د گهل كوڕێ زوبهیرى ل گاڤێن دویماهیێ
پشتى عهبدللاهێ كوڕێ صهفوانى ل بهر دهرێ حهرهمێ سۆز دایه ههڤالێ خۆ عهبدللاهێ كوڕێ زوبهیرى كو ژینا وان ومرنا وان د گهل ئێك بت، كوڕێ زوبهیرى دهستێ خۆ ژ دهستێ وى ئینا دهر، و ب نك كهعبێ ڤه چوو.. بهرێ خۆ دا عـهسـمـانـى دیت سپێده یا بووى، لهو فهرمان ل موئهزنى كر بانگ بدهت، وچوو ل وێڤهتر ڕاوهستیا وگوهێ وى ما ل بانگى.. دهنگێ بانگى ههمى لایێن كهعبێ تژى كرن، حهتا ئهو دۆل ونهال ژى ڤهگرتن یێن ل دۆر وڕهخێن كهعبێ ههین، ههست كر ههر وهكى بهر وبهگهن بانگى یێ لێ ڤهدگێڕن، باش گوهێ خۆ دایێ تێ ئینادهر كو ئهو نه دهنگڤهدانا بانگیه، بهلكى دهنگێ بانگیه ژ لایێ لهشكهرێ شامێ ڤه دئێت.. دهنگێ (الله أكبر) ژ ههردو لایان ڤه بلند دبوو:
- وهى بۆ ئوممهتا ئیسلامێ! چ زوى خۆ ژ بیرڤهكر، ب دهڤى گازى دكهت (الله أكبر) بهلێ مهعنایێن (الله أكبر)ێ ل بهر خۆ بهرزه دكهت..
هۆسا عهبدللاهـ ب دهنگهكێ نزم د گهل خۆ ئاخفت، وخهما خۆ ل سهر ژێكڤهبوونا ئوممهتێ داكر.. وبهر ب كهعبێ ڤه چوو دا نڤێژا خۆ یا دویماهیێ بكهت، و د گهل (الله أكبر)ێ دا بێژى ئهو بۆ جیهانهكا دى هاته ڤهگوهاستن، وئێدى نه هاى ژ دنیایێ ما ونه وان مرۆڤێن تێدا، ل لایێ دى.. ل وى جهى یێ ڕێزێن ژنكان بۆ كرنا نڤێژێ هاتینه دورستكرن، دهنگێ وى یێ نازك ب خواندنا قورئانێ گههشته پیرهژنێ، ئهوا تێ ئینایه دهر كو ژ ڕهنگێ هلبژارتن وخواندنا وى بۆ ئایهتان ئهو یێ خاترا خۆ ژ كهعبێ وبهرى وزهمزهمێ دخوازت، د دل دا حهز دكر كو ئهگهر بشێت نهفسا خۆ د گهل باى بهنێرت دا جارهكا دى وى بدهته بهر سنگێ خۆ، ما چیه ئهگهر بهێلن كوڕێ وێ ل ڤان ڕۆژێن وێ یێن مایى ب ڕهخ وێ ڤه بژیت؟ بۆچى ڕێكێ نادهنه وێ ئهو وى ژ ناڤ پهنجێن مرنێ بینته دهر وههردو بچن پێكڤه ل جههكێ دویر ژ ههڤڕكیێ وشهڕى وبنهمالا ئهمهویان بژین؟ پاشى هاته بیرێ كو ئهڤه نه ئهو ڕێكه یا وێ وكوڕێ وێ هلبژارتى، لهو ههر زوى ئهڤ هزره ژ سهرێ خۆ هاڤێت، وموصیبهتا خۆ د كوڕێ خۆ دا بۆ خۆ ب خێر حسێب كر ل نك خودێ، و د دل دا گۆت:
- (إنا لله وإنا إلیه راجعون) یا خودێ بڤێت، كهسهك نهشێت ڤهگێڕت!
پشتى (أمیر المؤمنین) ژ نڤێژا خۆ خلاس بووى، تارى چهندهكێ زهلال بووبوو، وڕۆناهیا سپێدێ تیشكێن خۆ یێن سپى ب سهر حهرهمێ دا بهردابوون، لهو وى دشیا باش د دێمێن ههڤالێن خۆ یێن دلسۆز بفوكرت، ئهوێن حهتا دویماهیێ ماینه د گهل وى، ووهكى كوڕێ وى حهمزهى نهكرى وى بهێلنه ب تنێ وخۆ ب موعهسكهرێ حهججاجى ڕا بگههینن، ودهمێ بیرا وى ل كوڕێ وى حهمزهى هاتیهڤه ئهوێ ژ ترسێن مرنێ دا بابێ خۆ هێلاى وخۆ دایه د گهل نهیارێ وى، ههست ب خهمگینیێ كر، تو بێژى ئهڤ جحێلێن نوكه ل دۆر وى كۆم بووین وبهرههڤیا خۆ بۆ مرنێ د گهل وى ئاشكهرا كرى كهسهك د ناڤ وان ژى دا نینه وهكى كوڕێ وى حهمزهى حهز ژ مانا د دنیایێ دا بكهت؟ گاڤا بهرێ وى ب سهر وسیمایێن ڤان جحێلێن ڕوى گهش ونوى گههشتى كهفتى دلێ وى نهگرت بهرێ وان بدهته مرنێ، چونكى مرنا وان چویێ ژ دویماهیا وى ناگوهۆڕت، ڤێجا ما بۆچى ئهو ژینێ ل بهر وان شرین ناكهت، وبهرێ وان نادهته ڕێكا مانێ، ئهگهر خۆ ئهو ڕێك ئهو بت یا بهرى هنگى كوڕێ وى ژى هلبژارتى؟
عهبدللاهێ كوڕێ زوبهیرى ل ههڤالێن خۆ زڤڕى وگۆته وان:
- خودێ خێرا ههوه بنڤسیت ل سهر بهڕهڤانیا ههوه ژ من ومانا ههوه د گهل من حهتا ڤێ گاڤێ، بهلێ هوین دزانن كو نوكه مهسهله گههشته دویماهیێ، ولهشكهرێ حهججاجى ژ بلى سهرێ من ب تشتهكێ دى رازى نابن، یان دڤێت ئهز ب ئێخسیرى خۆ بدهمه دهست وان، یان ژى ب مرن ئهو جهنازێ من بستینن، ومن یا دووێ هلبژارت.. ومانا ههوه د گهل من ئهڤرۆ چویێ ژ ڤێ دویماهیێ ناگوهۆڕت، هوین ژ لایێ من ڤه د دهستویرداینه، وبهلكى مانا ههوه پتر مفایێ ئیسلامێ تێدا ههبت.
وپشتى عهبدللاهى شارهزاییا خۆ د ئاخفتنێ دا ههمى ب كارئیناى دا وان قانع بكهت كو ئهو خۆ ژ مهیدانا مرنێ بدهنه پاش، مێرینى ومروهتا وان قهبویل نهكر ئهو ژ ترسێن مرنێ دا ل گاڤێن دویماهیێ وى بهێلنه ب تنێ، وگۆتنا ههمیان ئهڤه بوو وان گۆت:
- ئهى صهحابیێ پێغهمبهرى! مرنا د گهل ته مه پێ خۆشتره ژ مانا د گهل حهججاجى، ههر ژ ڕۆژا ئێكێ یا مه بهیعه دایهته وسۆز د گهل ته گرێداى كو حهقیێ ب سهربێخین مه هزرا ئهڤرۆ یا كرى.. مرن مه پاشڤه نابت، چونكى مه باوهرى ههیه كو مرنا ژ بۆ حهقیێ خودانى دهێلته ساخ.
گاڤا عهبدللاهى گوهـ ل بهرسڤا وان بووى، ڕویێ وى گهش بوو، ودلێ وى فرههـ بوو، ب نك وان ڤه چوو دیت وان ههمیان خۆ ب زرى وكومزریان پێچایه، و ب تنێ چاڤێن وان دئاشكهرانه، عهبدللاهى گۆته وان:
- من دڤێت دێمێن ههوه ببینم..
وان ههمیان كومزریێن خۆ ڕاكرن، دێمێن وان وهكى ههیڤا چارده شهڤیێ گهش كرن، گهشاتیا ڤیانێ وئیخلاصێ ژ چاڤێن وان ڤهدپهشین، خهمهكا كویر ب سهر دلێ وى دا هات، ل بهر وى یا گران بوو كو ئهڤ دێمێن گهش پشتى بیست خهبهرهكان ببنه نێچیرا مرنێ ب شیر وڕمێن لهشكهرێ حهججاجى.. جارهكا دى وى بهرێ وان دا ژیانێ، بهلێ وان مرن هلبژارت، ئینا عهبدللاهێ كوڕێ زوبهیرى گۆته وان:
- مادهم هۆیه، وهوین ل گۆتنا خۆلێڤه نابن، دربێن شیران بلا دلێن ههوه نه ڕهڤینن، چونكى ئهو ئێشانا ژ دهرمانكرنا برینێ چێ دبت دژوارتره ژ پهیدابوونا برینێ ب خۆ، شیرێن خۆ بپارێزن كانێ چاوا هوین ڕویێن خۆ دپارێزن، بهرێ خۆ نهدهنه تهییسینا شیران وههر ئێك بلا موژیلێ كارێ خۆ بت، وپسیارا من نهكهن، وههر كهسهكێ بڤێت جهێ من بزانت ئهزێ د ناڤ كۆما پێشیێ دا، دهست پێ بكهن ل سهر بهرهكهتا خودێ..
وهنگى دهنگێ ڤان خۆ گۆریكهران ب سرۆدا شهڕى بلند بوو، وكۆما وان بژاله بوو وههر هندهك ب نك دهرگهههكێ حهرهمێ ڤه چوون، دا بهرسنگێ لهشكهرێ حهججاجى بگرن، ئهوێ ههر هنگى ژۆردا ژ چیایێ ئهبوو قوبهیسى هاتیه خوارێ وبوویه چهند پارچه، وههر پارچهیهك ب لایێ دهرگهههكێ حهرهمێ ڤه چـووى.. ل تێشتهگهها ڕۆژا سـێ شـهنـبـێ، ل ههڤدهى ههیڤا (جومادا) یا ئێكێ، ژ سالا حهفتێ وسێیی، ل بهر دهرێ مالا خودێ ئهوا د جاهلییهتێ وئیسلامێ دا بوویه جهێ تهناهى وئاشتیێ شهڕهكێ دژوار هاتهكرن. ل مزگهفتا حهرام، ل دهمێ حهرام لهشكهرێ شامێ ل سهر ڕێتنا خوینا حهرام كۆمبوون، لهشكهرێ حمصێ قـهسـتـا وى دهرگـههــى كــر یـێ دكهفته ڕاستا بهرێ ڕهش، ولهشكهرێ دیمهشقێ ب نك دهرگههێ (بهنوو شیبه) ڤه چوون، ولهشكهرێ ئوردونێ چوونه دهرگههێ (صهفایێ) وفلسطینى ب نك دهرگههێ (بهنوو جومهح) ڤه چوون، ودهرگههێ (بهنوو تهمیم) بارا لهشكهرێ قننسرینێ بوو، وحهججاجێ سهرلهشكهر ل لایێ (ئـهبـطهحـێ) بــوو..
وئـارمـانجا ههمیان ئهو بوو بگههنه د نیڤا كهعبێ دا نه دا ل دۆر بزڤڕن، یان گهوافا بهرى بكهن، نه.. بهلكى دا ئهو وێ خوینێ ل سهر ئاخا حهرهمێ بڕێژن یا خودێ حهرام كرى، بهلێ ئهو ههمى پێكڤه نهشیان خۆ بگههیننه ئارمانجێ؛ چونكى پیرهمێرك د ڕێكا وان دا بووبوو ئاستهنگ!
كوڕێ زوبهیرى ئهو پیرهمێرێ ژ حهفتێ سالان دهرباس بووى، حهقێ وى بوو نوكه ئهو ل سهر جههكى یێ رازاى با، وبێنا خۆ ژ ڤێ ژیانا ب شهق وشویق ڤهدابا، بهلێ ئـهگـهر تـه ئـهو دیتبا دهمێ شیرێ وى د دهستان دا ووهكى شێرهكى ل نیڤا حهرهمێ دهات ودچوو، ووى ب تنێ لهشكهرێ شامێ پاش دا دبر.. سههم دا سهرێ ته گرت! ئهگهر ل بهر گهلهك كهسان تشتهكێ غهریب بت مرۆڤهك -بلا چهندێ ب هێز ژى بت- بشێت لهشكهرهكى پاشدا بشكێنت، خهلكێ مهكههێ ههمى شاهدێن كوڕێ زوبهیرى بوون كو ل وێ ڕۆژێ ئهو شیا پێنج لهشكهران بشكێنت ونههێلت ئهو بچنه د حهوشا حهرهمێ دا.. چاڤێن وى وهكى دو پهلێن سۆر وگهش د سهرى دا دزڤڕین، چریسك ژێ ڤهدپهشین، ههر جارهكا وى ددیت لهشكهرێ حهججاجى ب نك دهرگهههكى ڤه دهاتن، ئهو -وهكى وى سۆز دایه ههڤالێن خۆ- دا خۆ هاڤێته پێشیێ، ووهكى شێرهكێ ئازریاى دا خۆ د وان وهركهت وهنگى ڕادوهستیا حهتا لهشكهرى بشكێنت ونهچار كهت ل ڕێكا ڕهڤێ بگهڕیێت، دهمهكى پشتى ڕۆژ بهر ب نیڤا عهسمانى ڤه بلند بووى، وى هـهسـت ب وهستیانێ كر، وما ئهو كیژ زهلامه بشێت بهر سنگێ ڤێ پێلا مهزن یا مرۆڤان بگرت ونهوهستیێت؟ بێنهكێ وى خۆ دا بهر سیبهرا كهعبێ، ل خۆ زڤڕى دیت ههڤالێ وى كوڕێ صهفوانى یێ ب ڕهخ ڤه، شیرێ وى یێ ڕویس یێ د دهستان دا، وئهو ژى هێشتا یێ ل سهر سۆزا خۆ لێڤه نهبوویه، عهبدللاهى ب فهخر ڤه گۆتێ:
- بابێ صهفوانى، وهى بۆ ڤێ فهتحێ ئهگهر زهلام ههبان! ئهز ب خودێ كهمه یێ ل بهر سنگێ من ڕاوهستت ئهز تێرێ ههمه..
بابێ صهفوانى گۆتێ:
- ئهرێ ب خودێ، نه ئێك بت ئهگهر هزار ژى بن!!
وحهججاجى كۆمهكا دى هنارت، وچهند ڕۆژ بلند دبوو وگهرما وێ دژوار دبوو، حهججاجى ئاگرێ شهڕى دژوارتر لێ دكر، وكوڕێ زوبهیرى وههڤالێن وى هێزا خۆ كۆم دكره سهرێك ووهكى سكرهكى خۆ دئێخسته د ناڤبهرا حهرهمێ وهێڕشكهران دا، وپشتى دهمهكى ژ شهڕى كوڕێ زوبهیرى وههڤالێن وى ل شوینا بهڕهڤان بن بوونه هێڕشكهر، ڕهڤ كهفته ناڤ ڕێزێن لهشكهرێ حهججاجى، وكـــوڕێ زوبـهیرى د گهل ههڤالێن خۆ دا ب دویڤ وان ڤه حهتا ئهو گههاندینه (حوجوونێ)، وئهو دشیان حهتا شویرها شامێ بدهنه ب دویڤ وان ڤه، بهلێ ئهو ب دههان بوون، ونهیارێن وان ب هزاران بوون..
عهبدوللاهـ زڤڕى حهرهمێ.. ئهو یا ڤالا بوو ژ وان پرتێن بهران پێڤهتر نهبت یـێـن ژ بهر مـهنجهنیقان ژ دیـوارێـن كـهعـبـێ ڤهكرین، ولهشێن وان كوشتیان یێن كـــو ب مــهنـجــهنــیـقێن حهججاجى كهفتین.. ب نك كهعبێ ڤه چوو، بهرێ وى ل هندێ نهبوو ئهو بچت پیچهكێ بێنا خۆ ڤهدهت، یان پاریهكێ نانى بخوت، چوو وكارێ خۆ كر دا ل بهرانبهر خودایێ خۆ ڕاوهستت ونڤێژهكێ بۆ وى بكهت، وهێشتا ئهو نههاتیه ڕاستا بهرى ل جهێ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- نڤێژ لێ دكر، دهنگ ودۆرێ لهشكهرێ حهججاجى هاتێ ڤه، وهكى ئاڤا دهریایێ دهمێ (جهزر) ڤێ دكـهڤـت وپـاشـدا دچـت، پـاشى (مهددهكا) دى لێ ددهت وهسا لهشكهرێ شامێ ب سهر حهرهمێ دا هات، عهبدللاهى ژى جارهكا دى دهست دا شیرێ خۆ، وقهستا هێڕشكهران كر ئهوێن وهكى بهلگێن پائیزێ وهریاینه بن شیرێ وى، وبۆ وان مسۆگهر بوو كو ب ڤێ ڕێكێ ئهو نهشێن نێزیكى كوڕێ زوبهیرى ببن، لهو وان هـزرا ڕێـكـهكـا دى كــر، ئــهو ڕێكـا مرۆڤێن ترسناك قهست دكهنێ دهمێ خۆ ژ هندێ كێمتر دبینن كو ڕوى ب ڕوى شهڕى د گهل زهلامان بكهن!!
