ئه‌و زانايێ ژ مه‌زنێن دنيايێ ڕه‌ڤى سوفيانێ ثه‌ورى!

admin95

 


 


ئه‌و زانايێ ژ مه‌زنێن دنيايێ ڕه‌ڤى

سوفيانێ ثه‌ورى!


ل وى ده‌مێ دنيا ب نك وى ڤه‌ هاتى وى پشتا خۆ دايێ.. پتر ژ مه‌زنه‌كى ژ مه‌زنێن دنيايێ مـراد بــوو ڕۆژه‌كێ ئه‌و بێت هه‌ڤالينییا وان بكه‌ت و ل ديوانا وان ڕوينت، به‌لێ ئه‌و ل سه‌ر خۆڤه‌شارتنێ يێ مجد بوو.. ژ ڤى باژێڕى دڕه‌ڤى دچوو باژێڕێ دى؛ دا كه‌س ب جهێ وى نــه‌كـه‌ڤت ووى نيشا خه‌ليفه‌ى نه‌ده‌ت، جاره‌كێ پسيار ژێ هاته‌كرن: ئه‌رێ بۆچى تو هنده‌ ژ مه‌زنان دڕه‌ڤى؟ وى گـۆت: ئه‌ز ژ هندێ ناترسم ئه‌و قه‌درێ من نه‌گرن ده‌مێ ئه‌ز دچمه‌ نك وان، ترسا من ئه‌وه‌ ئه‌و گه‌له‌ك قه‌درێ من بگرن ڤێجا ئه‌ز حه‌ز ژ وان بكه‌م ومه‌يلدارییێ بۆ بكه‌م!


ڕۆژا ئـه‌و مـرى خـه‌لكـى گـۆت: ئه‌ڤرۆ (أمير المؤمنين) د حه‌ديسێ دا مر، ئه‌ڤ چيايێ (زانين) و(زوهد) و(ته‌قوايێ) بابێ عه‌بدللاهى سوفيانێ ثه‌ورییه‌ ڤێجا سوفيان كى بوو؟


❖سوفيانێ ثه‌ورى وپێناسه‌يه‌كا كورت:

( نــاڤـێ وى وه‌كـى ئـاشـكـه‌را سـوفـيـانـه‌، كـوڕێ سه‌عيدێ كوڕێ مه‌سرووقێ ثه‌ورییه‌، ژ ئويجاخا (به‌نى ثه‌وره‌)،‌ وخه‌لكێ باژێڕێ كووفه‌يه‌.


( ل سالا (97) ێ مشه‌ختى هاتبوو سه‌ر دنيايێ، وچونكى نه‌گه‌هشتبوو زه‌مانێ صه‌حابییان دئێته‌ هژمارتن ژ (تابعێن تابعییان).   

    

( زانايه‌كێ ب ناڤ وده‌نگه‌ نه‌خاسـمـه‌ د زانـيـنـا حـه‌ديسێ دا وئه‌و دئێته‌ هژمارتن ئێك ژ شه‌ش زانايـێـن مه‌زن يێن خودان مه‌زهه‌ب، و(عه‌بدللاهێ كوڕێ موباره‌كى) دبێژت: من حه‌ديس ژ هزار وسه‌د سه‌يدايان وه‌رگرتبوو، كه‌س ژ وان ژ ثه‌ورى باشتر نه‌بوو.

( ل سالا (161) مشه‌ختى ل باژێڕێ (به‌صرايێ) چووبوو به‌ر دلۆڤانییا خودێ.


نــوكــه‌ دا بـه‌رپه‌ڕێ گه‌شێ سوفيانى د گه‌ل مه‌زنێن دنيايێ ڤه‌كه‌ين دا بزانين كانێ ئه‌و چ بوو سوفيان كرییه‌ سه‌روه‌رێ زانايێن وى سه‌رده‌مى، حه‌تا زانايه‌ك وى وه‌ختى بێژت: سوفيان منه‌ته‌ك بوو خودێ د گه‌ل مرۆڤێن ئيسلامێ كرى.


❖سوفيان ومه‌زنێن دنيايێ:

سوفيان ژى وه‌كى هه‌ر مرۆڤه‌كێ دى ژ مرۆڤێن خودێ ل وێ باوه‌رێ بوو كو باشییا هه‌ر ملله‌ته‌كى ژ باشییا دو توخمه‌ كه‌سان دئێت: يا مه‌زنان، وزانايان.. وچاوا خوارن بۆ له‌شى يا فه‌ره‌ دا پێ بژيت، وه‌سا ئه‌ڤ هه‌ردو توخمه‌ ژى بۆ جڤاتێ دفه‌رن دا پێ بمينت، وچاوا خوارن ده‌مێ خراب دبت بۆ له‌شى دبته‌ ژه‌هر، وه‌سا مه‌زن وزانا ژى ده‌مێ خراب دبن بۆ جڤاتێ دبنه‌ مرن..


 و ب ديتنا مرۆڤێن خودێ سه‌ره‌كانییا خرابییا مه‌زنان ژ هندێ ده‌ست پێ دكه‌ت ده‌مێ ئه‌و شريعه‌تێ خودێ -هه‌مییێ يان هنده‌كێ- ژ ژينا خه‌لكى لادده‌ن ودينى ل دويڤ دلێ خه‌لكى دبه‌ن، ڤێجا ده‌مێ وان ئه‌ڤ چه‌نده‌ كر عه‌جێبگرتى نه‌بن ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ هه‌مى ڕه‌نگێن خرابییێ ژێ ديتن؛ چونكى ئه‌وێ شه‌رم ژ خودێ نه‌كه‌ت چو هزرێ بۆ به‌نییان ژى ناكه‌ت.


مه‌زنى ئه‌گه‌ر ڕێكا خودێ ناسى ولێ چوو وبه‌رێ ملله‌تى ژى دايێ، مرۆڤێن خودێ دێ ل دۆر كـۆم بن، وبۆ وى بنه‌ هاريكار وپشته‌ڤان، ئه‌گه‌ر وى حه‌قییه‌ك نه‌زانى ئه‌و دێ نيشا ده‌ن، ئه‌گه‌ر ژ بير كر دێ ئيننه‌ بيـرێ، ئه‌گه‌ر ته‌حسى دێ ده‌ستێ وى گرن.. ژ خۆ ئه‌گه‌ر مه‌زنى پشت دا ڕێكا خودێ مرۆڤێن دنيايێ دێ لێ داجڕيێن وقيت كه‌نه‌ سفرا وى، ومرۆڤێن خودێ دێ ژێ ڤه‌ڕه‌ڤن، هنگى زانا دێ بنه‌ دو پشك: يان دێ خۆ ده‌نه‌ د گه‌ل مرۆڤێن دنيايێ، يان دێ د گه‌ل مرۆڤێن خودێ بن. ئه‌گه‌ر چوونه‌ د گه‌ل مرۆڤێن دنيايێ، ئه‌و دێ بنه‌ هه‌ڤالێن مه‌زنان د خرابییێ دا، وهـنـگـى خرابییا وان ل سه‌ر جڤاتێ خۆ ژ خرابییا مه‌زنان ب خۆ ژى دێ خرابتر بت، بۆچى؟


به‌رسڤ بلا بۆ سوفيانێ ثه‌ورى بت، سوفيان دبێژت: ((مرۆڤێ زانا دختۆرێ دينییه‌، وده‌رهه‌م ده‌ردێ دينییه‌، وهه‌ر جاره‌كا دختۆرى ده‌رد ئينا خۆ، كى دێ هه‌بت وى ده‌رمان كه‌ت؟)) مه‌زن ده‌مێ خراب دبن دنيايا مرۆڤى خراب دكه‌ن، به‌لێ زانايێن دينى ده‌مێ خراب دبن دينێ مرۆڤى خراب دكه‌ن، وخرابكارنا دنيايێ د گه‌ل مانا دينى سڤكتره‌ ژ خرابكرنا دينى د گه‌ل مانا دنيايێ، له‌و جاره‌كێ ده‌مێ پسيار ژ سوفيانى هاتییه‌ كرن: چ تشت ژ هه‌مییێ خرابتره‌؟ وى گـۆت: مرۆڤێ زانا ئه‌گه‌ر خراب بوو.


وبۆ وى يێ پسيار بكه‌ت: ئه‌رێ كه‌نگى مرۆڤێ زانا خراب دبت؟ سوفيان به‌رسڤێ دده‌ت: ((چى گاڤا ته‌ مرۆڤێ زانا ل به‌ر ده‌رگه‌هێ سولتانى ديت تو بزانه‌ ئه‌و دزيكه‌ره‌، وچى گاڤا ته‌ ئه‌و ل به‌ر ده‌رگه‌هێ زه‌نگينان ديت تو بزانه‌ كارێ وى ڕيمه‌تییه‌))، مه‌عنا: زانا ب ڤان هه‌ردو ڕێكان خراب دبن، وئه‌ڤ زانايێن خراب ئه‌ون دينێ خه‌لكى ددزن دا دنيا خۆ پێ خۆش بكه‌ن، دينێ خۆ گۆرى مه‌زنان دكه‌ن دا به‌ريكێن خۆ ئاڤاكه‌ن، وزانينا خۆ قوربانى زه‌نگينان دكه‌ن دا ل سه‌رێ كۆچكان بێنه‌ دانان.. ومرۆڤێن نه‌زان ده‌مێ وان ب ڤى ڕه‌نگى دبينن هه‌مى هــزرا وان دبــتـــه‌ ئــه‌و كــو هه‌ما دين هه‌ر ئه‌ڤه‌يه‌، له‌و ئه‌و ژى دێ چاڤ ل وان كه‌ن، يان دێ ژ دينى ڕه‌ڤن.. ئه‌رێ ما خرابى ژ ڤێ مه‌زنتر هه‌يه‌؟


بــه‌لــێ خـــودێ ڕه‌حــم يـا ب مرۆڤان برى، ل هه‌مى ده‌م وهه‌مى جهان ئه‌و كته‌كا بژاره‌ ژ زانايێن دورست په‌يدا دكه‌ت دا بۆ خه‌لكى ببنه‌ نموونه‌يێن چاكییێ وڕێنيشانده‌رێن ڕاستییێ، و ژ لايه‌كێ دى ڤه‌ دا ببنه‌ باشترين به‌رسڤ بۆ وان زانايێن (دزى) و(ڕيمه‌تى) بۆ خۆ كرییه‌ كار وكه‌سب.


پشتى ڤێ ڕێخۆشكرنێ كه‌ره‌م كه‌ن دا ده‌فته‌را سوفيانێ ثه‌ورى د گه‌ل مه‌زنان ڤه‌كه‌ين دا بزانين كانێ چاوايه‌ ده‌مێ زانا مفاى ژ زانينا خۆ دبينت..


سوفيان مرۆڤه‌كێ فه‌قير بوو، پترییا ژییێ خۆ يێ به‌رده‌ست ته‌نگ بوو، هنده‌ك جاران دو سێ ڕۆژ ب سه‌ر دا دچوون دانه‌كێ خوارنێ ب ده‌ست نه‌دكه‌فت، هه‌ڤالێ وى (ئه‌بوو شهابێ حه‌نناط) دبێژت: ڕۆژه‌كێ ئه‌ز چوومه‌ نك سوفيانى ل كه‌عبێ خۆ دڕێژ كربوو، من سلاڤ كرێ، وى ب سستى جابا سلاڤا من دا، من گۆتێ: خويشكا ته‌ هنده‌ك خوارن يا بۆ ته‌ هنارتى، ئينا ئه‌و ئێكسه‌ر ڕابووڤه‌، من گازنده‌ ژێ كرن وگۆتێ: بۆچى ته‌ ب سستى جابا سلاڤا من دا؟ وى گـۆت: د ناڤبه‌را من وته‌ دا بت، ئه‌ڤه‌ سێ ڕۆژه‌ من تشته‌ك نه‌خوارییه‌، گاڤا ته‌ به‌حسێ خويشكا من كرى، من زانى ئه‌و خوارنا وێ بۆ من هنارتى دێ ژ كارێ ته‌شییا وێ بت.

گاڤا خه‌لكى ئه‌و د ڤى حالى دا دديت، هنده‌كان ئه‌و ژ فه‌قيرییێ دترساند، له‌و وى دگۆته‌ وان: ((هوين من ژ فه‌قيرییێ دترسينن؟ ترسا من ئه‌وه‌ دنيا بكه‌فته‌ ده‌ستێن من)). 


ترسا سوفيانى ئه‌و بوو زه‌نگين ببت، وڤيانا دنيايێ جهێ خۆ د دلى دا بكه‌ت، وسوفيان ئه‌وه‌ يێ د گۆتنه‌كا خۆ دا دبێژت: ((ئه‌و دلێ ڤيانا دنيايێ تێدا بت، ترسا ئاخره‌تێ ژێ ده‌ردكه‌ڤت))، دبێژن: زوهد ئه‌وه‌ مرۆڤ دلێ خۆ نه‌به‌ته‌ دنيايێ، به‌لێ فه‌رقه‌ مرۆڤه‌كى دنيا نه‌كه‌فته‌ له‌پان ڤێجا دلێ خۆ نه‌به‌تێ، وئێكى دنيا ل به‌ر ده‌ستى بت وئه‌و دلێ خۆ نه‌به‌تێ، وسوفيان ژ ڤى ڕه‌نگێ دووێ بوو، له‌و زاهدێن سه‌رده‌مێ وى دگـۆتن: يێ زاهد سوفيانه‌، دنيا ب نك ڤه‌ وى هات، وى پشتا خۆ دايێ!


ودا هوين بزانن چاوا دنيا ب نك وى ڤه‌ هات، وچاوا وى پشتا خۆ دايێ وه‌رن پتر خۆ نێزيكى جيهانا سوفيانى بكه‌ين..


❖سوفيان وڕه‌ڤينا به‌رده‌وام:

ل نـــك گـــه‌لـه‌ك كـه‌سـان ڕزگـارى ئـه‌وه‌ مرۆڤ د دنيايێ دا د خۆشییان دا بژيت ويێ ب سلامه‌تى بت، به‌لێ مرۆڤێن خودێ ب ڕه‌نگه‌كێ دى د ڕزگارییێ دگه‌هن: كو مرۆڤ دنيايا خۆ بپارێزت ودينێ خۆ ژ ده‌ست بده‌ت هنگى مرن ژ مانێ چێتره‌، (سه‌له‌مه‌يێ كوڕێ دينارى) گه‌له‌ك جاران دگـۆته‌ خه‌لكى: ((ئه‌زێ ڕازيمه‌ ئێك ژ هه‌وه‌ هند چاڤێ خۆ بده‌ته‌ دينێ خۆ هندى چاڤێ خۆ دده‌ته‌ نه‌عالا خۆ))!


سـوفـيـان ل وێ بـاوه‌رێ بـوو كـو پـاراستنا دينێ مرۆڤێ زانا ب هندێ دبت كو ئه‌و خۆ ژ كـۆچك وديوانێن مه‌زنێن دنيايییێ بده‌ته‌ پاش، وده‌ستێ خۆ نه‌كه‌ته‌ د ناڤ ده‌ستێن وان دا؛ دا ل ڕۆژا ڕابوونا مه‌زن ژ ده‌سته‌كا وان نه‌ئێته‌ هژمارتن.. سوفيانى هه‌ڤاله‌ك هه‌بوو دگـۆتنێ: (يووسف) ڕۆژه‌كێ خه‌ليفێ عه‌بباسى (ئه‌بوو جه‌عفه‌رى) ئه‌و بۆ والياتییێ هلبژارت، خه‌لك چوونه‌ نك دا كارێ وى يێ نوى لێ پيرۆز بكه‌ن، سوفيان ژى چوو نك نه‌ دا پيرۆزییان لێ بكه‌ت، نه‌.. سوفيانى گۆتێ: ((تێچوون بۆ ته‌ بت ئه‌ى يووسف! وان بێ كێر تو سه‌ر ژێ كرى، ئه‌گه‌ر ل ڕۆژا قيامه‌تێ هاته‌ گـۆتن: كانێ ئه‌بوو جه‌عفه‌ر ودويكه‌فتییێن وى بلا ڕابن وتو ژى د گه‌ل بى، هنگى تو دێ چ كه‌ى؟)).


وڕۆژه‌كێ هزر وه‌سا بۆ خه‌ليفه‌ى چێبوو كو سوفيانى بكه‌ته‌ قازییێ كووفه‌، ئينا وى هنارته‌ ب دويڤ ڕا، وپشتى ئه‌و ل ديوانا خه‌ليفه‌ى هاتییه‌ ئاماده‌كرن وى سلاڤ كره‌ خه‌ليـفه‌ى ب ناڤێ وى ونه‌ گـۆتێ (أميـر المؤمنين)..


 خه‌ليفه‌ى ب ڕوییه‌كێ گه‌ش ڤه‌ گـۆتێ: ئه‌ى سوفيان تو خۆ ژ مه‌ ڤه‌دشێرى يا ژ ته‌ ڤه‌ ئه‌م نه‌شێينه‌ ته‌، ئه‌ڤه‌ مه‌ تو گرتى ڤێجا ما تو ناترسى ئه‌م حوكمه‌كێ ل دويڤ دلێ خۆ بدانينه‌ سه‌ر ته‌؟


سوفيانى گـۆتێ: ئه‌گه‌ر تو بشێيه‌ من حاكمه‌كێ دى يێ خودان شيان هه‌يه‌ دشێته‌ ته‌، وئه‌و حه‌قییێ ونه‌حه‌قییێ ژێك جودا دكه‌ت.


وه‌زيرى گـۆته‌ خه‌ليفه‌ى: ئه‌ى (أمير المؤمنین) چاوا ئه‌ڤ نه‌زانه‌ ب ڤى ڕه‌نگى د گه‌ل ته‌ دئاخڤت؟ ده‌ستويرییێ بده‌ من دا سه‌رێ وى ژ سه‌ر قالبى بفڕينم!


خه‌ليفه‌ى لێ حه‌يتاند وگـۆتێ: مرن بۆ ته‌ بت، ما تو نزانى سوفيان ويێن وه‌كى وى حه‌ز دكه‌ن ئه‌م وان بكوژين؛ دا خۆشییا وان ببته‌ ئه‌گه‌را شه‌رمزارییا مه‌؟ بنڤيسه‌: مه‌ بڕيار دا سوفيان ببته‌ قازییێ كووفه‌ ب وى شه‌رتى كه‌س مايێ خۆ د وى نه‌كه‌ت.


پشتى فـه‌رمانا خه‌ليفه‌ى هاتییه‌ نڤيسين ومۆركرن كرنه‌ د ده‌ستێ سوفيانى دا، سوفيان ژ ديوانا خه‌ليفه‌ى ده‌ركه‌فت و ب نك ڕويبارێ (دجله‌) ڤه‌ چوو، وفه‌رمانا خه‌ليفه‌ى د ئاڤێ دا به‌ردا.. وڕه‌ڤى! تو دا بێژى عه‌ردى ئه‌و داعويرا يان عه‌سمانى هلكێشا، خه‌ليفه‌ى جهه‌ك نه‌هێلا وڤێ نه‌كه‌فت.


به‌رى بۆ هه‌وه‌ بێژين كانێ سوفيان كيڤه‌ چوو، مه‌ دڤێت سه‌رهاتییه‌كا وى يا دى د گه‌ل بابێ ڤى خه‌ليفه‌ى بۆ هه‌وه‌ ڤه‌گێڕين:

ئه‌ڤ خه‌ليفێ مه‌ نوكه‌ به‌حس ژێ كرى (ئه‌بوو عه‌بدللاهێ مه‌هدى) يێ عه‌بباسى بوو، كوڕێ (ئه‌بوو جه‌عفه‌رێ مه‌نصوور)، جاره‌كێ ل مه‌كه‌هێ سوفيان وئه‌بوو جه‌عفه‌ر كه‌فتنه‌ به‌رانبه‌رى ئێك، ئـه‌بوو جه‌عفه‌رى ملێ سوفيانى گرت وبه‌رێ وى دا كه‌عبێ وگـۆتێ: ئه‌ز ته‌ ب خودانێ ڤێ به‌يتێ دده‌مه‌ سويندێ تو من چاوا دبينى؟ سوفيانى گـۆتێ: ئه‌ز ب خـودانێ ڤێ به‌يتێ كه‌مه‌ من تو ديتى پيسترين زه‌لام! وده‌ستێ وى به‌ردا وچوو..


سوفيانى كاغه‌زا خه‌ليفه‌ى بۆ ماسییان به‌ردا د ئاڤێ دا، پاشى ژ به‌غدا ڕه‌ڤى.. ئه‌و نه‌چوو باژێڕێ خۆ كووفه‌؛ چونكى وى دزانى ئه‌و دێ ئێنه‌ وێرێ لێ گه‌ڕيێن، قه‌ستا به‌صرا كر، ونه‌چوو ناڤ باژێڕى دا كه‌س پێ نه‌حه‌سيێت، چوو ناڤ بيستانه‌كێ دارقه‌سپان وگۆته‌ خودانى: ئه‌ز مرۆڤه‌كێ بێ ڕێمه‌ ئه‌گه‌ر ته‌ بڤێت ئه‌ز دێ بۆ ته‌ ل به‌ر بيستانێ ته‌ بم وتو هه‌ر ڕۆژ خوارنێ بده‌ من، وى گۆتێ: بلا من قه‌بويله‌.


 ڕۆژه‌كێ هنده‌ك باجه‌ستين د به‌ر بيستانى ڕا بۆرين، هاتنه‌ ناڤ بيستانى، سوفيان ب تنێ يێ حازر بوو، گۆتنێ: تو يێ ژ كییى؟ وى گۆت: ئه‌ز خه‌لكێ كووفه‌مه‌، گـۆتنێ: ئه‌رێ خورما به‌صرا شرينتره‌ يان يا كووفه‌؟ سـوفيانى گۆت: خورما كووفه‌ ئه‌ز دزانم يا شرينه‌، به‌لێ يا به‌صرا من نه‌خوارییه‌ ئه‌ز نزانم. وان مرۆڤان گۆتێ: هه‌ى پا تو مرۆڤه‌كێ دره‌وينى! صه‌يه‌ك ژى مايه‌ ل ڤێرێ خورما به‌صرا نه‌خوارى، تو دبێژى هێشتا من نه‌خوارییه‌؟


 پشتى ئه‌و باجه‌ستين زڤڕينه‌ به‌صرا وان سوحبه‌تا خۆ بۆ والى ڤه‌گێڕا، والى گۆت: بگه‌هنێ هه‌بت نه‌بت ئه‌و دێ سوفيان بت.. مرۆڤه‌ك ل به‌صرا ل به‌ر بيستانه‌كێ دارقه‌سپان بت، وهێشتا تام نه‌كربته‌ خورما به‌صرا، ئه‌گه‌ر ئه‌و سوفيان نه‌بت ئه‌و كه‌سێ دى نابت..


وحه‌تا ئێلچییێن والى گه‌هشتينه‌ ناڤ بيستانى ديت ئه‌و زه‌لامێ خه‌لكێ كووفه‌ يێ چووى خاترا خۆ ژ خودانێ بيستانى يا خواستى و ل به‌صرا هه‌مییێ نه‌مايه‌!

ڤێ جارێ كيڤه‌ بچت؟


- بۆ يه‌مه‌نێ.. يه‌مه‌ن جهه‌كێ دويره‌ وكه‌س ل وێرێ وى نانياست ودێ ژ خه‌لكى دوير كه‌ڤت.

سوفيان دبێژت: وه‌ختێ ل سه‌ر ده‌مێ (مه‌هدى) ل من دگه‌ڕيان ئه‌ز هـاتــمــه‌ يـه‌مه‌نێ، ژ ڤى تاخى بۆ تاخێ دى ئه‌ز دچووم، وچى جهێ ئه‌ز گه‌هشتبامێ ئه‌ز دچوومه‌ مزگه‌فتێ، جاره‌كێ ده‌مێ ئه‌ز ل مزگه‌فتێ دزییه‌ك ل وى تاخى هاته‌كرن يێ ئه‌ز لێ، خه‌لكى ئه‌ز گرتم وبرمه‌ نك والى (مه‌عه‌نێ كوڕێ زائده‌ى)، وى ناڤێ من گوهـ لێ بووبوو به‌لێ ئه‌ز نه‌ دنياسيم، گۆتنێ: ڤى دزییا مه‌ يا كرى، وى پسيارا من كر: بۆچى ته‌ دزییا وان كرییه‌؟ من گۆت: مـن چـو دزى نه‌كرينه‌، والى گۆته‌ خه‌لكى: كانێ ده‌ركه‌ڤن دا ئه‌ز پسيارا وى بكه‌م.. ده‌مێ ئه‌م ماينه‌ ب تنێ والى گۆته‌ من: ناڤێ ته‌ چيه‌؟ من گۆتێ: ئه‌ز عه‌بدللاهێ كوڕێ عه‌بدرره‌حمانيمه‌، وى گۆت: ئه‌ز ته‌ ب خودێ دده‌مه‌ سويندێ ناڤێ خۆ يێ دورست بـۆ من بێژه‌. من گۆت: ناڤێ من سوفيانێ كوڕێ سه‌عيدییه‌، وى گۆت: سوفيانێ ثه‌ورى؟ من گۆت: ئه‌رێ! وى گۆت: تو ئه‌ويى يێ (أمير المؤمنين) ل ته‌ دگڕيێت وبۆ من نڤيسى كو هه‌ر جاره‌كا ئه‌ز ته‌ ببينم ته‌ بگرم وبۆ وى بهنێرم؟ من گۆت: به‌لێ.. بيهنه‌كێ وى سه‌رێ خۆ چه‌ماند، پاشى گۆت: هندى ته‌ بڤێت ل نك مه‌ بمينه‌ وچى گاڤا ته‌ ڤيا هه‌ڕه‌، ب خودێ ئه‌گه‌ر خۆ تو ل بن پێ من يێ ڤه‌شارتى بى ئه‌ز پێ خۆ ڕاناكه‌م دا كه‌س ته‌ نه‌بينت.


(مه‌هدى) ژى وه‌كى بابێ خۆ (مه‌نصوورى) چوو، وسوفيان يێ ڤه‌شارتى، خيلافه‌ت گه‌هشته‌ كوڕێ وى (هاروون ئه‌لره‌شيدى)، هاروونى ڤيا هه‌ڤالينییا خۆ يا كه‌ڤن د گه‌ل سوفيانى نوى كه‌ته‌ڤه‌، چونكى هاروون وسوفيان هه‌ردو پێكڤه‌ شاگرده‌يێن ئيمام مالكى بوون، وان حه‌ديس ل نك خواندبوو، هاروون مرۆڤه‌كێ زانا بوو وگه‌له‌ك حه‌ز ژ زانايان ژى دكر، به‌لێ چونكى ئه‌و د حوكمداريا خۆ دا وه‌كى ئێك ژ هه‌ردو عومه‌ران نه‌بوو سوفيانى خۆ نێزيك نه‌كر، وهه‌ر ڤه‌شارتى ما.. مرادا هاروونى ئه‌و بوو سوفيانى ببينت، به‌لێ كانێ سوفيان كى دزانت ل كيڤه‌يه‌؟


(ئه‌بوو ئه‌حمه‌دێ زوبه‌يرى) دبێژت: ڕۆژه‌كێ ئه‌ز وسوفيان ل (منايێ) د مزگه‌فته‌كێ ڤه‌ بووين بانگهلدێره‌كى گازى كر: (أمير المؤمنين هارون الرشيد)ى فه‌رمان دايه‌ هه‌چى كه‌سێ سوفيانێ ثه‌ورى نيشا مه‌ بده‌ت ئه‌م دێ ده‌هـ هزاران ده‌ينێ!


وجـاره‌كـێ ده‌مـێ (مـه‌هـدى) ل سوفيانى دگه‌ڕيا، هاته‌ حه‌جێ ووى زانى كو سوفيان يێ ل مه‌كه‌هێ ئينا وى گۆته‌ زه‌لامێن خـۆ: هه‌ر چاوا بت دڤێت وى بۆ من بينن، ئه‌و ڕابوون خۆ د ڕێكێ دا ل سوفيانى ڤه‌شارت، گاڤا سوفيان بۆرى وان خۆ لێ دا وگرت وبره‌ نك خه‌ليفه‌ى، خه‌ليفه‌ى گـۆتێ: بابێ عه‌بدللاهى! ئه‌ڤه‌ تو ل كيڤه‌يى جهه‌ك مه‌ نه‌هێلا هندى ئه‌م ل ته‌ دگه‌ڕيێين.. باش بوو خودێ تو ئێخستییه‌ ده‌ستێن مه‌، كانێ بێژه‌ ته‌ چ دڤێت دا ئه‌م بۆ ته‌ بكه‌ين؟


سوفيانى گـۆتێ: ما دێ من چ ڤێت؟ ب خێرا شيرێن (موهاجرى) و(ئه‌نصارییان) تو يێ گه‌هشتییه‌ كورسيكێ وئه‌ڤرۆ بچويكێن وان ل به‌ر ده‌رگه‌هێ ته‌ ژ برسان دا دمرن! عومه‌رێ كوڕێ خه‌ططابى ده‌مێ هاتییه‌ حه‌جێ هه‌ژده‌ دينار خه‌رج كرن و د گه‌ل هندێ ژى گۆته‌ هه‌ڤالێ خۆ: مه‌ گه‌له‌ك خه‌رج كر، تو ئه‌ڤرۆ بێ هژمار يێ خه‌رج دكه‌ى.. خه‌ليفه‌ى گـۆتێ: باشه‌ ما ئه‌گه‌ر ئه‌ز نه‌شێم حه‌قێ هه‌ر كه‌سه‌كى بگه‌هينمێ؟ سوفيانى گۆتێ: ئه‌گه‌ر تو نه‌شێى هه‌ڕه‌ ل مالا خۆ ڕوينه‌. ب ڤى ڕه‌نگى سوفيانى ژییێ خۆ بۆراند، هندى ژێ هاتى ژ ديوانا مه‌زنێن دنيايێ ڕه‌ڤى، وئه‌گه‌ر جاره‌كێ هۆسا نه‌چار ببا ل ديوانا ئێك ژ وان ئاماده‌ ببا ژى بێ ترس ودودلى وى حه‌قى دگـۆت.


هه‌ڤالێ وى (عه‌بدرره‌حمانێ كوڕێ مه‌هدى) دبێژت: سوفيانى خۆ ل نك مه‌ ل به‌صرا ڤه‌شارتبوو؛ دا خه‌ليفه‌ ڤێ نه‌كه‌ڤت، گاڤا كه‌فتییه‌ به‌ر مرنێ ونساخ بووى -ونساخییا وى ئێشا زكى بوو- وى دگـۆت: ((خلاس، ئێدى خۆڤه‌شارتن نه‌ما، خۆڤه‌شارتن نه‌ما!)) وده‌مێ ئه‌و مرى شه‌ڤ بوو، هه‌ر وێ شه‌ڤێ مه‌ كارێ وى كر وبر ڤه‌شارت به‌رى سولتان پێ بحه‌سيێت.


وهه‌ڤاله‌كێ وى يێ دى دبێژت: گاڤا سوفيان مرى من د خه‌ونێ دا دديت هه‌ر وه‌كى ئه‌زێ ل به‌حه‌شتێ چار زانايێن حه‌ديسێ ژ خه‌لكێ به‌صرا دڕوينشتى بوون بۆ خۆ دئاخفتـن، من پسيار ژ وان كر: پا كانێ سوفيان بۆچى ئه‌و د گه‌ل هه‌وه‌ نينه‌؟ وان سه‌رێن خۆ بلندكرن وگۆتن: وه‌سا ئه‌م وى دبينين وه‌كى مرۆڤ ستێران ل عه‌سمانى دبينت.


ئه‌ڤه‌ سوفيان بوو.. وخودێ حه‌ديسا پێغه‌مبه‌رێ خۆ -سلاڤ لێ بن- ب يێن وه‌كى سوفيانى پاراست، (عه‌بدرره‌حمانێ كوڕێ مه‌هدى) دبێژت: كه‌س وه‌كى سوفيانى من نه‌ديتییه‌، گاڤا ئه‌ز دچــوومـه‌ ديوانا وى ژ هه‌يبه‌تێن وى دا من شه‌رم دكر به‌رێ خۆ بده‌مێ، ب شه‌ڤێ من زێره‌ڤانى لێ دكر، ده‌مه‌كى دا نڤت پاشى جرفه‌ك ڤێ دكه‌فت و ب ترس ڤه‌ دگـۆت: ئاگر.. ئاگر، ترسا ئاگرى خه‌و ژ چاڤێن من ڕه‌ڤاند. ودا ڕابت ده‌ست ب نڤێژان كه‌ت حه‌تا لێ دبوو سپێده‌، شه‌ڤه‌كێ گوهێ من لێ بوو وى دگـۆت: ((يا ڕه‌بــبــى! تـــو دزانـى من چ دڤێت، داخوازا من ئه‌وه‌ تو من ژ ئاگرى ئازا كه‌ى، يا ڕه‌ببى ترسا ژ ئاگرى خه‌وا ژ چاڤێن من ڕه‌ڤاندى، وئه‌گه‌ر بۆ من دورست با ئه‌ز د ناڤ خه‌لكى دا نه‌دمام..)) پاشى هند دكره‌ گرى ژ به‌ر ده‌نگێ گرییێ من نه‌دزانى كانێ ئه‌و چ دبێژت!


سلاڤ ل سوفيانى بن ده‌مێ پشتا خۆ دايه‌ دنيايێ وبه‌رێ خۆ دايه‌ ئاخره‌تێ..