خۆبلندكرنا ب باوهریێ
سوورهتا (آل عمران) د سیاقێ بهحسكرنا سهرهاتیا شهڕێ (ئوحودێ) دا ئهو شهڕێ ژ لایێ لهشكهری ڤه موسلمان تێدا بهرانبهر كافران شكهستین، تهعقیبهك ل سهر مهسهلێ دا و گۆت: ( وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ(139)) یهعنى: ئهی گهلی خودان باوهرێن هێشتا برینێن وان یێن ڕۆژا ئـــوحـــودێ خوین ژێ دزێـــت! هـــویــن سست و لاواز نهبن، و ب خهم ژی نهكهڤن سهرا وێ شكهستنا ل ڕۆژا ئوحودێ ب سهرێ ههوه هاتی، چونكی یێن بلندتر هوینن ئهگهر هوین دخودان باوهر بن.
ئهڤ ئایهته ب ڕهنگهكێ ئاشكهرا (موعادهلهكێ) ل بهر سنگێ مه ددانت، كو: گهلی خودان باوهران، باوهری ئینانا ههوهیه ئێكا هند ژ ههوه چێ دكهت كو هوین ههست ب هندێ بكهن كو یێن بلندتر هوینن، ئهگهر خۆ یێن شكهستی د مهیدانا شهڕی دا هوین بن ژی.
بهلكی دوژمنێ ههوه ژ لایێ عهسكهری ڤه بشێته ههوه وهكی ل ڕۆژا ئوحودێ چێبووی، و بهلكی ژ لایێ هێزێ ڤه دوژمن ژ ههوه د پێشكهفتیتر بن وهكی پتر جاران چێبووی، و بهلكی د لایێ پێشیكهفتنا حهضاری دا هوین نهگههنه وان وهكی ئهڤرۆ ئهم دبینین.. بهلێ د گهل هندێ ژی یێن بلندتر هوینن.
بۆچی؟ و چاوا؟
چونكی ئهو مهنههجێ ههوه باوهری پێ ههی و ئهو ڕێبازا هــویــــن ل ســــهر دچن ژ عهسمانی یێ هاتیه خوارێ.. نه وهكی مهنههج و ڕێبازێن خهلكێ دی ژ عهردی دهركهفتیه.
خۆبلندتر دیتنا ههوه ب وێ حهقیێ ڤه یا گرێدایه یا ههوه ئێكسهر ب خودایێ عهرد و عهسمانان ڤه گرێ ددهت، ئهو خودایێ نه مرن و نه زهوال ڤێڕا نهگههت.
ئهڤ عهردێ خودان (جاذبیهت) یێ ئهم ل سهر پشتێ دژین، گهلهك جاران پێبهستهكا دژوار ل سهر مرۆڤی دكهت، و ژ مرۆڤی دخوازت ئهو خۆ د گهل وێ پێلێ بهردهت یا ئهو ڕادكهت، و ئهو كهسێ هزرا بهرگریا ڤێ پێلێ بكهت بهری ههر تشتهكی دێ ههست ب لاوازیێ كهت كو پێل ژ وی ب هــێــزتــــره، هـــــهر وهســــا دێ هـــهســت ب خهمگینیێ ژی كهت كو ئهو بهرانبهر ڤێ پێلێ یێ ب تنێیه، هنگی خودایێ ب حهق دبێژتێ: (وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ(139).
وئهگهر پسیار بێتهكرن: چاوا باوهری وی ل خودانێ خۆ دكهت كو ئهو خۆ بلندتر ببینت؟
دێ بێژین: چونكی باوهریا ب خودێ و ئیسلامێ پێنج باوهریێن مهزن ل نك خودانێ خۆ پهیدا دكهت:
1 - باوهری خودانی وه تێ دگههینت كو ههست ب بلندتریا ژێدهر و پشتهڤانێ خۆ بكهت: مادهم ژێدهرێ وی ئهو شریعهتێ خوداییه یێ كهس ژ بن حوكمێ وی دهرنهكهڤت، عهرد ب ههمی بهایێن خۆ ڤه، و ژین ب ههمی ئعتباراتێن خۆ ڤه چو نابن، و چو جاران ژی نائێنه ڕێزا وی مهنههجێ خودایێ یێ ئهو ل سهر ب ڕێڤه دچت.
2 - وباوهری ئێكا هند ژ مرۆڤی چێ دكهت كو ئهو ههست ب بلندریا تێگههشتن و دیتنا خۆ بۆ ڕاستیێ ڤێ ههبوونێ بكهت: ئهو دیتنا ئیسلام پێ هاتی و ڕاستیا ههبوونێ پێ تهفسیركری تمامترین دیتنه بۆ ڤێ ڕاستیێ، و دهمێ مرۆڤ وان تهفسیران دخوینت یێن مرۆڤان ب عهقلێ خۆ بۆ ڕاستیا ههبوونێ داناین، چ ب ناڤێ صهنهم پهرێسیێ و كیتابێن (موحهررهف) بت، چ ب ناڤێ بێ دینیێ بت، پتر گهشاتی و مهزنییا عهقیدا ئیسلامێ بۆ مرۆڤی ئاشكهرا دبت، ڤێجا ئهوێ خودانێ ڤێ عهقیدێ بت بۆچی یێ بلندتر نهبت؟
3 - مرۆڤێ خودان باوهر ب وان (بها و تهرازییان) یێ بلندتره یێن وی باوهری پێ ههی كو دڤێت ژین ل سهر ب ڕێڤه بچت: ژ بهر كو مرۆڤێ خودان باوهر خودانێ دیتنهكا بهرفرههتره ژ دیتنا وی كهسی یێ هند باوهرییێ دئینت هندی چاڤێن وی قهتره دكهن، هــزركـــرنــــا وی بۆ وان تهرازیێن ژین پــــێ ب ڕێڤه دچت یا بـلــنـدتر و موكمتره ژ هزركرنا خهلكێ دی ئهوێ مهصلحهتا خۆ ددانته بهراهییا ههر تشتهكێ دی یێ ههبت.
4 - باوهرییا مرۆڤی ب خودێ و مهنههجێ وی بهرێ مرۆڤی ددهته پاقژی و تهقوایێ، و مرۆڤی ل سهر كارێ چاك پهروهرده دكهت، و ههردهم بهرێ وی ددهته ئاخرهتێ وڤیانا بهحهشتێ و ترسا ژ جههنهمێ، لهو دێ بینی وژدان و ئهخلاق و رهفتارێ وی ژ یێ خهلكێ دی بلندتره، چونكی ئهو یێ ل وێ باوهرێ كو دونیا نه ههمی ژیێ وییه، بهلكی بهرپهڕهكێ ب تنێیه ژ دهفتهرا ژییێ وی.
5 – و باوهری وێ شعوورێ ل نك خودانی خۆ پهیدا دكهت كو ئهو بزانت ئهو شریعهت و مهنههجێ وی ههی و ئهو كاری پێ دكهت ژ ههمی قانوون و مهنههجێن دی یێن مرۆڤان بۆ خۆ داناین بلندتر و پێكهاتیتره.. بهلكی دهمێ ئهو شریعهتێ خۆ یێ خودایی و ڕێ و ڕێبازێن خهلكی ددانته بهرێك و ههڤبهركرنهكێ د ناڤبهرێ دا دكهت، ئهو ڕێ وڕێباز ههمی ل بهر وی وهكی یاریێن بچویكان لێ دئێن!
د ڤێ دنیایێ دا یا ئهم نوكه تێدا دژین، ژ بــــهر كــــو بهایێن ماددی دزالن و دل ژ ڕاستیێن ئیمانێ دڤالانه، وهسا دئێته هزركرن كو ههچیێ هێزا وی یا ماددی یا مهزنتر بت، و دنیا پتر د دهستان دا بت ئهوه یێ بلندتر، و دنیا بۆ وی یا پیرۆزه، ههر وهكی مه ژی وهكی كافران باوهری ب دنیایێ ب تنێ ههیه، لهو ئهم ژی وهكی وان یێن بووینه خودانێن وێ هزرا خهلهت ئهوا دبێژت: ههچیێ پتر دنیا د دهستی دا بت ئهو یێ چێتر و بلندتره..
بهلێ قورئانا مه ئهوا مه باوهری پێ ههی، سهدێ سهد بهرێ مه ددهته هزرهكا دژی ڤێ هزرێ، قورئان چ دبێژت؟
دبێژت: ( لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ(196)مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ(197)لَٰكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ(198) (آل عمران: 196-198) تو ئهی پێغهمبهر، و هوین ژی گهلی خودان باوهران! ب حالێ كافران نهئێنه خاپاندن كو ئهو د ژینهكا خۆش دا بن، و ڕزقهكێ بهرفرههـ وان ههبت، و بۆ بازرگانییێ ژ جههكی بچنه جههكی، چونكی ل نێزیك ئهو ههمی دێ ژ دهست وان دهركهڤت، و ئهو دێ بنه گهرهوێن كریارێن خۆ یێن خراب. پهرتالكێ كێمه نامینت، پاشی دویماهییا وان ل ڕۆژا قیامهتێ ئاگره، و ئـــهو چ نهخۆش جهه. بهلێ ئهوێن ژ خودایێ خۆ ترساین، و پێگیری ب فهرمانێن وی كری، خودێ هندهك بهحهشتێن ڕویبار د بن داروبارێن وان دا دچن بۆ وان ئاماده كرینه، ئهو مالا وان یا ههر و ههره ژێ دهرناكهڤن، و ئهوا ل نك خودێ بۆ باشان ههی مهزنتر و چێتره ژ وان خۆشیێن دنیایێ یێن كافر تێدا.
مخابن مهنطقێ كوفرێ یێ ماددی هند جهێ خۆ ئهڤرۆ د دلێ مه دا كربت گاڤا ئێك ژ مه ب ئهزمانێ قورئانێ ئاخفت و گۆت: شهرت دویماهییه بهحهشت یان جههنهم.. ب سهدان خودان باوهری بهری خهلكێ دی دێ بێژن: ئۆ! بۆ مه كیڤه چوو، ئهو ژ مه دچێترن یێ دچنه سهر بانێ ههیڤێ!
بهرێ خۆ بدهنێ بهرێ كافران چ دگۆته خودان باوهران دهمێ مهسهله دبوو مهسهلا چێتریێ: ( وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَامًا وَأَحْسَنُ نَدِيًّا)(مریم: 73) گاڤا ڕاستیێن ئیمانێ بۆ وان دهاتنه گۆتن ئهو دا بێژنه خودان باوهران: ئهرێ كی ژ مه ههردو دهستهكان دچێترن؟ ئهم ئهوێن زهلامباشێن وهكی: (عهمرێ كوڕێ هیشامی و ئهبوو سوفیانی و وهلیدێ كوڕێ موغیرهی) د گهل مه، یان هوین ئهوێن ههژارێن وهكی: (بیلالی و عهمماری و صوههیبی) د گهل ههوه؟
كی ژ مه چێتره ئهم ئهوێن ههژار و باشكهفتی یان ئهو یێن داداینه سهر بانێ ههیڤێ؟ عهینى مهنطقیه ب تنێ ناڤ یێن هاتینه گوهاڕتن..
