ــ٢ــ
مروڤێ پەکینێ
بهرى نێزیكى چارسهد هزار سالان دهمێ مرۆڤێ پهكینێ ل باكوورێ چینێ دژیا سهقایێ دنیایێ ل وى وهلاتى ژ نوكه گهرمتـر بوو وتهڕاتیا وى جـهـى ژى پـتـر بـوو ، وئـهو گیانهوهرێن كههى یێن كـۆم كـۆم ل دهشتێن شین یێن دهڤهرێ دچهرین ههڤسویێن وى بوون ، وڤان گیانهوهرێن بهرى دیرۆكێ گهلهك ڕهنگێن ههسپ وفیل وحێشتـر وپهز وچێل وخرتیتان د ناڤ دا هـهبـوون ، ژبـلى گیانـهوهرێن شاخێن وان د بچویك وپان وفرهه ئهوێن دبێژنێ : پهزكویڤى یان خهزالێن مێرگان ، وگیانهوهرێن گۆشتخور یێن لهش مهزن وهۆڤ وهكى گورك وهرچ ودههبهیێن مهزن وكتكێن ددانێن وان وهكى شیران د تیژ ، ئهوێن وهكى پلنگان ب سههم .
وئهم نزانین كانێ لهشێ مرۆڤێ پهكینێ موى لـێ ههبوون یان نه ، بهلـێ ئهم دزانین كو سهرێ وى چهندهكێ یێ بچویك بوو ، وئهنیا وى گهلهك یا تهنگ بوو ، وئهو لێڤا مهزن وستویر یا دكهڤیته هنداڤى چاڤێن وى گهلهك وهكى وێ بوو یا دكهڤینه هنداڤى چاڤێن گوریلایێ ، ودرێژیا وى وى پێنج گاڤ بوون ، وپـیـێـن وى وهكى كڤانى دخوار بوون .
ودبت كو هندهك دهنگێن وهسا ژ وى دهركهفت بن كو ئاكنجیێن دى یێن شكهفتێ ژبلى وى تێ گههشت بن ، هندهك دهنگێن ڕامانا خوارنێ ومهترسیێ ژێ بێنه فامكرن ، بهلـێ كهس نزانت كانێ وى زمانهكێ وهسا ههبوو كو مرۆڤ بشێت ب دورستى بێژتێ : زمان .
ووى فـێـقـى وبهرێ دى یێ شینكاتى وههر نێچیرهكا ل عهردى ب دهست كهفتبا وشیابا بگرت دخوار ، ودهمێ چو نێچیر ب دهست نهكهفتبان دویر نینه وى گۆشتێ هندهك كهسێن دى ژ مرۆڤێن پهكینێ دخوار .
وبێ گومان مرۆڤێ پهكینێ هندهك جاران وهكى وان گیانهوهرێن دڕنده یێن ل دۆر ورهخێن وى دژیان دهاته پێش چاڤ ، بـهلـێ وى هندهك كارێن وهسا دكرن گیانهوهران نهدشیا بكهن .
بـۆ نـمـوونه : وى ئاگر ب كار دئینا ، وئهو وخێزانا خۆ ب شهڤێ ل پشت پهردهیهكى ژ گوڕیێ تهنا ورحهت ژ گهفا وان گیانهوهران دما یێن كو بۆ خۆ ل نێچیرهكێ دگهڕیان .
ومرۆڤێ پهكینێ ئامیرهت وچهك ژى دورست كربوون .
ودبت مهیموینكێ هندهك جاران دهست هاڤێتبه بهرهكێ سڤك وبۆ هێڕشا ل سهر دژمنى ب كارئینا بت ، ودبت هندهك جارێن دى مهیموینك گههشتبته هندێ كو شفكهكا درێژ پـێـخـهمـهت وهراندنا فـێـقـى ژ چهقێن بلند ب كاربینت ، بهلـێ مرۆڤێ پهكینێ پـتـر ژ ڤێ چهندێ دكر ، وئهو شیا بوو خۆ ب چێكرنا ئامیرهت وچهكان مژویل بكهت بهرى وێ دهلیڤهیێ یا ئهو ب دورستى ههوجهى ڤان تشتان بووى .
مرۆڤێ بهرى دیرۆكێ پێتڤى ب بهرێن ڕهق ههبوو دا ئامیرهتێن خۆ ژێ دورست بكهت
ونهببوو مهیموینكهك جارهكێ بۆ خۆ ل بهرهكى بگهڕیێت و ل نك خۆ هلگرت بۆ هندێ نه كو جارهكێ ههوجه ببتێ ، ونهببوو ڕۆژهكێ مهیـمـوینكهك شفكهكا درێـژ بكهته د دهستێ خۆ دا چونكى بهلكى ل دهمهكێ ڕۆژێ ههوجه ببتێ ، ومرۆڤ تاكه گیانهوهر ب ڤى ڕهنگى رهفتارێ دكهت .
ئهم نزانین كهنگى یان چاوا مرۆڤێ پهكینێ دهست ب چێكرنا وان ئامیرهت وچهكان كربوو یێن وی ب كاردئینان ، بهلـێ ئهم دزانین كو ئهو ب ڕێكهكێ فێرى هندێ ببوو بهرهكى د ئێكێ دى بهوسیت دا لێڤهكا تیژ بۆ یێ دى چێ بكهت ، وئهگهر ئهڤ بهره یێ مهزن با ئهو دشیا وى وهكى بڤرى یان ساتۆرێ ب كار بینت ، وئهگهر ئهو یێ بچویك با وى وهكى چهقـۆكهكێ ب كاردئینا .
و وى بهرگهڕیان نـهكـر ئامیرهتێن خۆ یـێـن لێڤێن تیژ پێڤه ههین ژ پرتێن بهرێ گێچێ یێ پلۆخ چێ كهت یێ كو ل دۆر ورهخێن وى ههى د وان شكهفتان ڤه یێن ئهو لـێ ئاكنجى بوو ، ئهوێن ل وان بانیێن گـێـچـێ ههین یێن دكهڤنه لایێ باكوورێ چینێ ، بهلكى وى مرۆڤى قهستا بنێ ئێك ژ وان ڕویباران كر یێن ل لایێ ژێرێ یێ وان بانیان ههین ، وئهو ل هندهك پرتێن بهرێن ڕهق گهڕیا ، و وى دیت كو ئهگهر ئهو پرتهكا ڤى بهرى دبهرهكێ دى یـێ ڕهق بـهـوسـیـت دێ شێت لێڤهكا تیژ بۆ چێ كهت و وى كهته بڤر یان ساتۆرهكا ب مفا ، وئهو پرتێن بهرى یێن ژ چێكرنا ڤى ئامیرهتێ نوى ڤهدپهشیان وان ژى مفا تێدا ههبوو ، ودبت مرۆڤێ پهكینێ سهرێن وان یێن تیژ بۆ بڕینا چهرمێن ستویر یێن گیانهوهران ، یان ژى بۆ كهلاشتنا ههستیهكێ مهزن دا مهژى ژێ بینتهدهر ب كارئینا بت .
مرۆڤێ پهكینێ ناگههته وان توخـمێن مرۆڤان یێن ئهم مرۆڤێن جیهانا مه یا نوى ههمى دگههینێ ، بۆ نموونه : مهژیێ وى هندى مهژیێ مرۆڤێ نوكه یێ مهزن نهبوو ، بهلـێ ئامیرهتێن وى یێن ژ بهرى هاتینه دورستكرن هند هێز وشیان دابوویێ كو ئهو بشێت د وێ جیهانێ دا بمینت یا بوونهوهرێن گهلهك ژ وى ب هێزتر و ب كهلهختـر لـێ ههین . وشیانا وى ل سهر دانانا ڤێ نهخشهیێ وچێكرنا ڤان ئامیرهتان ئـهو ژ ڤان بوونهوهرێن دى بلـنـدتـر لـێ كربوو ، وڤێ شیانێ ئهو ژ ههژى هندێ كربوو ناڤێ (( مرۆڤ )) لـێ بێتهكرن .


