتنە وەرگرتن هەر چەندە ئەو ژ خەونا خۆ وتەعبیرا وێ یێ پشت ڕاست ژی بوو ، و ب گۆتنا صەحابییێن خۆ كر ، دا ئوممەتا خۆ وەسا تێ بگەهینت كو نابت خەون وان ب ڕێڤە ببەن .
دەلـیـلـێ دووێ : جارەكێ پـێـغـەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ل مــەدیـنـێ د خەونا خۆ دا دیت ئەو وصەحابییێن وی یێن دچنە د مزگەفتا حەرام ڤە ل مەكەهێ ، وكلیلا كەعبێ بۆ وی هاتەدان ، ووی وصەحابییێن وی گهواف ل دۆر كەعبێ دكر ..
وی ئەڤ خەونا خۆ بۆ صەحابییێن خۆ ڤەگێڕا ، كەیفا وان گەلەك هات ، چونكی وان وەسا ئەڤ خەونە تەعبیركر كو ئەو ڕاستییەكە دێ ب جـهــ ئێت ..
ودەمـێ پـێـغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ب صەحابییێن خۆ ڤە دەركەفتییە مەكەهێ بۆ كرنا عومرێ ل سالا شەشێ مشەختی ، ئەو هەمی پێكڤە ل وێ باوەرێ بوون كو وێ جارێ تەعـبـیــرا خەونا پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ دێ ب جـه ئێت ، بــەلـێ پشتی پـێـغـەمـبـەر ـ سـلاڤ لـێ بن ـ ب صەحابییێن خۆ ڤە گەهشتییە نهالا حودەیبییێ ل نێزیكی مەكەهێ ، ولەشكەرێ كافرێن مەكەهێ هاتییە بەراهییێ ، ودویماهییێ هەردو لا گەهشتنە ڕێككەفتنەكێ ، وئێك ژ بەندێن ڕێككەفتنێ یێن كافران داناین ئەو بوو موسلمان دڤێت ئەڤ سالە بزڤڕنە مەدینێ ونەچنە مەكەهێ بۆ كرنا عومرێ ، ودەمێ پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ل سەر ڤێ بەندێ ڕازی بــووی ، ئــەڤ چەندە ل سەر موسلمانان گەلەك یا گران بوو .. بـەلـێ د گەل هندێ ژی ڕێككەفتن ژ لایێ پێغەمبەری ڤە ـ سلاڤ لـێ بن ـ هاتە ئیمزاكرن ..
وئەڤ ڕویدانە ژی هندێ دگەهینت كو پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژ وان كەسان نەبوو یێن خەون وان ب ڕێڤە دبەن ، بەلكی وی دڤیا صەحابییێن خۆ وئـومـمـەتـا خــۆ ژی ل سـەر هـنـدێ پەروەردە بكەت كو ئەو باش هزرا خۆ د دویماهییا كاران دا بكەن ، ومەصلحەتێ ل بەر چاڤ بدانن ، و ژ دەست نەدەن پێخەمەت هندێ ئەو خەونەكا خۆ ب جـه بینن ، یان ل هیڤییا تەعبیرا وێ بن .. ئەڤە مەنهەجێ پێغەمبەری بوو ـ سلاڤ لـێ بن ـ .
وئەگەر ئەم ل سوننەتا پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ بزڤڕین دێ باش بینین كو وی خـەون ددانا د توخویبێن وێ یێن دورست دا ، خەونا خۆش یا ژ نیشانان دئێتە زانین كو خەونەكا باشە ل نك وی مزگینییەك بوو نەكو ( موەجههەك ) بوو ، وخەونا نەخۆش ئـەوا ژ نیشانان دئێتە زانین كو خەونەكا خرابە وی پویتە پێ نەدكر ، و ژ خودانی دخواست ئەو ژ بیـرا خۆ ببەت .
وئەگەر یا دورست نەبت مرۆڤ خەونێ بۆ خۆ بكەتە نیشان وڕێبەر ڕێكا خۆ پێ بنەخشینت ، وحەقییێ پێ بنیاست ، وەسا چێ نابت مرۆڤ هند یێ سادە بت هەر خەونەكا ببینت یان گوه لـێ ببت باوەر ژێ بكەت ، یان ب تەعبیرا وێ بێتە خاپاندن ، ڕاستە خەونا دورست پشكەكە ژ چل وشەش پشكێن پێغەمبەرینییێ وەكی پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ د حەدیسەكا خۆ دا یا بوخاری وموسلم ژێ ڤـەدگـوهــێـزن دبێژت ، بەلـێ دڤێت مرۆڤ یێ ب گــومان بت كو ئــەڤ خەونێن ئەم دبینین یان گوه لـێ دبین ژ وان ڕەنگە خەونانە ..
وتشتێ مە پال بدەت كو زوی ب زوی باوەر ژ هەمی خەونان نەكەین گەلەك مەسەلەنە :
ئێك : دبت ئەو كەسێ خەونەكا خۆ بۆ مە ڤەدگێڕت د گۆتنا خۆ دا یێ ڕاستگۆ نەبت .
دو : وئەگەر ئەو د گۆتنا خۆ دا یێ ڕاستگۆ ژی بت دبت ئەو خەونا ئەو دبینت ژ وێ پشكێ بت یا مرۆڤ ل سەر هزرا وێ دنڤت .
سێ : وئەگەر ئەو نە ژ ڤان ڕەنگە خەونان بت ژی كێ دبێژت تەعبیر یا وەسایە وەكی مرۆڤ هزر دكەت ، چونكی یا ئاشكەرایە گەلەك جاران تەعبیرا دورست یا دویرە ژ نیشانێن خەونێ یێن ئاشكەرا ، وهەر چاوا بت تەعبیر ئجتهادەكا شەخصییە ژ لایێ كەسەكی ڤە ئحتمالا ڕاستییێ وخەلەتییێ تێدا هەیە ، و د كتێبێن حەدیسێ دا هاتییە كو هندەك صەحابییێن مەزن ژی وەكی ئەبوو بەكری د تەعبیرا هندەك خەونان دا خەلەت بووینە ، ڤێجا بۆچی یێن ژ وی كێمتـر خەلەت نەبن ؟
وپـشتی هنگی دڤێت ئەم ژ بـیـر نەكەین كو خودێ د گەلەك جهان دا ژ قورئانێ ئەم ل هندێ هشیار كرینە كو ئەم مە ناگوهۆڕت حەتا ئەم ب خۆ خۆ بگوهۆڕین ، وخۆگوهاڕتنێ كار پێ دڤێت .
