پێشگوتن
بسم اللە الرحمن الرحیم
الحمد لله [ خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ
أَحْسَنُ عَمَلاً وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ] نحمده تعالى ، ونستعينه ،
ونعوذ به من أهوال البرزخ وسوء المنقلب ، من يهده الله فلا مضل له ، ومن يضلل
فلا هادي له .
والصلاة والسلام على رسوله القائل وهو الصادق المصدوق : [ أكثروا من ذكر
هاذم اللذات : الموت ، فإنه لم يذكره أحد في ضيق مـن العيش إلا وسعه عليه ،
ولا ذكره في سعة إلا ضيقها عليه ] .
خواندڤانێن خودان باوەر : مرن ئەو ڕاستییا ب ترس ونەخۆشە یا كو دكەفتە ڕێكا
هەر خودان رحەكی ، ڕاستییەكە گاڤا هات كەس نابت بشێت وێ بزڤڕینت ، خۆ ل چو
توخویبان ناگرت ، بێ دەستویری دئێت ، كا چاوا مەزن ودانعەمران دبەت وەسا
جحێل وزارۆكێن خۆنەدیتی ژی وەردگێڕت ، فەقیران نابەت وزەنگینان بهێلت ، خـۆ ل
مرۆڤێن لاواز وبێ هێز ب تنێ نادەت ، ب سەر هەمییان دا دئێت ، وهەمی
بـەرانبەر ڤێ ڕاستییـێ وەكـی ئێكن ، نە خۆ ژ كۆلك وزنجا فەقیری ددەتە پاش ،
ونە شویرهێن كۆچك وسەرایێن بلند ڕێكێ لـێ دگرن .. گاڤا هات زڤڕینێ نزانت ،
نە ژ زێرەڤانان دترست ، نە بەرتیلان قـەبــویـل دكـەت ، دلـێ خۆ ب حالـێ
كەسێ ناسوژت ، وخۆ ل كەسێ ژی ناگرت ، یێن پەیا ویێن سویار ژی خۆ ب دەست ڤە
بەرددەن ..
باشان دبەت ، وخرابان ژی دبەت ..
شەڕكەران دبەت ، وترسینۆكان ژی دبەت ..
بێ گونەهان دبەت ، وتاوانباران ژی دبەت ..
عەبدێن خودێ دبەت ، وعەبدێن دنیایێ ژی .. پێغەمبەران .. خۆش مرۆڤان ..
عەگیدان .. پەهلەوانان .. بێ خێران .. هەمییان [ كل نفس ذائقة الموت ]
!
د گەل من هزر بكە : نوكە ، ئەو دەم هات یێ نەئێتە زڤڕاندن یان پاش ئێخستـن
: [ وجاوت سكرة الموت بالحق ] وبـۆ تشتەكێ حـەق ، یـێ بەرچاڤ ، گومان تێدا
نەما : [ ذلك ما كنت منە تحید ] .. نوكە بەرپەڕێ ژییێ تە ب دویماهی هات ،
هاتە پێچان ، ئـەو دەلیـڤـەیا بـۆ تە هاتییە دان خلاس چو ژێ نـەمـا .. ژ
ئــەڤــرۆ وێـڤـە دەمێ بەحسێ تە دئێتە كرن تو دێ ژ مرییان ئـێـیـە هژمارتن
، هەر وەكی جارەكێ تو یێ ساخ نەبووی ، هەر وەكی تە چو ڕۆژ د گەل وان
نەبۆراندین !
مـرن هات .. ئەو مرنا تو ژێ دڕەڤی وهەردەم تە ژ بـیـرا خۆ دبر ، هات ب تە
ڕا گەهشت ، تو گرتی ، و د گەل خۆ برییە قویناغەكا دویر .. ویا بەرزە ..
چ دەسپێكەكا مەزنە !!
وچەند وەغەرەكا ب ترسە !!
بینە بـیـرا خۆ : دەمێ دلـێ تە ژ لێدانێ دوەستیێت ، وئەزمانێ تە گران
دبت ، پەردەیێن درەوێ ژ بەرچاڤێن تە دئێنە لادان : [ لَقَدْ كُنْتَ فِي
غَفْلَةٍ مِنْ هَذا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ
حَدِيد ] ( ق : 22 ) پەردە هاتنە لادان ، ئەو دنیایا بەری هنگی ل بەر تە هند
یا شرین ، هند یا ب بها ، ئەڤرۆ وەكی خۆ نەمایە .. یا سارە ، یا زەرپەتـخـییە
، هێدی هێدی یا پاشڤە دچت ، حەتا دویماهییێ ئێكجار ل بەر تە غەوارە دبت
..
هنگی ژ نوی تو دێ زانی دنیا چەند یا بێ خێرە ، چەند یا هەڤال هێلە ، دنیا
ب هەمی مرۆڤێن خۆ ڤە دێ پشت دەتە تە ، كەسەك بەڕەڤانییێ ژ تە ناكەت ، ژ نوی
دێ زانی چەند تەخسیرییەكا مەزن بوو تە كری ، دەمێ ئاخـرەتا خـۆ یا نـوكـە
دێ چـییـێ تە دایە ب ڤێ دنیایێ ئەوا نوكە تە دهێلتە د دەستێ مرنێ دا !
ل وێ دەلیڤەیێ ب دورستی دێ پەشێمان بی .. بێی كــەســێ گــوه ل دەنـگـێ
تە ببت دێ كەیە گازی : [ رَبِّ لَــوْلا أَخَّــرْتَــنِـي إِلَى أَجَلٍ
قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنْ الصَّالِحِينَ ] ( المنافقون : 10 )
.
خوزییا تە یا ئێكانە دێ ئەو بت پیچەكا دی ل عەمرێ تە بێتە زێدە كرن دا ڤێ
جارێ ل خۆ بزڤڕی وقەستا خودێ بكەی وڤیانا دنیایێ ژ دلـێ خۆ بینییە دەر ..
[ رَبِّ ارْجِعُونِي لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحاً فِيمَا تَرَكْتُ] (
الـمـؤمـنون : 99-100 ) .
یا ڕەببی ! من عەمرێ خۆ هەمی د بێ ئەمرییا تە دا بربوو ســەری ، ئــەز
وباشـی گەلەك د ژێك دویر بووین ، ئەڤ گاڤە ل بـیـرا من نەبوو ..
یا رەببی ! بەس ڤێ جارێ من بزڤڕینە دا ئەز وێ بكەم یا من بەری نوكە نەكری
..
بـەلـێ ژ بانـێـن بـلـنـد بـەرسـڤ دئـێـتـە دان : [ كَلا إِنَّهَا
كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا ] نە .. ژێ دەركەفت ، دەمێ ڕاهێلانا خوزییان نەما
!
برایێ من .. خویشكا من ! ئەڤرۆ ، هێشتا تو نەگەهشتییە ڤی دەراڤـێ تـەنگ ل
خۆ بزڤڕە ، چونكی ئەگەر ئەو ڕۆژ هات هنگی ژ نوی پەشێمانی فایدەی نادەت
.
بینە بەر چاڤێن خۆ : تو یێ ژ گاڤان بووی ، یێ كەفتییە ناڤ نڤینان ، مرۆڤێن
تە هەمی ل تە كۆمبووینە ، دلـێ تە ژ كۆڤانان یێ تــژی بووی ، ڕۆندك نەماینە
یێن هشك بووین ، ئەزمانێ گرانە ب دورستی ناگەڕیێت ، كەس وكار هەمی ل دۆر تە
كۆمبووینە ، هندەكان گرییە ، هندەكان هەوارە ، هندەك ژی ب لەز دچن هەوارێن خۆ
دگەهیننە دختۆران ..
دختۆر دێ ئێن ، دەرمانێن خۆ دێ ل تە جەڕبینن ، بەلـێ ئەو ژی چو فایدەی
ناگەهیننە تە ..
ئەی عەبدێ گونەهكار وبەلا دەور وزەمانی
ئەڤ نصحەتە من كر بۆ خودێ دا تو بزانی
عامی هەمی مەغروورن وغەیرین سەروكانی
ڕۆژا سەفەرێ هات تو هلۆ لێكدە جیهازی
ڕۆژا ســەفــەرا تـە هات ، تە بڤێت تە نەڤێت دێ باركەی [ وَجَاءَتْ
سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ] ( ق : 19
) . هێدی هێدی دنیا ل بەرچاڤێن تە دێ شێلی بت ، مرۆڤان تو ژێك جـودا ناكەی ،
خلاس .. سەكەراتە ، هەمی هیڤی هاتنە بڕین .. چ مێڤانەكێ گران بوو ب خافلەتی
ڤە هاتی !
مرن وسەكەراتێ تو نەبە ژ بـیـر خۆ چو گاڤا
وەقـتـێ تـە قەشاڤی كەتە لێڤ ودەڤ وچاڤا
هاتـن مـەلـەك وگــۆتــە تــە مالا تە نەئاڤا
داخل بە عەزابێ تـو نە سەربەست وفـەرازی
وێ گاڤێ ئەگەر دنیا هەمی یا تە بت تو دێ دەی بەس دا تو خۆ ژ مرنێ بكڕی
، بەلـێ ئەو ژی فایدێ تە ناكەت ..
دختۆر زڤڕین .. ژ تە بێ هیڤی بوون ، مرۆڤێن تە پشتا خۆ دا تـە ، دەسـتـێن
تە ویێن خۆشتڤییێن تە ژێك ڤەقەتیان : [ لَقَدْ كُنْتَ فِــي غَفْلَةٍ مِنْ
هَذا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ] ] ( ق :
22 ) . چاڤێن تە دێ زل بن ، كەسەر زێدە بوو ، وسەكەرات هات .
بینە بەر چاڤێن خۆ : ل وی دەمـی ، ب دو چاڤێن شكەستی ڤە تو دێ بەرێ خۆ
دەیە دۆر وڕەخان ، دەیك وباب ، خویشك وبــرا ، ژن وعەیال ، هەمی ل دۆر تە
دكۆمبووینە ، بەلـێ كەس ژ وان نەشێت تشتەكی بۆ تە بكەت ، ب تنێ ڕۆندك د
دەستێ وان دا ماینە كو ل سەر تە ببارینن ، ل سەر بەلگێ تە ئەوێ چـرمـسـی
ونێزیكە بوەریێت ، ل سەر وی جهێ تو دێ پشتی خۆ هێلیە ڤالا ، ل سەر وان
ڕۆژێن هەوە پێكڤە بۆراندین وئەڤرۆ وەكی خەونەكا كورت .. یا شرین ، ڤەڕەڤین
!
هەر ئێك ژ وان ژ لایێ خۆ ڤە دێ گازی تە كەت ، بەلـێ ئەزمانێ تە
ناگەڕیێت وتو نەشێی بەرسڤا وان بدەی .. ئەو كەسەر ژی دێ مینتە د دلـێ تە
دا ..
بۆ جارا دویماهییێ تو دێ چاڤێن خۆ ل مرۆڤێن خۆ گێڕی .
خۆشی ل مە هەمی چوون وكول ودەرد وئەلەم مان
ئەو كەیف ولەزەت بوونە خەون نالـی وخـەم مان
بـێ فایـدەیـە هـنـگـی گـری وعـوزرێ ڤەخوازی
سەكەرات دژوار بوو .. ( لا إلە إلا الله ) .. رح گەهشتە حەفكێ ، تو ودنیا
ژێك خلاس .. خەما مەزن ئەڤەیە ، پسیارا ئالۆز دێ هـەر ئەڤە بت : ئەرێ
وەغەرا من دێ بۆ كیژ واری بت ؟ ( لا إلە إلا الله ) پێگاڤا تە یا ئێكێ د
ڤێ وەغەرێ دا دێ بەرێ تە دەتە قەبری ..
ئەڤـی حـالـی ئـەڤی ملكی
ئـەڤـی تـشـتی ئەڤی جلكی
ئـەڤـی ڕەنگی ئەڤی خولكی
تـو دێ هـێـلـی ل مەرعایێ
تو دێ ڤـێ عـالەمـێ هێلی
وەكی ل قەبری ڤەدان كێلی
تـە ژێ باركـر وەكی عێلی
ل بـەر گـەرمـێ وسـەرمایێ
بینە بەر چاڤێن خۆ : دەمێ رح دەردكەڤت ، چاڤێن تە دمیننە زل ، ئێك ژ
حازران دێ وان داننتە سەرئێك .. و .. هەمی دێ دەركەڤن ! هەمی ب شۆل دكەڤن
، ئێك دچت دا كفنی بینت كەركەت ، ئێك دچت ل مریشۆیەكی دگەڕیێت ، وهندەك ژی
دچن دا مالا تە یا دویـمـاهـییێ ئاڤا كەن !
بینە بـەر چاڤێن خـۆ : گاڤا كەلەخێ تە دداننە سەر شیارێ ، ومریشۆ ب
دەستێ خۆ تە وەردگێڕت ، مال ومەنصب نەمان ، خرمەزنكرن چوو ، تشتێ ڤەشارتی
بەرچاڤ بوو ، چەند دەلیڤەیێن كورتن ودێ ژ ناڤ هەڤال وهۆگران ئێیە ڕاكرن ،
ودێ بۆ ناڤ ئاخێ ئێیە برن . ئەڤ لەشێ نازك كراسەكێ زڤر دێ كەنە بەر ،
یێ بێ فەصالە ، چو بەریك پێڤە نینن تشتەكی بۆ خۆ بكەیە تێدا ، ئەڤ لەشێ
تە نەدهێلا جارەكێ تۆز بگەهتێ نوكە دێ بەن هاڤێنە ناڤ ئاخێ ، چو
دۆشەكان بۆ تە ڕانائێخن وچو بالیفكان ژی ناداننە بن سەرێ تە ، ئەو مێزەرا
تە حەتا ناڤ قەبران پێ دپەچنن وێ ژی بۆ تە ناهێلن تو ل زڤستانێ ب سەر خر
دادەی !
بینە بەر چاڤێن خۆ : دەمـێ تـە د ناڤ مـێـزەرەكـێ دئالینن وتە دهاڤێنە
سەر داربەستەكا ڕەق و ب لەز تە ڕادكەن و ب لایێ باژێـڕێ مـرییان ڤە دبەن
، چ باژێرەكێ ب سەهمە ، یێ بێ دەنگە ، ب تنێ كێلی دئاخڤن :
ئەڤە مرۆڤەكێ دەولەمەند بوو .. وێ هە گاڤا ب ڕێڤە دچوو عـەرد ژ بــەر
دهژیا ، یێ دی مرۆڤەكێ ب حوكم بوو چویچك ل عەسمانان ژێ دترسیان ، ئەڤێ
دی یێ فەقیر بوو ، وێ هە یێ جحێل بــوو هێشتا خۆ نەدیت بوو ، یێ دی
پەرداغێ خۆشییێ ب نیڤی هێلابوو ، ئەڤە خودان حوسن وجەمال بوو ، وێ هە
یێ كرێت بوو ، ویێ دی .. ویێ دی .. ویێ دی !
هەر كێلییەكێ چیرۆكەك ل بن یا هاتییە ڤەشارتن ، باژێرەكە ب بێ دەنگییا
خۆ مەزنـتـرین دەرسێ نیشا مرۆڤی ددەت !
بینە بەر چاڤێن خۆ : گاڤا تە دبەنە سەر لێڤا وێ چالـێ یا كو بۆ تە
هاتییە كۆلان ، ئێك دێ چـتـە خوارێ دا جهێ تە خۆش كەت ، چو كاشی
ومەرمەران بۆ تە نادانت ، ب تەڤركێ خۆ كـونـدلێن ئاخێ دێ هویر كەت دا
تەنشتا تە دورست بكەفتە ئاخێ .. پاشی هێدی دێ تە داهێلن ، چەند دیمەنەكێ
كرێتە ! ئیمام عوسمان دبێژت : من گوه ل پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ بوو ما
رأيت منظراً قط إلا والقبر أفظع منه ـ من دیـمـەنـەك نەدیتییە قەت ئەگەر
قەبر یێ كرێـتـتـر نەبت .(ترمذی و ئبن ماجە ڤێ حەدیسێ ب سەنەدەکا دروست
ڤەدگوهێزن ) وپـێـغـەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئەو بوو یێ خودێ جەهنەم
وعەزابا وێ نیشا وی داین .
پـشـتی تە دداهێلنە د قەبری دا بۆ جارا دویماهییێ خاترا خۆ ژ تـە دخوازن
، وهەمی پێكڤە ئاخێ ڕاددەنە چالـێ وتە دهێلنە ب تنێ ..
ل ناڤ چـالا مەحیـن هەستی
ل دۆر كـرمـا صـەفـا بەستی
كەسێ تشتەك نەما د دەستی
خـودانـێـت بـەژن وبـالایـێ
خـودانـێـت گەردەن وخـالا
جـەمـال ومـلـكـەت ومـالا
هـەمـی ژێ دەركـەتـن ڤـالا
خـوزیـكـا ئـەهلێ مەرضایێ
بینە بەر چاڤێن خۆ : گاڤا تو د قەبری دا دمینییە ب تنێ ، نە تــە دەســت
هـەنـە كێزان پێ ژ خۆ بڕەڤینی ، نە تە پێ هەنە پێ ژ ماران بڕەڤی ،
جهەكێ تەنگ وتارییە ، نە خودێ بت كەس نەشێت بۆ تە روهن بكەت ، كەس نەشێت
فرەهــ بكەت ، كەس نەشێت د هەوارا تە بێت ، كەس نەشێت صەبرا تە بینت
!
برایێ موسلمان ، خویشكا موسلمان : قویناغەكا دویر ودرێژ ل بەرا مە هەیە ،
ئەگەر ئەم ب عەقل بین هەر ژ نوكە دێ كارێ خۆ كەین :
بـكـە كـارێ مـرنـێ نـێ سـەفـەرا دویـرە گـەلەك
مـا چ لازم ب فـەقـیـری تـو بـچـی ژ ڤی وەطەنـی
بەحرەكا كویرە گەلەك خۆش مەلەڤان لـێ غەرقیـن
سـەفـەرا مـەهـلەكـەیـە وكـۆرە ڕییـە یا نـەپـەنی
گـەمـیـەكـا طـاعـەتەكێ صافی بۆ خۆ چێكە موكم
دا ژ بــەحــرا مــرنــێ تــازە بــبــۆری ب كەنی
هەسپەكێ زیرەك وچوون خۆش بۆ خۆ بینە ژ عەمەلا
دا بـچـی سـەیـر وصــەفـا كـەڤییـە باغ وچەمەنی
