ناڤبرا بیست و سیێ
دهمێ هژمارهكا لهشكهرى ژ مهزهلكێت تهحقیقێ دهركهفتین، و بهر ب زیندانا هژمار (47)ێ ڤه هاتین و ب ژۆر كهفتین، گرتى حێبهتى بوون.. ئهگهر وان گرتیهكێ ب تنێ بربا چ نهبوو، بهلێ كو ئهو ههمى گرتیان ببهن و ب ڤێ زڤراتیێ، وئهو ب قامچیێت خۆ بكهڤنه ب دویڤ وان ڤه ههر ژ زیندانێ وحهتا دگههنه مـهزهلكـێـت پسیاركرنێ، ئهڤه ئێك ژ دو ڕامانان دگههینت: دبت ڕێڤهبهریێ دهست ب ڕێیهكا نوى كر بت، بۆ سهرهدهریا خۆ د گهل گرتیێت كهڤن، ژ بهر كارتێكرنا جیهازێ نوى هاتیهگرتن ل سهر وان، ڤێجا وان بڕیار دابت ئهو نهخۆشیێ بگههیننه ههمى تهخه وڕێكخستیێت جماعهتێ، وهك شێوهیهك ژ شێوهیێت تۆلڤهكرن وتۆرهدانێ.
ڕامانا دووێ: بهلكى مهسهلێ پهیوهندى ب بابهتێ عهبدلحهمیدى ڤه ههبت، چونكى بێ گومان نهئعترافكرنا وى ئهو یێت عێجزكرین، وترساندین ژى.
مهعرووف بۆ ڤێ بۆچوونا دووێ دچوو، وى قهناعهت پێ ههبوو، ئهڤه چهند ڕۆژهكه ئهو تشتێ دلێ وى دبێژتێ ئهو چێ دبت، ئهو پێ ناحهسێت كو جارهكێ ئهو وهكى ڤان ڕۆژان هند یێ نێزیكى خودێ بت.. هێشتا گرتى باش نهگههشتینه مهیدانا پسیاركرنێ وان ههمیان خۆ ب ڕێز كر، بهرێ وان كهفته بهرێت ڕهق وهشك وباتكێت وان كهفتنه لهشكهرى، دهستێت خۆ بلندكرن، مهعرووف ل لایێ خۆ یێ چهپێ زڤڕى عهبدلحهمید دیت، یێ هاڤێتى بوو ل سهر عهردى، دا بێژى یێ د سهكهراتێ دا، مهعرووفى ڤیا ژ سهر وبهرێ وى د تشتهكى بگههت، بهلێ عهبدلحهمید نهدشیا بلڤلڤت یان نیشانهكێ بدهتێ، دهم درێژ نهبوو.. پسیاركهرێ ئێكێ ویێ دووێ ئاماده بوون، پسیاركهرێ ئێكێ دهستێ خۆ درێژ كره ههڤالێ خۆ وگۆت:
ــ گوهێ خۆ بدێ مهعرووف، فهرید بهگ ژ سهرۆكاتیا كۆمارێ هاتیه..
مهعرووفى دهستێت خۆ شۆڕكرن، بهرێ خۆ دا زهلامى، وگۆت:
ــ بهلێ.. ئهز وى دنیاسم.. یهحیا بهگ..
فهرید گڕنژى، و ب خۆمهزنكرن ڤه چوو دهستێ مهعرووفى وهێدى گۆت:
ــ ئـهم ههمى ههڤالێت ئـێـكـیـن.. بـهلـێ ڕۆژان ئهم یێت گوهاڕتین..
پاشى یهحیا بهگێ گۆت:
ــ ههڤالێ ههوه یێ گرتى عهبدلحهمیدێ نهجار ئهم یێت ئێخستینه گرفتاریێ، نهدویره ئهو چهنده زیانێ بگههینته من ب خۆ ژى..
د دویڤ دا فهرید بهگێ گۆت:
ــ تو ههڤالهكێ كهڤنى، وتو دشێى ڤان دهلیڤهیێت تهنگ هلسهنگینى..
مهعرووفى سهرێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ ئهو چ گرفتاریه؟؟
ــ وى هـنـدهك ئعتراف بۆ مه ل سهر خۆ كربوون دهربارهى بهلاڤۆكێت سوورى.. مه ژى نڤیسین دا سهرۆكاتیێ وئهو كهسێت ژ بهر وێ مهسهلێ هاتینه گرتن مه بهردان، نوكه ئهو یێ ل گۆتنێت خۆ لێڤهبووى..
مهعرووفى هزرێت خۆ كرن، بۆچى وان ئهو وههڤالێت وى داخوازكرینه؟ ته نهڤێت عهبدلحهمیدى ژ بهر وێ تهعزیبا ئینایه سهرى ئهو تێ گههاند بن كو مهعرووفى ئهو یێ لێڤهكرى؟ مهعرووف ڤان ئهفسهرێت تهناهیێ باش دنیاست، لهو وى بڕیار دا ڕاستیێ ب تمامى بێژت، دا توخویبهكى بۆ وێ نهخۆشیا دێ ئێت بدانت، بهلێ دویر نینه ئهڤ ڕاستیه وان ئهفسهران بگوهۆڕت.. بكهته شهیتان، ڤێجا ب بێ عهقلى كار بكهن، د گهل هندێ مهعرووفى حهز ژ گۆتنا ڕاستیێ دكر.. مهعرووفى گوهـ ل یهحیا بهگێ بوو گۆت:
ــ تو چ دبێژى مهعرووف؟ تو ههڤالى، ئهم ههردهم قهدرێ ته دگرین، و ب چاڤهكێ بلند سهح دكهینه ته، ئهم ته دنیاسین د گهل ڤى حالێ كرێتێ تو كهفتیێ..
مهعرووفى هێدى گۆت:
ــ ههوه دڤێت ڕاستیێ مسۆگهر بكهن، یان گومانێت خۆ بنهجه بكهن؟؟
فهرید بهگێ ب گڕنژین ڤه گۆت:
ــ چو پێ نهڤێت مه ڕاستى دڤێت..
مهعرووفى گۆت:
ــ باشه.. دهمێ عهبدلحهمید هاتى وههمى تشت بۆ من گۆتین، من زانى چیرۆك ژ سهرى وحهتا بنى وى ژ نك خۆ یا چێكرى.. ته ڕاستى بڤێت من گــهف لـێ كـرن، بهلكى ههوه ب ڤى كارێ من نهخۆش بت، بهلێ من دیت درهوا د گهل ههوه كارهكێ خهطەره، چونكى مهعنا وێ ئهوه هوین ئێدى وى كهسى نانیاسن یێ بهلاڤۆك ئیناین، ووان كهسان ژى یێن ئهو بهلاڤ كرین.. ئهرێ هوین دبینن مفایێ ههوه یان یێ وهلاتى دێ د وێ چهندێ دا بت؟
یهحیا بهگێ كهربا خۆ داعویرا وگۆت:
ــ ههى ڕویڤى!! مهعنا تو ئهگهرى؟
ــ ئهز ژ ڕاستیێ پێڤهتر تشتهكى نابێژم.. و..
فهرید بهگێ گۆتنا وى ڤهبڕى:
ــ ئهز ته دنیاسم.. ل درێژیا ژیێ خۆ تو خودان مهبدهئى.
ــ یا گرنگ ئهوه ههوه باوهرى ب گۆتنا من ههبت..
یهحیا بهگێ ب گهرمى گۆت:
ــ وچاوا دێ چاڤێت مه ب سهرۆكاتیێ كهڤن؟
ــ ب گۆتنا ڕاستیێ..
ــ ئهڤه دێ دهرگههێ نهخۆشیێ بۆ مه ڤهكهت.
ــ بۆچى؟
ــ چونكى دڤێت ئهم بكهرى دیار بكهین..
ــ عهبدلحهمید نه بكره.. یهحیا بهگ..
مهعرووف دهمهكى بێ دهنگ بوو، پاشى گۆت:
ــ یان ههوه دڤێت وى ژارى بكهنه قوربان وپاشى تهنا ڕوینن ودهرگههێ مهسهلێ بگرن؟ پاشى عهبدلحهمید بۆ مرنێ یان كارێت ب زهحمهت بێته برن، بێى وى گونهه كربت؟
یهحیا بهگێ دهستێ خۆ ڕاكر، وشهقهك دانا مهعرووفى، و ب كهرب ڤه گۆت:
ــ ئهم درهوان چێ ناكهین..
مهعرووفى ب تڕانهڤه گۆت:
ــ یا ئاشكهرایه..
پاشى ل فهرید بهگێ زڤڕى وگۆتێ:
ــ ئهرێ تو ژى د گهلى فهرید بهگ؟!
مهعرووفى بهردهوامى دا گۆتنا خۆ:
ــ حهرامه بۆ ههوه، خودێ د كیتابا خۆ دا دبێژت: ((ولا یجرمنكم شنآن قوم على ألا تعدلوا، اعدلوا هو أقرب للتقوى)) چاوا هوین دێ چنه نك خودێ؟ ونه د خێرا ههوه دایه، ونه د خێرا دهولهتێ ژى دایه ئهم ب ڤى ڕهنگى درهوان د گهل ههوه بكهین..
مهعرووفى دزانى مهسهله یا ب ساناهى نینه، چونكى قانعكرنا ڤان شهیتانێت بێ دل تشتهكێ ب زهحمهته، وتێگههاندنا وان كارهكێ مهزنه، ههر ئێكى ژ وان دڤێت هلگرتنا بارى ژ خۆ دویر بكهت، وخۆد كارێ خۆ دا چهلهنگ ودلسۆز بینته پێش چاڤ، دا سهرۆكێت وى ژێ رازى ببن، ئێكهمین بناخه یێ ئهو فهلسهفه وهزرا خۆ ل سهر ئاڤا دكهن ئهوه ئیخوان ههمى بهلانه و د خهگهرن، دمهزن بن یان دبچویك، دگونههكار بن یان بێ گونهه.. وئارمانجا وان ژى ئـهوه ئـهو وان نههێلن، یان درێژترین دهمى ئهو وان بهاڤێنه د گرتیخانهیان ڤه، حهتا ئهو ژ ترسا بهردهوام دا ل پشت شـویـرهـێـت بلند بوهستیێن وشڕ ببن، ڤێجا یێ پشتى هنگى ژ گرتیخانهیێ دهركهڤت ژى دهركهڤت ههڕشى وبێ هیڤى وههژار و ب كێرنههاتى، د گهل هندێ ژى مهعرووفى ڕكدارى ل سهر وێ بیر وباوهرێ كر یا دوهى وى د زیندانێ دا بۆ برایێت خۆ شرۆڤهكرى، دهمێ وى خۆ ل سهر كریارا عهبدلحهمیدى نهرازى كرى، چونكى ڕاستى پێتڤیه ههر بێته گۆتن، ئهگهر خۆ بهایێ گۆتنێ چهند ژى بت، وبێنفرههى وبهرگرى تشتهكێ پێتڤیه حهتا خودێ تشتهكى حهز بكهت و ب جه بینت ((ولو اجتمعت الإنس والجن على أن یضروك بشیء لن یضروك إلا بشیء قد كتبه الله علیك..)) مهعرووف حێبهتى بوو وباوهر ژ گوهێت خۆ نهكر دهمێ گوهــ ل فهرید بهگێ بووى گۆتى:
ــ یهحیا بهگ.. گوهێ خۆ بدێ، ئهزێ قانعم ب گۆتنا مهعرووفى، ڤێ مــهسـهلـێ ب دویماهى بینه، گۆتنێت عهبدلحهمیدى یێت نوى تۆمار بكه، وبلا ئهو ئیمزا بكهت، ئهز ب خۆ ژى دێ گۆتنێت وى یێت بهرێ ژێ بهم، پاشى وى بهێله بلا بچنه زیندانا خۆ..
فهرید بهگ چوو دهستێ مهعرووفى، و ب نهرمى ڤه گۆت:
ــ مهعرووف، تو دزانى ئهم ههمى بۆ ته عێجز دبین.. خوزى ئهوا د سهرێ خۆ دا تو بهاڤێژى، ودیناتیا مهبادئان بهێلى.. ئهگهر تو وه بكهى، ئهز كهفالهتێ ددهمه ته كو نوكه تو ژ گرتیخانهیێ دهركهڤى.. كاغهزهكا بچویك بنڤیسه داخـوازا لــێـبـۆریـنـێ ژ سهرۆكى بكه، ههمى تشتان ئهو دێ ب دویماهى ئینت.. وتو نازڤڕیه كارێ لهشكهرى، بهلكى كارهكێ مهزن یێ ژ ههژى كهسینى ودیرۆكا خۆ دێ وهرگرى..
مهعرووف گڕنژى وگۆت:
ــ سوپاس فهرید بهگ، خودێ هۆسا بۆ من حهزكریه.. وڤێ قهنجیا ته ئهز ژ بیر ناكهم..
فهرید چوو وگۆت:
ــ ههردهمتو یێ توندى.. ما ئێك ههیه ب ڤێ رهزالهتێ قانع ببت، ئهگهر ژ بهر چ ئهگهرێ ژى بت؟!
گاڤا عهطوهیێ مهلهوانى ب كارێ فهرید بهگێ حهسیاى، ئهوێ سهرۆكاتیێ هنارتى، تهعل وترش بوو، وكهربێت وى زێده ڤهبوون، ووى بڕیار دا مهعرووفى د زیندانهكا تایبهت دا بگرت، دویر ژ ههڤالێت وى، وسهرهدهریهكا ڕهق د گهل بكهت، دا ئهو دفن بلندى ونهیارهتیا وى بۆ ڕژێمێ بشكێنت، بهلێ فهرید بهگێ گۆت:
ــ عهطوه، گوهێ خۆ بده مه..
ــ ئهڤه نابت!
فهرید بهگێ بێنا خۆ هلكێشا، وجگارهك بهردایێ وگۆت:
ــ ل شهڕێ فلسطیــنێ، مهعرووفى ئهز ودهه لهشكهرێت من ژ مرنێ خلاس كربووین، ئهگهر ئهو نهبا، نوكه ئهزێ درێژكرى بووم ل بن خیزێ دهڤهرا (سوهربارێ).. ههى دنیا! ئهگهر مهعرووف ب نهرمى وشارهزایى چووبایێ وهزرێت خۆ د مهصلحهتا خۆ دا كربان، نوكه ئهو ئێك ژ مهزنه زهلامێت شۆڕهشێ یێت بهركهفتى بوو..
عهطوه ب كهرب ڤه خوڕى:
ــ ئهڤه پتر وى گونههبار دكهت..
ــ عهگوه.. ژ بیر نهكه ئهز ب ناڤێ سهرۆكاتیێ دئاخڤم، ئهم ژ ته چێتر دزانین..
ههڤال زڤڕینه زیندانێ، وگاڤا ئهو گههشتین مهعرووفى گۆت:
ــ ئاڤ بۆ دهسنڤێژێ نینه.. (تهیهممومێ) بگرن، دا دو ركاعهتێت شوكرێ بۆ خودێ بكهین، ودوعایان بكهین كو عهبدلحهمید ب سلامهتى بزڤڕت..
یووسفێ شاعر نڤێژ ل بهرا وان كر.. پاشى ئهو وهكى خهلهكهكێ ڕوینشتن، ئهو ب خۆشى وشادیێ دحهسیان كو خودێ ئهو ژ ڤێ تهنگاڤیێ ڕزگار كرن، وتشتێ ئێكانه یێ وان د سهرێت خۆ دا دئینا ودبر ئهو كریار بوو یا فهرید بهگێ كرى.. تشتێ وى كرى كێم جاران ل ڤان دهمێت هۆسا چێ دبت.. رزق ئیبراهیمى گۆت:
ــ هێشتا هندهك خێر د سهرێ ڤى مرۆڤى دا یا ماى..
یووسفى ئایهتهك ژ قورئانێ خواند: ((ومن یعمل من الصالحات وهو مؤمن، فلا یخاف ظلماً ولا هضماً))، ومهحموود صهقرى د گهل كو بهردهوام یێ بێ دهنگ ژى بوو، بهلێ گۆت:
ــ شۆلا مرۆڤى یا حنێره!! ب هێز دكهڤت ولاواز دبت.. دادیێ دكهت وزۆریێ ژى.. ژێلهل وژۆردا دچت.. مان بهس بۆ خودێیه..
كهنیهكا نه وهك ههر جار مهعرووفى كر، بهرێ ههمیان ما ل وى.. وى گۆت:
ــ مهسهلێ نهێنیهكا تێدا ههى..
بهرێ وان ما لێ.. رزقى خۆ ب نك وى ڤه خشاند وگۆتێ:
ــ چ؟
مهعرووفى گۆت:
ــ ئێك ژ ههوه ههیه ڤێ نهێنیێ ڤهشێرت.. یان قامچى دێ پهیمانێ ژ بیرا ههوه بهن؟
رزق ئیبراهیمى دهستێ خۆ یێ زراڤـ وئهسمهر درێژكر وگۆت:
ــ سۆز بت ئهووێ نهێنیێ ئاشكهرا نهكهین..
مهعرووفى گۆت:
عهدهتێ من نینه ئهز نهێنیان ئاشكهرا بكهم..
رزقى گۆت:
ــ مه سۆز دا ته..
مهعرووفى د دویڤ دا گۆت:
ــ بهلێ ڤێ جارێ من ئارمانجهكا پێ ههى..
ههمیان ب گرنگى ڤه گوهێ خۆ دایێ، وى گۆت:
ــ فهرید ئهندام بوو د كۆما من دا..
یوسف خوڕى:
ــ ژ ئیخوانان؟
ــ بهلێ..
پاشى مهعرووفى بهردهوامى دا گۆتنا خۆ:
ــ ڕۆژا ئهو بووى یا بووى، ئهو هاته نك من.. گۆت: مهعرووف ژ خودێ ومن وته پێڤهتر كهس نهێنیێ نزانت.. ئهز د ئاخفتنا وى گههشتم، بۆ خودێ من پهیمان دایێ كو ئهز بۆ كهسێ نهبێژم، ئهگهر خۆ من پرت پرت بكهن، ئهم ههمى ڕێكا خودێ دا برایێت ئێكین، وههڤالێت چهك وخهباتێینه، گهلى برا هوین مسۆگهر بزانن كو ب هزاران یێت وهكى فهریدى ل ههمى جهان یێت ههین.. ئهڤه ئهو بوو یا من دڤیا بێژمه ههوه دا هوین پشت ڕاست ببن، لهو من ئهڤـ نهێنیه بۆ ههوه گۆت.. ومن ئهو بۆ حوكمهتێ نهگۆتیه.
دێمێ رزقى یێ ئهسمهر سۆر بوو وگۆت:
ــ بۆچى ئهو هاریكاریا حاكمێ زالم دكهت؟
ــ ئهڤه پیسارهكه بهرسڤا وێ ب من ڤه نائێت..
ــ پا ب كێ ڤه دئێت؟
ــ ب وى ڤه!! ههر مرۆڤهكى دیتنهكا ههى..
ــ مهسهله یا ئاشكهرایه مهعرووف.. ئهو ژ پاشهڕۆژا خۆ یێ ترسیاى.
مهعرووف گڕنژى وگۆت:
ــ ما خونه گرتیخانه ب تنێ جهێ بهرگرى وزیرهكیێیه؟
ــ ئهز تێ ناگههم..
ــ بــهلــكــى هــنــدهك جــاران پـاشـڤـهچوون زیرهكى بت.. وهندهك جاران پێشڤهچوون، بهلكى زیرهكى د خۆ دیاركرنێ دا بت وبهلكى د ڤهشارتنێ دا بت.. دا حوكمى د ڤان ڕهنگه مهسهلان دا یا ب ساناهى نینه..
رزقى ب ڕكدارى ڤه گۆت:
ــ ئهڤ شێوهیه لائیقى مرۆڤێت سیاسیه..
مهعرووفى ملێت خۆ هژاندن وگۆت:
ــ بهلكى.. بهلێ تاوانباركرنا وى كارهكێ ب زهحمهته..
یووسفێ شاعر مایێ خۆ د مهسهلێ كر وگۆتنهكا پێغهمبهرى خواند: ((دا كارێت ههوه ب ڕێڤه بچن، هوین ڤهشارتنێ ب كار بینن)).
مهحموود صهقرى گۆت:
ــ بهس خودێ دزانت..
دهنگێ كلیلێ د دۆرا دهرگههى ڕا هات.. هێشتا دهرگههــ ڤهنهبووى ههمى ڕابوونه سهر پێت خۆ، دو لهشكهران عهبدلحهمید هلگرتبوو، ب ژۆر كهفتن ووان ئهو دانا نیڤا زیـنـدانـێ، یـێ دلگرتى بوو، وان بهرێ خۆ دا ڕویێ وى یێ خوینهلۆ، مهعرووفى گۆت:
ــ بۆچى هوین وى نابهنه خهستهخانێ؟
كهس ژ وان بهرسڤا وى نهدا، وههر زوى دهرگهه هاته گرتن..
ئهو حێبهتى مان دهمێ وان دیتى عهبدلحهمید گڕنژى وگۆت:
ــ من ئهڤـ داخوازه ژێ كر.. من نهڤیا ئهز بچمه خهستێ، من نهشیا ههوه بهێلم!!
رزقى گۆتێ:
ــ بهلێ نساخیا ته یا ب ترسه..
ــ حهمد بۆ خودێ بت، ئهگهر ئهز د ناڤ ههوه دا بمرم، دێ یێ كهیفخۆش بم.
ــ نوكه چاره چیه؟
دهلیڤهیهكێ ئهو بێ دهنگ بوو، پاشى رزقى گۆت:
ــ ئهز دزانم..
مهعرووفى بهرێ خۆ دایێ.. رزقى گۆت:
ــ ئهلعهجمى.. مهخسهدا من دختۆر ئهلعهجمیه..
یووسفى گۆت:
ــ مهخسهدا ته چیه؟
ــ من دڤێت بێژم: دهرمان یێ ل نك وى ههین، ل مهزهلا وى، مهزلا صهیان.. ئهم دشێین مفاى ژێ وهربگرین..
یووسف گڕنژى.. مهعرووفى گۆت:
ــ هزرهكا باشه.. وى پهنسلین وسلف وپهمبى ولفافه ودهرمانێ برینان یێت ههین، ویا ژ من ڤه ئهم ههوجهیى چو تشتێ دى نابین..
د گهل برینێت خۆ عهبدلحهمید گهلهكێ كهیفخۆش بوو، وى باوهر نهدكر هۆسا ب ساناهى دێ ژ ڤێ تهنگاڤیێ خلاس بت، بهلكى هزر دكر كو دویماهیا وى یا نێزیك بووى، چونكى ئعتراف پاشى لێڤهبوون تشتهكێ نه یێ بچویكه، و ب توند ودژوارى بهرگریا ڤێ چهندێ دئێتهكرن، ژ كهیفان دا وى هزركر ئێشێت وى پیچ پیچه یێت سڤك دبن، باوهریهكا موكمبۆ وى چێبوو كو ئهو دێ ساخ بت، عهبدلحهمیدى ڤیا عهورێت ترسێ ومهلهلێ ببژكینت، لهو گۆت:
ــ دختۆر عهجمى دختۆرێ بهیتهرێیه.. بهیتهره بهیتهره نه موشكیلهیه، ل ڤێرێ ئهم ژ حهیوانهتان ژى كێمترین.. مهسهله یا عهدهتیه گهلى برا..
ههمیان بهردا كهنیێ..
