هندهك مهسهله ل دۆر ئیخلاصێ
پشتی گرنگییا ئیخلاصا د كاری دا بۆ مه ئاشكهرا بووی هندهك مهسهله ل دۆر ئیخلاصێ ههنه مه دڤێت بهحس ژێ بكهین، دا كهس ژ مه خهلهت د ئیخلاصێ نهگههت:
مەسەلا ئێکێ
ئیخلاصا د كاری دا مهعنا وێ ئهو نینه چێ نابت مرۆڤ چو جاران كارهكێ خۆ یێ باش ئاشكهرا بكهت، بهروڤاژی ڤێ چهندێ هندهك جار ههنه یا باشتر ئهوه مرۆڤ كارێ خۆ یێ باش ئاشكهرا بكهت و ل پێش چاڤێن خهلكی بكهت، ئهگهر هات و ئاشكهراكرنێ پتر فایده تێدا ههبت، وهكی كو خهلك چاڤ ل وی بكهن، یان كارێ وی ببته تهشجیع بۆ هندهكێن دی دا ئهو ژی وی كارێ باش بكهن، و ژ خۆ هندهك كارێن باش ههنه وهكی حهجێ و جیهادێ ئاشكهرا نهبن ههر نائێنهكرن.
مەسەلا دووێ
نه ژ ئیخلاصێیه مرۆڤ كارێ باش بهێلت دا خهلك نهبێژن: ئهڤه یێ ڕیمهتییێ دكهت، چونكی دبت هندهك جاران كارهكێ خێرێ بێته ڕێكا مرۆڤهكی و ئهو حهز بكهت وێ خێرێ بكهت، بهلێ چونكی هندهك كهس یێ وی دبینن، ئهو دێ خۆ ژ كرنا وێ خێرێ دهته پاش، دێ بێژت: نهكو كارێ من ببته ریمهتی.. ئهڤه چهنده یا خهلهته، بهلكی ئهو ڕیمهتی ب خۆیه، چونكی ئهوێ ژ بهر خهلكی خۆ ژ خێرێ ددهته پاش، وهكی وییه یێ ژ بهر خهلكی خێرێ دكهت.
ئیمامێ نهوهوهی دبێژت: ههچییێ دلێ وی چوو كرنا عیبادهتهكی پاشی وی ژ بهر خهلكی ئهو عبادهت نهكر ئهو مرۆڤهكێ ڕیمهتكاره.
مەسەلا سیێ
مرۆڤ ئهگهر كارهكێ باش بكهت نه بۆ خودێ، یهعنی: ئنیهتا مرۆڤی ئهو نهبت خودێ ژێ ڕازی ببت، یان چونكی خودێ ئهمرێ ب وی كاری كری، هنگی كارێ مرۆڤی دێ بته (ڕیمهتی - ریاء) و ئاشكهرایه كو (ریاء) ژ شركێیه، و ئهڤه جودایه ژ هندێ كو مرۆڤ كارهكی بكهت بۆ خودێ و ب ئنیهتا خێرێ و ههر د وی وهختی دا بۆ ئارمانجهكا دنیایێ و مهصلحهتهكا شهخصی ژی، وهكی كو مرۆڤ ڕۆژییان بگرت بۆ خودێ و دا صحهتا وی ژی خۆش ببت، یان بۆ پارێز، ئهڤه ژ (ریائێ) نائێته هژمارتن، و ههر كارهكێ مرۆڤ بكهت ئێك ژ سێیانه:
- كو وی بۆ خودێ ب تنێ بت، و وی چو غایهت و ئارمانجێن دنیهوی ب وى كارى نهبن، و ئهڤ كاره ژ ههمییان پتر دئێته قهبویلكرن چونكی ئهو كارهكێ تمامه.
- كو وی بۆ خودێ بت و بۆ تشتهكێ دی ژی یێ دورست، وهكی وی كهسی یێ بچته حهجێ بۆ خێرێ و ئنیهتا وی تجارهتهك ژی بت، ئهڤه كاری بهطال ناكهت، بهلێ خێرا وی پیچهكێ كێم دكهت، و ئهڤه كاره ژ یێ بۆری كێمتره.
- كو ئهو كارهكێ باش بكهت، ب ئنیهتا خێرێ، بهلێ ئنیهتا تشتهكێ دی ژی یێ نهدورست د دلی دا ههبت، وهكی مرۆڤهك باشییهكێ بكهت بۆ هندێ دا خهلك مهدحێن وی بكهن، یان وی بیننه پێش، و ئهڤه كاری بهطال دكهت و خودانی گونههكار دكهت.
بهلێ ل ڤێرێ مهسهلهكا ههی ههوجهی هندهك ڕوهنكرنێیه: ههر مرۆڤهكێ ههبت حـــهز دكــــهت خهلك ژێ رازی بــبــــن و مهدحێن وی ب باشی بكهن، و ئهڤ حهزكرنه د شریعهتی دا نه تشتهكێ حهرامه، بهلێ فهرقه مرۆڤ كارهكی بكهت ژ بهر هندێ دا خهلك مهدحێن مرۆڤی بكهن، و مرۆڤی كهیف پێ بێت دهمێ دزانت خهلك یێ مهدحێن وی دكهن سهرا كارهكێ باش یێ وی بۆ خودێ كری.
و نــێـــزیـــك ژ ڤـــێ مــهســهلا (شوهرهتێ)یه، كهسهك ئهگهر ناڤ و دهنگێن وی ب باشی د ناڤ خهلكی دا بهلاڤ ببن، وهكی وی زانایی یێ ئارمانجا خۆ دكهته بهلاڤكرنا دینی د ناڤ خهلكی دا ب ئنیهتا خێرێ، ڤێجا مهشهوور ببت و ناڤ و دهنگێن وی ب بـاشـــی بــــهلاڤ بـــبــــن، ئـــهڤـــه كاری ل ئیخلاصا وی ناكهت و ئهو نه ژ ریائێیه.
مەسەلا چارێ
ئیخلاص ئهو نینه مرۆڤ حهز ژ جوانی و پاقژییێ نهكهت، هندهك كهس هزر دكهن ئهگهر مرۆڤ خۆ ب سهروبهر بكهت، و جلكهكێ جوان و پاقژ بكهته بهر خۆ، مهعنا وێ ئهوه ئهو مرۆڤهكێ (موتهكهببره) و خۆ مهزن دكهت، و خۆمهزنكرن كاری ل ئیخلاصێ دكهت.. و ئهو ب خۆ وهسا نینه، نه ژ خۆمهزنكرنێیه مرۆڤ حهز ژ پاقژى و جوانییێ بكهت.
مەسەلا پێنجێ
دیسا ژ هزرێن خهلهت یێن د ناڤ خهلكی دا دبهلاڤ و ئهو هزر دكهن وێ كارتێكرن ل سهر ئیخلاصێ ههیه مهسهلا ڤهشارتنا گونههانه، یهعنی: دهمێ مرۆڤ گونهههكێ ب ڤهشارتی دكهت دا خهلك نهبینت، پاشی تۆبه دكهت و ژ ڤێ گونهها خۆ پهشێمان دبت، هزر دكهن ئهڤه نه ژ ئیخلاصێیه، چونكی ئهگهر ئهو یێ (موخلص) با دا بهحسێ گونهها خــۆ كهت.. ومه گۆت: ئهڤ هزره یا خهلهته، چونكی شریعهتی فهرمانا ل مه كری ئهڤ گونههێ ڤهشێرین، وپێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د حهدیسهكا خۆ دا ئاشكهرا دكهت كو خودێ ل ههمی گونههكاران دبۆرت ئهو تێ نهبن ئهوێن دهمێ خودێ وان ستاره دكهت، ئهو دچن گونهها خۆ د ناڤ خهلكی دا بهلاڤ دكهن ودبێژن: من هۆ كر و من هۆ كر.. بهلاڤكرنا گونههێ ب خۆ ژی گونهههكه، و كهسهكی ئهگهر گونهههك كر و ڤیا تۆبه بكهت بلا د ناڤبهرا خۆ و خودێ دا تۆبه بكهت و هزر نهكهت ئهگهر ئهو بهحسێ گونهها خۆ نهكهت دێ ئیخلاصا وی یا كێم بت.
