ڕاستییا ڤیانا مه بۆ
پێغهمبهرى ـ سلاڤ لێ بن ـ
خودێ مرۆڤ یێ ئافراندى ودو جیهازێن سهرهكى د لهشێ وى دا یێن چاندین دا ئهو پێ ب ڕاستییێ بكهڤت ، ئێك د سهرێ وى دا كو عهقله ، ویێ دى د سنگێ وى دا كو دله .. وئهگهر كارێ عهقلى ئـهو بـت تـشـتـى ل سهر ڕاستىیا وى ببینت ، و ب ڕێكا دهلیلێ بهرچاڤ د حهقیقهتا تشتێ نه بهرچاڤ بگههت كارێ دلى ئهوه ل بهر ڕۆناهییا دیتنا عهقلى بچت وئهو تشت بڤێت یێ عهقلى بنهجهكرى كو ئهو باشىیه وئهو تشت نهڤێت یێ عهقلى بنهجهكرى كو ئهو خرابییه ، وههر جارهكا ئێك ژ ڤان هـــهردو جــیـهازان د لهشێ مرۆڤهكى دا ژ كاركهفت یان ژى ب دورستى ب كارێ خۆ ڕانهبوو دێ بینى ئهو مرۆڤ دێ بته كهسهكێ نه یێ طەبیعى ، چونكى ل وى دهمێ دڤێت عهقلێ وى بڕیارێ بدهت حهزكرنێن دلـێ وى دێ وى ب ڕێـڤـه بـهن ، یان بهروڤاژى ڤێ چهندێ ل وى جهێ دل دڤێت بكهڤته كارى عهقل دێ خۆ هاڤێته مهیدانێ ، و د ههردو حالهتان دا حهقى دێ ئێته بهرزهكرن .
ودل ب عاطفه وڤیانا خۆ ڤه ئهگهر نهبا خێرخوازى وقهنجى دا مینت خهونهكا شرین ل جیهانا خهیالـێ ، وعهقل ب موكمى وبنهجهىیا خۆ ڤه ئهگهر نهبا دلچوون وههوایێ نهفسێ دا بهرێ خودانى دهنه ڕێكا تێچوون وشهرمزارى وپهشێمانىیێ .
ژ بـهر ئـهڤا بــۆرى هـهر دیـن وگازىیهكا حهق یا ههبت ـ و ل بهرى ههمىیان دینێ ئیسلامێ ـ ڕۆژا مرۆڤ ئاخافتى گۆتنا خۆ یا ئاراستهى عهقلێ وى كرى دا ئهو هزر بكهت وتێ بگههت ، ویا ئاراستهى دلـێ وى كرى دا ئهو حهز بكهت وداخبار ببت .
و ژ تشتێن زێده ئاشكهرایه كو عهقل ئهگهر گههشته وێ پێكێ كو د تشتى بگههت دێ ل بهرانبهر ئێك ژ دووان ڕاوهستت ، یان دێ باوهرىیێ ب ههبوونا وى تشتى ئینت ئهگهر عهقلهكێ ساخلهم بت ، یان دێ ئینكارا وى تشتى كهت ئهگهر عهقلهكێ ئێشهوى بت ، وتهصهوورا تشتى یان باوهرى ئینانا ب وى ههر وهسا نه تهصهوورا وى یا نهباوهرى ئینانا ب وى دویـمـاهـى قـویناغـه عهقل دگههتێ ، وئهڤێ گههشتنێ چو پرت پرتكرن بۆ نینه ، نه وهكى دلى ئهوێ عاطفەیهكا وهسا ههى گهلهك دهرهجان ب سهر دكهڤت یان ب بن دكهڤت ، وشهوقهكا وهسا ههى ئهزمان وقهلهم بهرانبهر وهصفا وێ خۆ حێبهتى وبێزار دبینن !
وته ئهگهر باوهرى ب هزرهكێ یان كهسهكى ئینا ، ئهگهر ته بڤێت ئهڤ باوهرى ئینانا ته خۆ ل سهر بناخهیهكێ موكم ڕاگرت دڤێت تو ڤیانا دلى وههوایێ نهفسێ ژى بدهیه د گهل ، ئهگهر نه .. ئهو باوهرى ئینانا ته دێ مینت تشتهكێ گرتى د سهرێ ته دا وچو كارتێكرنا وێ د ژینا ته دا نابت ، یان حهسكهى دیـمـهنى وهرگێڕه : ئهگهر ته هزرهك یان كهسهك ب دلى ڤیا قهناعهتا عهقلى ژى بده د گهل وێ ڤیانا دلى ، دا ئهو ڤیان وهكى دارهكا بێ ڕهه نهبت كێمتـرین هشیارىیا عهقلى وێ ژ بن ببهت .
و ب ڤێ دهسپێكێ من دڤێت ئهز ههوه د گهل خۆ بگههینمه وێ ڕاستىیا تهعل یا كو ب ژیانا مه موسلمانان ڤه ئهڤرۆ نیسیاى ، وبوویه برینهكا كویر وكهفتیه لهشێ مه ، وبوویه ئهگهرا هندێ كو موسلمانهتىیا مه بوویه دارهكا خرش ، ژ دویر ڤه یا ب خهمله ، بهلـێ یا بێ بهره .
ودبت نوكه پشتى ڤێ روهنكرنێ بۆ ههوه ئاشكهرا ببت كانێ مهخسهدا من ب وێ ڕاستىیا تهعل یان برینا كویر چیه ؟
مهخسهدا من ئهوه بێژم : ئهم موسلمان ئهڤرۆ ، یان بلا بێژین : بارا پتـر ژ مه موسلمانان ئهڤرۆ موسلمانن ب عهقلى ب تنێ یان ب دلى ب تنێ ، یهعنى : یان ب هزرێ ب تنێ ئهو موسلمانن یان ب عاطفــێ ب تنێ ووان چو جاران نهجهڕباندىیه موسلمانهتىیا خۆ بكهنه باوهرى وقهناعهتهكا عهقلى ویا پهسهندكرى ژ لایێ دلى وعاطفــێ ژى ڤه د ئێك دهم دا .. لهو ئهم ـ د گهل هێز وشیان ودهولهمهندى وهژمارا خۆ یا زۆر ڤه ـ نهشیاینه بگههینه وێ سهعادهتا ئیسلامى یا پێشىیێن ڤێ ئوممهتێ ـ د گهل هێز وشیان ودهولهمهندى وهژمارا خۆ یا كێم ڤه ـ گههشتینێ !
وباشتـرین نموونه ل سهر ڤێ ڕاستىیا ئهم ئاخفتنێ ل دۆر دكهین ههلویستێ مهیه بهرانبهر پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئهوێ بوویه عهدهت سالـێ ڕۆژهكێ ئهم بـیـرا خۆ لـێ دئینینهڤه ، وبهحسێ مهزنى وبهایێ وى دكهین ، وڤیانا خۆ بۆ وى ب دهڤى یان ب سهر هژاندنێ بهرچاڤ دكهین ، و ل ڕۆژێن دى یێن سـالـێ ئهگهر ئهم ب تهرازىیا شریعهتێ ڤى پێغهمبهرى خۆ بكێشین ، ئهگهر بێژم : دێ شهرمزار دهركهڤین ، دبت ئهڤ پهیڤه یا كێم بت !!
حهژێكرنا مه بۆ پـێـغـهمـبـهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ وهكى باوهرى ئینانا مـه ب ئیسلامێ ـ مـخـابن ـ یا بوویه عاطفەیهكا زوها د دلى دا ، یان هزرهكا هشك د سهرى دا ، لهو دێ بینى هندهك جاران ئهم ب هزاران دێ كهڤینه كۆلان ونهرازیبوونا خۆ دیاركـهیـن ئـهگـهر ئـهزمان درێـژىیهك ل لایێ دى یێ دنیایێ دا د دهر حهقا پێغهمبهرى دا ـ سلاڤ لـێ بن ـ هاتهكرن ، وئهم مـوىیـهكـى ژ خـۆ شاش ناكهین دهمێ ب ڕهخ تهنشتا مه ڤه پێ ل شریعهتێ ڤى پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ دئێتهدان ، یان پیرۆزىیا وى دئێته شكاندن ، ئهرێ ئهڤه چ تهرازىیا دهرنشیفكرىیه ؟
وئـهگهر ئهم ئهڤرۆ ڤیانا خۆ بۆ پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ب ڕهنگهكێ دورست هلسهنگینین دێ بینین دویر ژ گۆتنا دهڤى یان عاطفا دلـى دێ بــۆ مـه ئاشكهرا بت كو زهلالىیا ڤێ ڤیانێ ب گــهلــهك خالێـن ڕهش یا هاتىیـه شێلیكرن ، وتمامىیا وێ ب گهلهك كێماسىیان یا هاتىیه كێمكرن ، وحهتا ئهم د ڤیانا خۆ دا دڕاستگۆ بـیـن دڤێت ئهم كارى بكهین ڤێ ڤیانێ ژ ڤان كێماسىیێن ژێگۆتى بـپـارێــزیــن ، ودا ئــهم وان كـێـماسىیان ب دورســتـى بنیاسین وپێ بزانین ل ڤێرێ ئهم دێ وان ب كورتى ب ڕێزكهین :
