ل باژێڕێ (بولبیس)ێ
گاڤا دهنگ وباسێن پێشڤهچوونا لهشكهرێ موسلمانان ل وهلاتێ شامێ وپاشڤهچوونا هێزێن رۆمیان دگههشتنه مهزنێ قبتیان ل ئهسكهندهریێ، ئهو حێبهتى ڕادوهستیا، ودهمێ وى مهزن وماقویلێن دهولهتا خۆ كۆم دكرن دا بیر وبۆچوونێن وان د مهسهلا موسلمانان دا وهرگرت، ئهو پتر حێبهتى دبوو، كوڕێ وى ئهرتالیس ئهوێ دێ جهێ وى گرت وهندهك سهرلهشكهرێن دهولهتێ یێن خوین گهرم بێى هزركرن دگۆتن: ئهى موقهوقسێ مهزن، ل وهلاتى ههمیێ بكه دهنگ بلا لهشكهرهكێ زێده بێته كۆمكرن وبهرههڤكرن بۆ بهرسنگگرتنا عهرهبان، وئهگهر تو دێ ب مه كهى ئهم دێ د ههوارا رۆمیان چین و ژ پشتێ ڤه دێ هێرشێ كهینه سهر موسلمانان، بهرى ئهو شامێ ژ رۆمیان ڤالا كهن وپشتى وان قهستا مه بكهن.. بهلێ هندهكێن وهكى ماسۆسى وعهقلدارێن وهكى وى دگۆتن: عهقلدارى وسهرخۆیى د ڤان كاودانان دا بۆ خودانى گهلهك یا فهره، وسهركهفتن چو جاران ب هژمارا زێده نهبوویه، ئهگهر نه.. قهیصهرێ رۆمێ ل بهرانبهر موسلمانان نهدشكهست، ل دهسپێكێ ئهو چار هزار شهڕكهر ب تنێ بوون، ورۆم پتر ژ سهد هزاران بوون، وئهنجام ئهو بوو یێ ههوه دیتى..
ودهمێ موقهوقسى گۆتیه وان:
- گهلى زهلامان، یا ژ من ڤه ئهڤا ئهم ژ ڤان مرۆڤان دبینین نیشانا هندێیه كو ئهو د گازیا خۆ دا دڕاستگۆنه، وڕۆژا پێغهمبهرێ وان كاغهزهك بۆ من هنارتى ژ كاغهز وگۆتنێن وى بۆ من ئاشكهرا بوو كو ئهو نه مرۆڤهكێ درهوینه، وئهوا ئهو پێ هاتى تمامكرنا وێیه یا بهرى وى مهسیح پێ هاتى..
وگاڤا وى ئهڤ ئاخفتنه گۆتین، دهنگێ پڕم پڕم وخۆ نهرازیكرنا خهلكێ جڤاتا وى بلند بوو، وترسا موقهوقسى ئهو بوو ئهو ب سهرى بێت یا ب سهرێ هرهقلى هاتى دهمێ وى پهتریكێن دهولهتا خۆ شیرهت كرین كو ئهو باوهریێ ب دینێ موحهممهدى وپێغهمبهرینیا وى بینن، ئینا ئهو ههمى پێ وهرهاتین وڤیاى وى بكوژن ئهگهر زوى وى نهگۆتبا وان: مـن دڤیـا ههوه بجهڕبینم دا بزانم كانێ حهتا چ حهددى هوین دموكمن ل سهر دینێ خۆ.. لهو ههر زوى وى ژى خۆ بێ دهنگ كر، وبێى ئهنجام كۆمبوونا وان ڤهڕهڤى.
وپشتى باژێڕێ پیرۆزێ قودسێ كهفتیه دهستێ موسلمانان ودهسههلاتا قهیصهرى ل وهلاتێ شامێ ڕۆژ بۆ ڕۆژێ د ناڤێك دا دچوو، وى كاغهزهك بۆ مـوقـهوقـسـى هـنـارت تێدا داخواز ژێ كر ئهو كچا خۆ ئهرمانۆسایێ ب ڕهنگهكێ ژ ههژى بهنێرته وهلاتێ شامێ؛ دا كوڕێ وى قهسطهنطین بچته بهراهیێ ووێ وهرگرت و د گهل خۆ بینته باژێڕێ قهیساریێ و ل وێرێ داوهتا خۆ ب لهز بكهن، ژ بهر كاودانێن نوى پهیدا بووین.
ژ بهر ڤێ چهندێ موقهوقسى بڕیار دا كچا وى ب ڕهنگهكێ ژ ههژى كچا مهزنێ مصرێ ئهوا دێ بته بویكا مهزنێ رۆمێ بێته خهملاندن، وهژمارهكا مهزن ژ حههرس ولهشكهرى وخهلات ودیاریان بێنه بهرههڤكرن، دا د گهل بویكا قهیصهرى بێنه هنارتن، ودهمهكێ درێژ پێڤه نهچوو، ئهرمانۆسایێ و د گهل دا ههڤالا وێ یا نێزیك ماریا د كاروانهكێ شاهانى دا دا ڕێ وبهر ب ڕۆژههلاتێ ڤه چوون؛ دا قهستا وهلاتێ شامێ بكهن..
پشتى ئهو نێزیكى باژێڕێ (بولبیسێ) بووین، ل ژۆریا ڕۆژههلاتا مصرێ، بڕیار ئهو بوو دهمهكێ كورت ئهو ل باژێڕێ بولبیس بمینن پاشى بهردهوامیێ بدهنه وهغهرا خۆ.. وبهرى ئهو كارێ چوونێ بكهن، دهنگ وباسهكێ نهخۆش گههشته وان، دبێژن: لهشكهرێ موسلمانان ب سهركێشیا ئێكێ دبێژنێ: عهمرێ كوڕێ عاصى بهر ب مصرێ ڤه یێ دئێت.. ڤى خهبهرى كارتێكرنهكا مهزن ل سهر ئهرمانۆسایێ هـهبـوو، نـه ب تـنـێ ژ بـهر وێ ترسا د دلى دا پهیدا بووى، بهلكى ژ بهر وێ مهسافا دویر ژى یا ب هاتنا وان كهفتیه د ناڤبهرا وێ و ب جههاتنا هیڤیا وێ ژى دا، كو گههشتنا بۆ نك قهسطهنطینیه.
وبهرى ئهو بگههن هزرا خۆ د وى كارى دا بكهن یێ كو پێتڤیه ئهو بكهن، ڕویدان ب لهز د دویڤ ئێك دا هاتن، ووان هند دیت عهمر ب لهشكهرێ خۆ ڤه وهكى برویسیێ هاتن، وههر زوى دۆر ل وى باژێڕى گرت یێ ئهو لێ.. باژێڕێ بولبیسێ.
دهمێ خهبهرێ هاتنا عهمرى ب لهشكهرێ وى ڤه بۆ دۆرێن باژێڕى، ودۆرپێچكرنا وان بۆ باژێڕى گههشتیه ئهرمانۆسایێ وبهردهسكا وێ ماریایێ، نێزیك بوو ژ ترسان دا ماریا صهبرا خۆ وعهقلێ خۆ ژى ژ دهست بدهت؛ چونكى ژ بهر (دیعایهتا) رۆمـیـان ل نك وێ مـسـۆگـهر بووبوو كو ئهڤ موسلمانه یێن كو ژ صهحرائهكا هشك وزوها دهركهفتین وهكى كولینه ژ بهر زكێ ب تنێ هێڕشێ دكهن، ووهكى وان حێشتران یێن لێ سویار دبن خودانێن هندهك دلێن ڕهقن، نه چو ژ عورف وعهدهتێن دنیایێ دزانن، ونه سۆز وپهیمانان چو بهایێ خۆ ل نك وان ههیه.. ماریایێ ئهڤ هزره ژ وان دكر، لهو دهمێ گههشتیه گوهان كو ئهڤه عهمر ب چار هزار لهشكهران ڤه نێزیكى وان بوو ودۆر لێ گرت، وچو ڕێ ل بهر وان نهما ئهو بڕهڤنێ.. ل نك وێ مسۆگهر بوو كو چو نهمایه عهمر دێ وێ ئینته سهرێ وان یا گوركهكێ برسى دئینته سهرێ بهرخكهكا ههژار یا بێ ئێغبالیا وێ وێ دئێخته لهپان!!
هێشتا ئهو یا ساخ دهاته بهرچاڤان كو وهكى بهرخكا ههژار ب دهستێن موسلمانێن هێڕشكهر یا دئێته سهرژێكرن، پاشى یا دئێته هلاویستن وگوران.. لهو ب خهم وكۆڤانهكا ئاشكهرا ڤه هاته نك ههڤالا خۆ ئهرمانۆسایێ وئهڤ زێماره ل سهر ئهزمانێ وێ دگهڕیا:
(( بهرخكا ههژار.. نهمینم بۆ ئێغبالا ته،
ئهوى شهنسێ ئهڤرۆكه هاتیه ڕێكا ته،
چار هزار سهربڕێن دلڕهق.. كێر وچهقۆ یێن تیژ كرین،چار هزار ئێشان دێ بینى بهرى سهرێ ته ژێ ڤهكهن!
كچا كچین..
چار هزار گوركێن دهڤ برسى یێن تێن وقهستا ته دكهن،
وانان دڤێت ته بڕهڤینن!
چار هزار مرنان دێ بینى بهرى بمرى!
خودێـــۆۆ.. تو من بكوژه بهرى دهستێ ڤان سهبڕان بگههته من،
بهرى كراسێ منێ پاك قڕێژى كهن..)).
وهۆسا وێ زێمارا خۆ ڤهلۆراند، ودهستهك ل یێ دى دا، وهكى وى یێ ههمى سهرێن ڕێكان لێ بهرزه بووین.. ههڤالا وێ ئهرمانۆسایێ گۆتێ:
- دیسا دێ بێژمه ته: وه نینه وهكى تو هزر دكهى خۆشتڤیا من! موسلمان خۆ ب دویكهفتیێن پێغهمبهرهكى دزانن، وتو ژ من چێتر دزانى كو پێغهمبهر وههڤالێن وان، ئهگهر هێڕشان بكهن ژى، ئهو وهكى كولیان ب سهر كهسێ دا ناگرن، وشهڕێن وان نه شهڕێن ملكى وبهرفرههكرنا دهسههلاتداریێنه، بهلێ تبیعهتێ بزاڤا ههر شریعهتهكێ نوى ئهوه د دنیایێ دا پێشڤه بچت، و د ئهو پێشڤهچوونا خۆ دا دڤێت ئهخلاقى بكهته د دهستهكێ خۆ دا، وچهكى د دهستێ دا، وموسلمان وهكى ژێ دئێته ڤهگوهاستن د شهڕێن خۆ دا ئهخلاقێ خۆ ب پێش چهكێ خۆ دئێخن، لهو چهكێ وان ب خۆ ژى دبته ڕهنگهكێ ئهخلاقى..
ماریایێ ب بێنتهنگى ڤه گۆتێ:
- دێ بینین كانێ دویماهیا ته ووان یێن تو بهڕهڤانیێ ژێ دكهى دێ بته چ؟
