خۆ بهێله ب هیڤییا خودێ ڤه
و بێزار نهبه
دهمێ مرۆڤ بهرپهڕێن ژینا موحهممهد پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دخوینت، و هزرێن خۆ د ڕۆژا سهركهفتنا وی یا مهزن دا دكهت، باش دزانت كو وێ سهركهفتنێ وێ ڕۆژێ دهست پێ نهكربوو یا ئهو تێدا مشهخت بووی و قهستا مهدینێ كری و دهولهتا قورئانێ لێ دانای، و وێ ڕۆژێ ژی دهست پێ نهكربوو یا وی دوژمنێن خۆ ل (بهدرێ) شكاندین و كهلهخێن وان هاڤێتینه د چالا (قولهیبێ) دا، و ل وێ ڕۆژێ ژی دهست پێ نهكربوو یا وی مهكههـ تێدا ڤهكری و مهزنێن دنیایێ ل وی دهمی نهچار كرین وهفدێن خۆ بهنێرنه پایتهختا پێغهمبهری ل مهدینێ و داخوازا ههڤالینییا دهولهتا وی یا گهنج بكهن..
ڕۆژا موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- سهركهفتنا خۆ یا مهزن تێدا دهست پێ كری ڕۆژهكا دی بوو، گهلهك كهس ل نك ڕاناوهستن دهمێ ژینا وی دخوینن، هوین دزانن ئهو كیژ ڕۆژ بوو؟
ئهو ڕۆژ ئهو بوو یا ئهو ل سپێدهیا وێ ب تنێ ژ مالا خۆ دهردكهفت، و ئێڤاری ئێكانه دزڤڕی ڤه، ههمی لا و قولاچێن مهكههێ تێكڤهددان و خۆ بۆ خهلكی پێشكێش دكر، پاشهڕۆژ ل بهر وی یا ڤهشارتی بوو، و نیشانێن ڕهشاتییێ ل سهر پتر ددیار بوو، و ل ههر چار كنارێن وی دوژمن وهكی گورگێن هار ڕێ لێ گـرتـبــوو، هنگی موحهممهد -سلاڤ لێ بن- یێ دهست ڤالا بوو ژ چهكی و مالی و پشتهڤانان، و هیڤییا ســـهركــهفـتـنـێ ل وی دهمـی ل بهر چاڤێن كورتهبینان نێزیكتر بوو ژ ئاڤاكرنا قهسرهكێ ژ تیشكێن ڕۆژێ! گاڤ و سهعهت هێدی دبۆرین، خۆ سیناهییهكا كێم ژی ل بهر سنگی یا دیار نهبوو، ههر ڕۆژ وهكی ڕۆژێ ب تنێ دهركهفت..
و ئێڤاری وهكی ڕۆژێ ب تنێ دزڤڕی ڤه، بهلێ موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- هیڤییهكا مهزن د دلی دا ههبوو، و ئارمانجهكا مــهزنـتــر وی بــهر لێ بوو، لهو وی ههر ژ ڕۆژا ئێكێ ب ههمی دهنگێ خۆ د گوهێ زهمانی دا گۆت: ڕێ بۆ من ڤهكه.. من بڕیار دایه كو بدهمه ڕێ!!
و مهزنییا موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- د ڤێڕێ ڕایه.. و سهركهفتنا وی ژ ڤێرێ دهست پێ كربوو!!
ل وی دهمێ هیڤی -ب حساباتێن مرۆڤان یێن ماددی- دویرتر ژ هندێ كو مرۆڤهك بشێت ههیڤێ بكهته د بهریكا خۆ دا، ئهڤ پێغهمبهرێ مهزن ب جهڕباندنهكا مهزن هاته جهڕباندن، زهلامێ ئێكانه د ناڤ وێ بهحرا كوفرێ یا مهزن دا ئهوا دۆر لێ گرتی مامێ وی ئهبوو طالب بوو، و ئهبوو طالب نه ب تنێ مامێ وی بوو ئهوێ پشتهڤانییا وی كری، بهلكی ئهو بابێ وی بوو یێ ئهو ب خودان كری، هێشتا عهمرێ وی هــهشـت سال بوون دهمێ ئهو ل دۆر خۆ زڤڕی و ژ ئهبوو طالـبــی پـێــڤــهتر كـــــهس ل نێزیكی خۆ نهدیتی، ئهبوو طالبی ههمی مرۆڤێن وی بوو، هنگی ئهبوو طالب بووبوو پیرهمێرهكێ ئختیار بوو، بارێ ڕۆژا یێ گران پشت ل وی خوار كربوو، مهزنێن قورهیشییان داخواز ژ ئهبوو طالبی كر كو دهسكاتییێ د ناڤبهرا وان و برازایێ خۆ دا بكهت، ئهبوو طالب كهفته د ناڤبهرا نال و بزمارێ دا، دویماهییێ نهچار بوو پێشنیارا قورهیشییان ل بهر سنگێ برازایێ خۆ دانا: ((برازا! تو یێ دبینی ئهز مرۆڤهكێ ب ناڤ سال ڤه چووییمه و من ئێدی تاقهتا شهق و شویقان نهمایه، و ئهڤه مللهتێ ته یێن هاتین داخوازێ ژ مــن دكهن ئــهز بێژمه ته ئهو دئامادهنه چی تشتێ ته دڤێت بـــۆ تــه ب جهـ بینن، بهس تو بهحسێ دینێ باب و باپیرێن وان ب خرابی نهكهی، ئهگهر ته مال دڤێت ئهو دێ هند مالی بۆ ته كۆم كهن تو ژ ان ههمییان دهولهمهنتر لێ بێی، و ئهگهر ته مهزنی دڤێت ئهو ههمی پێكڤه دێ ته كهنه مهزنێ خۆ، و ئهگهر تو ب یا من بكهی تو دێ دهڤ ژ ڤێ گازییێ بهردهی دا سهرێ مه و یێ ته ژی رحهت ببت))!
بهرسڤا برازایێ وی چ بوو؟
وی گۆت: ئهی مامێ من! ئهز ب خودێ كهمه ئهگهر ئهو ڕۆژێ بكهنه د دهستێ من یێ ڕاستێ دا، و ههیڤێ بكهنه د دهستێ من یێ چهپێ دا، دا ئهز ڤی كاری بهێلم ئهو وی ناهێلم حهتا خودێ وی ب جهـ دئینت، یان ئهز د بهر دا دچم!
هۆسا ب رحهتی.. جۆكێن ئاڤێ و ڕویبارێن بچویك ب شڕشڕن، دهنگ و دۆرهكێ مهزن ژێ بلند دبت، بهلێ دهمێ دگههنه دهریایێ، و دهریا وان د ناڤ خۆ دا نقۆ دكهت ئهو شڕشڕ نامینت، باهۆز و هڕهبا ژی د ناڤ مهزنییا دهریایێ دا نقۆ دبن، و ئهو ب بێ دهنگییا خۆ یا ب سههم ڤه ددهته ڕێ.. و وهكی وی یێ زڤڕۆكا بهحرێ سهرێ وی دگرت دێمێ ئهبوو طالبی د ناڤ بێ دهنگییهكا غهریب دا هاته پێچان، و پشتی ئهو ژ وێ زڤڕۆكێ هشیار بووی وی گۆته برازایێ خۆ: ((وێ بكه یا خودایێ ته فهرمانێ پێ ل ته دكهت، ئهز قهت وقهت ته ب دهست وان ڤه بهرنادهم))!
و مـوحـــهمــمــهدی -سلاڤ لێ بن- دا ڕێ وهكـــی خـــودایێ وی فهرمان لێ كری، ل سهری ژبلی نهفسا وی، و ژبلی باوهرییا وی یا مهزن ب خودایێ وی، پاشی هژمارهكا مرۆڤان یێن ب تبلێن دهستی دئێنه هژمارتن تشتهكێ دی د گهل دا نهبوو، بهلێ د گهل هندێ ژی ئهو بێ هیڤیبوون دویراتییا عهرد و عهسمانان یان پتر د ژێك دویر بوون.
و مه گۆت: وێ ڕۆژێ سهركهفتنا وی یا مهزن دهست پێ كربوو، چونكی وی دهرسهكا مهزن ب ڤی ههلویستێ خۆ نیشا مرۆڤینییێ ههمییێ دا، ئهو دهرسا هندێ دگههینت كو: ئهگهر تو ب خۆ ههڤالێ خۆ نهبی، فایدێ ته ناكهت ئــهـگهر دنــیــا ههمی ل هاری ته بت.
گوهێ خۆ بدهنه دهنگێ موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- د پشت زهمان و سالێن درێژ ڕا چاوا یێ گازی مه دكهت: (احرص علی ما ینفعك، و لا تعجز، فإن غلبك أمر فقل: قدر الله وما شاء فعل)، و (واعلم أن النصر مع الصبر، وأن الفرج مع الكرب وأن مع العسر یسرا)، ئهی مرۆڤ! ئهی ئهو كهسێ ته حهقهك ههی و تو ل دویڤ دگهڕیێی! ئهی ئهو كهسێ تو خودان (قهضیه)! یێ ڕژد به ل سهر داخوازا وی تشتی یێ مفایێ ته تێدا، خهباتێ د ڕێكا ب دهستڤه ئینانا حهقێ دا بكه، و بێزار نهبه، سستی بلا بۆ ته چێ نهبت دهمێ تو دبینی دوژمنێن ته ب ههمی ڕێكا یێ دئێنێ دا پێ حهقێ ته بدانن و دهنگێ ته چك بكهن، و ئهگهر جارهكێ تشتهكێ وهسا چێبوو یێ ته پێ نهخۆش بت، بێ هیڤی نهبه، و بزانه ئهو كارهك بوو خودێ ل سهر ته نڤیسی بوو و دا ههر ئێت، ڤێجا ئهگهر ته ڤیا ئهو كار ب ئێكێ دی یێ ته پێ خۆش بێته گوهاڕتن یێ بێنفرههـ بـــه ل سهر خهباتا خــــۆ، و تو بزانه كو سهركهفتن د گهل صهبرێیه، و بهرفرههی د گهل تهنگاڤییێیه، و د گهل ههر نهخۆشییهكێ خۆشییهك ههیه.
ئهڤه ئهو دهرس بوو یا موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- ب كریا و ب گۆتن ژی بهرێ مه دایێ.. و هندهكێن وهكی مه -كوردان- ئهڤرۆ ژ ههر كهسهكێ دی پتر د ههوجهی وهرگرتنا ڤێ دهرسێنه، ئهم ئهوێن ئهڤرۆ ل سهرێ دوڕیانهكا ب زهحمهت ڕاوهستاین، ههڤالێن تهنگاڤییا دوهی دوژمنێن بهرفرههییا ئهڤرۆنه، و چــهپـــهرێ مـــــه ب خــۆ ژی ب دورستی ژ هژیانێن ناڤخۆیی نههاتییه پاراستن، ئهم كورد ئهڤرۆ ژ ههر دهمهكێ دی پتر د داخوازكرینه كو پێگیرییێ ب ڤان شیرهتێن پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن-، ل سهری ڕێزێن خۆ هندی دی موكمتر لێ بكهین دا هێزا مه د چاڤێن ههڤال و دوژمنان دا یا پتر بت، چونكی دیرۆكا مه ب خۆ ئهڤ دهرسه یا نیشا مه دای:
دهمێ ئهم ئێك، سهنگێ مه یێ گرانتر بوو، و قهدرگرتنا خهلكی ژی بۆ مه یا پتر بوو، و ب ئێكاتییا خۆ دێ ڕێ ل وان ههمی گازییێن بێخێر گرین ئهوێن دخوازن ب ڤی ناڤی یان ب ناڤێ هه مه پاشپاشكی بزڤڕیننه ڕۆژێن بهرێ یێن ئهو تێدا (سهیید) و ئهم تێدا (بهنی و كۆله).. وان ڕۆژێن ب ناڤێ پاراستنا ئێكهتییا ئاخا وهلاتی، و هندهك جاران ژی ب ناڤێ دینی، ئهم ب ساخی بن ئاخ دكرین و نامویس و مال و رحێن مـه ب ناڤێ ئهنفالان حهلال دكرن پشتی خودانێن شاشكان ژ توخمپهرێسان ئهڤ زولما وان ب ختما شریعهتی مۆر دكر!
دڤێت ئهم ڕهشه بهرپهڕێن خۆ یێن دوهی د گهل وان ژ بیر نهكهین، نه بۆ هندێ دا دلێن مه تژی حقد و نهڤیان بت، بهلكی بۆ هندێ دا ئهم ئێكا هند نهكهین ڕێ بۆ زالمێن دوهی ڤهببت كو بێن و خۆ كراس گوهۆڕ بكهن، و جارهكا ب ناڤێ دینی بت یێ پاراستنا ئێكهتییا ئاخا وهلاتی خۆ بكهنه حاكم و مه بكهنه (محكوم علیه) و جارهكا دی بێژنه مه: ئهم (سهییدین) و هوین (مهوالی)!
نوكه دهمهكێ (حهسساسه) د دیرۆكا مه دا، دڤێت ئهم ههمی ســـــهرۆك و ڕێــبــهر ژ لایهكی ڤه، و خودان هزر و قهلهم و ئهزمان ژ لایهكی ڤه، ل مستهوایێ بهرپڕسییێ بین، ئهگهر نه ڕۆژهك دێ ئێت دیرۆك رهحمێ ب مه نابهت، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژته مه: خۆ بهێلنه ب هیڤییا خودێ ڤه، و كاری بۆ ئارمانجا خۆ بكهن، و بێزار نهبن، و بزانن سهركهفتن یا د گهل صهبرێ.
و ئهم ههمی دزانین صهبرێ نهخۆشی یا د گهل دا، و د كهڤن دا یا هاتییه گۆتن: صهبر صهبره، ئانهكۆ: بێنفرههی ئهوا ب عهرهبی دبێژنێ: صهبر، د تاما خۆ دا وهكی وی دهرمانێ زێده تهعله ئهوێ دبێژنێ: صهبر.
بهری ئهم خۆ بهێلینه ب هیڤییا خهلكی ڤه و بێژین: ئهو دێ وێ كهن یا مه دڤێت، دڤێت ئهم ل خۆ بزڤڕین و خۆ ژ دهست خۆ نهكهین، چونكی دیرۆكا مرۆڤینییێ یا دایه سهلماندن كو ئهو مللهتێ باوهری ب خۆ نهبت، و هــــزر بكهت ئهو ب خۆ نهشێت چ بكهت، نهشێت د ژیانێ دا ببته تشتهك ئهگهر دنیا ههمی وی بۆ پێشڤه پالدهت، ئنجیل گۆتنهكێ ژ عیسای -سلاڤ لێ بن- ڤهدگوهێزت، تێدا هاتییه: (دێ چاوا بت ئهگهر مرۆڤی عالهم ههمی فایده كر و خۆ خوسارهت كر؟!) مهعنا: ئهگهر تو نهشێی خۆ كهسب بكهی پشتهڤانییا عالهمێ ههمییێ بۆ تو چو مفایی ناگههینته ته.
و مهعنا ڤێ ئهو نینه مه دڤێت بێژین: ههڤالینییا ههڤالان و پشتهڤانییا پشتهڤانان چو بهایێ خۆ نینه.. نهخێر! مانێ دهمێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ههر ڕۆژ ژ مال دهركهفت و خۆ پێشكێشی خهلكی دكر ئارمانجا وی ئهو بوو ئهو هندهك ههڤالان ب لایێ خۆ ڤه بكێشت دا پشت خۆ پێ پشت گهرم بكهت، بهلێ مهعنا وێ ئهڤهیه: دهمێ ئهم پهیوهندییێن خۆ گرێ ددهین دڤێت ل سهری ئهم پهیوهندییا خۆ د گهل خۆ گرێ دهین و ب هێز بێخین، و باوهرییا خۆ پێ بینین، دا ئهڤ پهیوهندییه بهری ژ خۆ بدهت و مه بهر ب هێز ووهرارێ ڤه ببهت، و ژ لایهكێ دی ڤه دا ئهو مه د چاڤێن خهلكی ژی دا ب قهدر بێخت.
ڕێكا مه بۆ پاشهڕۆژێ ئهڤرۆ د دهراڤهكێ تهنگ ڕا یا دبۆرت، و دویر نینه كێمترین خیانهت یان چهپدان ژ لایێ وان كهسان ڤه یێن دخوازن ب ڕێكا بهلاڤكرنا درهوێ و بێ ئهخلاقییێ و ئهزمان درێژییێ باوهرییا مللهتی ژێ بستینن وفطرهتا وی سهرژێر بكهن، و ب عهبدینییا شههوهتێن ئهرزان بهنج بكهن، مه گۆت: دویر نینه ئهڤ چهنده مه د كهندالهكی دا بفڕینت و بهرێ مه بدهته نهالا بهرزهبوونهكا نوی.
ئهڤرۆ (مهسئوولییهتا) مه ژ ههر ڕۆژهكا دی پتره، چونكی چاڤێ دیرۆكێ پتر یێ ل مه، و داڤێن ڤهدای ژی ل بهر مه دهویرترن، دڤێت ڕژدییا مه ل سهر وێ حهقییێ یا مه باوهری پێ ههی، ژ ڕژدییا پێغهمبهری بت -سلاڤ لێ بن- دهمێ گۆتییه مامێ خۆ: ئهی مامێ من! ئهز ب خودێ كهمه ئهگهر ئهو ڕۆژێ بكهنه د دهستێ من یێ ڕاستێ دا، و ههیڤێ بكهنه د دهستێ من یێ چهپێ دا، دا ئهز ڤی كاری بهێلم ئهو وی ناهێلم حهتا خودێ وی ب جهـ دئینت، یان ئهز د بهر دا دچم! حهقی وی دهمی بهرزه نابت دهمێ خودانهك بۆ ههبت لێ بگهڕیێت، و حهقخواز هنگی دێ گههته ئارمانجی دهمێ باوهرییێ ب هێز وشیانێن خۆ دئینت، بهری لێ بگهڕیێت پشتهڤانان بۆ خۆ پهیدا بكهت.. ئهڤه ئهو دهرسه یا موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- نیشا مهدای.
