ئهگهر ته بڤێت بهری ژ خۆ بدهی
ههبوونا خۆ د ناڤ ئاخا ژبیركرنێ ڕا ڤهشێره
((ههبوونا خۆ د ئاخا ژبیركرنێ ڕا ڤهشێره، چونكی ئهو شتلا ژ وی تۆڤی شین دبت یا باش نههاتییه ڤهشارتن، هند نامینت حهتا كو بهری ژ خۆ بدهت)).
ئهڤه گۆتنهكا تێر حكمهته ژ دهڤێ كهسهكێ خودان ســهربۆڕ دهركهفتی، و من دڤێت ل بیرا ههوه بینمهڤه كو دهمێ مه بهحسێ سهرهاتییا (ئوهیسێ قهرهنی) كری مه گۆت: مهزنترین دهرس ژ سهرهاتییا ڤی مرۆڤێ خودێ دئێته وهرگرتن ئهوه ڤان ڕهنگه مرۆڤان پێ خۆش نینه خهلك ب سهرێ تبلان ئیشارهتێ بكهنه وان، چونكی (شوهرهت) نه ئهو ئارمانجه یا ئهو ل دویڤ دگهڕیێن، لهو زانایێ مهزن عهبدللاهێ كوڕێ موبارهكی دگۆت: خوزی ئهز ل عهردهكی بامه كهسێ ئهز لێ نهنیاسیبامه!
و دبــت هــنــدهك كــهس هــهبـن پسیار بكهن: ئهرێ بۆچی ئهڤ توخمه مرۆڤه هنده ژ (شوهرهتێ) دڕهڤین.. و د گهل هندێ ژی كهس هندی وان مهشهوورتر نهبوویه؟
و حهتا ئهڤ مهسهله یان ئهڤ لوغزه باش بۆ مه ئاشكهرا بت دڤێت ئهم بزانین كانێ بهرێخۆدانا وان د ڤێ دهلیڤهیێ دا یا ب چ ڕهنگ بوو..
ئهو ب خۆ ئهگهر ئهم باش هزرا خۆ د ڤێ گۆتنا بۆری دا بكهین یا مه ئاخفتنا خۆ ژێ دهست پێ كری، دیتنا وان بۆ مهسهلا شوهرهتێ دێ بۆ مه روهن و ئـاشــكــهرا بـت، د جیهانا شینكاتی دا قانوونهكا ههی ئهم ههمی پێ دزانین و مه ب چاڤ دیتییه: ئهگهر ته بڤێت تۆڤی بچینی دڤێت وێ بن ئاخ كهی، بمرینی دا ئهو شین ببت، و ئهگهر ته ئهو هێلا ل بهر چاڤ، یان تیشكێن ڕۆژێ دێ وی سوژن، یان ژی مرۆڤهك دێ پێ لێ دانت و د بن پیێن خۆ ڤه هێرت! بهلێ ئهگهر ئهو تۆڤ دهمهكی د بن ئاخێ ڤه هاته مراندن و ژبیركرن، دهمهكی ئهو دێ مینت (تهفاعولێ) د گهل خۆ كهت، پاشی ڕۆژهك دێ ئێت دێ گههت، و شین بت، و بهرههمی ژ خۆ دهت، مهعنا: ئهڤ قانوونه دخوازت شینكاتی د دو قویناغان ڕا ببۆرت: قویناغا ڤهشارتنێ حهتا دگههت، و قویناغا ئاشكهراییێ پشتی ئهو دگههت، دهمێ شین دبت و بهری ژ خۆ ددهت.
ههر ئهڤ قانوونهیه ل نك مرۆڤێن خودێ ل سهر وی كهسی ژی ب جهـ دئێت یێ بخوازت (ذاتێ) خۆ دورست بكهت و خودایێ خۆ ب دورستی بنیاست.
دبت مرۆڤ د دهمهكێ كێم دا بشێت خۆ بنیاست و بزانت ئهو یێ هاتییه ڤێ دنیایێ دا عهبدینییا خودێ بكهت، بهلێ حهتا ئهو بشێت ڤێ عهبدینییێ بكهته ئهو مهنههج یێ ئهو ژینا خۆ ل سهر ب ڕێڤه دبهت، یان بلا بێژین: حهتا ئهو بشێت ڤێ زانینا خۆ ب خودێ بكهته رێباز بۆ ژینا خۆ، دڤێت ئهو قانوونا دندكا تۆڤی ل سهر خۆ ب جهـ بینت.. و ئهم ههمی دزانین تری حهتا نهگههت نابته مویژ!
ئهو مرۆڤێ د سهر قویناغا ئێكێ ڕا باز دهت، و حهز كهت بهری تهفاعولێ د گهل خۆ بكهت ل سهر دهپێ شانۆیا شوهرهتێ دهست ب كارێ خۆ بكهت، و لێ بگهڕیێت بهرى ههر تشتهكى بهرێ رۆناهییێ بدهته خۆ، دویماهییا وی دێ فاشلی و شهرمزاری بت. وههر دیندارهكێ بڤێت جهێ خۆ ب دورستی د ناڤ جڤاكێ دا بكهت و ب ئهركێ خۆ یێ جڤاكی ڕاببت سێ پێگاڤێن فهر ههنه دڤێت ئهو بهاڤێژت:
یا ئێكێ: خۆ شارهزاكرنا د دینی دا بهری ههر تشتهكی، و ئهوێ دینێ خۆ نهزانت دێ چاوا بهرێ خلكی ددهته دینی؟
یا دووێ: پاقژكرنا نهفسێ بهری خودان بێته پێش، چونكی نهفس یا ههر كهسهكێ ههبت پتر بهرێ وی ددهته خرابی، و خرابییا ژ ههمییێ مهزنتر یا نهفسا مرۆڤی بهرێ مرۆڤی ددهتێ حهژێكرنا خۆ ئینانهپێشێیه، و ئاشكهرایه كو د ناڤبهرا خۆ ئینانهپێشێ و (طمووحێ) دا داڤهكا زراڤ ههیه، لهو گهلهك جاران دهمێ مرۆڤ پێ دحهسیێت كو (حب الظهور) یان (حب الزعامة) د دلێ وی دا پهیدابوویه ئهو دێ خۆ ب هندێ قانع كهت كو ئهڤ ئحساسه (طمووحهكا مهشرووعه) نه كو ئهو حهژێكرنا خۆ ئینانهپێشهكا نه مهشرووعه، و ب ڤی ڕهنگی ئهو دێ ب ناڤ دا چت حهتا ئهو هند خۆ دبینت نهفسا وی ئهو تێگههاند كو كهسهكێ وهكی وی نینه، و نابت كهسهكێ وهكی وی ههبت!
كهنگی ئهو دێ ژ ڤێ بهلایێ ڕزگار بت؟ ئهگهر وی دویر ژ چاڤێن خهلكی نهفسا خۆ فێری خۆپاقژكرنێ كر، و بهری ههمییێ خۆپاقژكرنا ژ دهردێ خۆ ئینانهپێشێ.
یا سییێ: پاقژكرنا دلی ب ڕهنگهكێ وهسا كو ئهو ڤیانا خودێ ل بهری ههر ڤیانهكا دی بدانت، و دڤێت ژ بیر نهكهین كو گهلهك جاران ل نك مرۆڤێ دیندار ڤیانا خودێ ب هندهك ڤیانێن دی یێن دنیایی دئێته شێلان، بهلێ ئهو خۆ ب هندێ قانع دكهت كو ئهڤ ڤیانه ژی ههر ژ بهر ڤیانا خودێیه، دێ حهز ژ مال و مهنصبان كهت نهفسا وی ئهوا بهرێ وی ددهته خرابییێ دێ بێژتێ: بلا چو نینه مانێ ته نه ژ بهر خۆیه، ته ژ بیر هندێیه دا ئێكێ باش -كو ئهو ب خۆیه!- ڤی مهنصبی تژی بكهت! و پشتی ئهو دگههته ڤی مهنصبی ئهو دێ ههمی شیانێن خۆ یێن باش و خراب ب كار ئینت دا ئهڤ مهنصبه ژ دهست وی نهچت، ئهگهر خۆ بهدیلێ وی ب شاهدهیییا خهلكی ههمییێ ژ وی چێتر ژی بت.. ڤێجا حهتا ئهو ژ ڤێ بهلایێ ژی ڕزگار ببت دڤێت ئهو دلێ خۆ ل سهر ئیخلاصێ پهروهرده بكهت.
و دبت ل ڤێرێ كهسهك پسیار كهت و بێژت: ئهڤ گۆتنێن تــو دبـێــژی دڕاســتـن ب نسبهت وی كهسی یێ هێژا نههاتییه پێش، یان شوهرهت ب دهست خۆ ڤه نهئینای.. بهلێ مرۆڤێن خودێ ئهوێن ئهڤ ههر سێ پێگاڤه ب كارئیناین و هاتینه پێش، و د گهل هندێ ژ شوهرهتێ دڕهڤین، و ئێك ژ وان مرادا وی ئهو بوو ل جههكی با كهسێ نهنیاسی با.. ئهڤه ژ بهر چ بوو؟
و بۆ بهرسڤ دێ بێژین: شوهرهت ئهوا گهلهك كهسێن ئهو ب دهست ڤه نههاتی هزر دكهت فرههترین ڕێكا سهعادهتێیه، بارهكێ گرانه بۆ خودانی د دنیایێ دا بهری ئاخرهتێ، چونكی ئهو باشترین پێڕهه بۆ (ریاء و غورور و گهلهك د خۆگههشتنێ)، و مرۆڤ تویشی ئێك ژ ڤان ههر سێ دهردان ب تنێ ببت عهجێبی دێ ئێنه سهری ڤێجا چاوا ئهگهر ههر سێ پێكڤه ب سهدا بگرن؟ هنگی ئهو دێ چاوا خلاس بت؟!
ژ بهر ڤێ چهندێ مرۆڤێن خودێ هنده ژ شوهرهتێ دڕهڤین، و هنده تهئكید دكر كو مرۆڤ خـــۆ د ناڤ ئاخا ژ بــیــركــرنــێ دا ڤهشێرت، یان ب زمانێ ئهڤرۆ بێژین: دویـــر ژ (ئهضوائان) بژیت، دا بهری ژ خۆ بدهت.. و بهری ئهم گۆتنا خۆ ل دۆر ڤێ مهسهلێ ب دویماهی بینین گۆتنهكا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دێ بۆ ههوه ڤهگێڕم دا بزانن كانێ چاوا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- بهری ههر كهسهكی ئهڤ مهنههجه د چارهسهری و پهروهردهكرنێ دا نیشا مه دایه، دهمێ صهحابییێ وی (عوقبهیێ كوڕێ عامر) پسیار ژێ كری: ئهی پێغهمبهرێ خودێ! ڕێكا ڕزگاربوونێ چیه؟ وی گۆت: ( أمسك علیك لسانك، ولیسعك بیتك، وابك علی خطیئتك ) وهكی ئهبوو داوود وترمذى ژێ ڤهدگوهێزن، یهعنی: بشێ ئهزمانێ خۆ، و د مالا خۆ دا ڕوینه، و ل سهر گونهها خۆ بگری..
دهمێ خهلك مهدحێن ته دكهن، و ته ل ڕێزا ئێكێ ددانن، و پێش تهڤه ڕادبن، خۆ ژ بیر نهكه، چونكی ئهگهر تو بشێی خۆ ل خهلكی ههمییێ ڤهشێری تو نهشێی خــۆ ل خۆ ڤهشێری!
ڕۆژهكێ زهلامێ ئێكێ د ئوممهتێ دا - پشتی پێغهمبهری - ئهبوو بهكرێ ڕاستگۆ كهفته دهراڤهكێ تهنگ، هندهك كهسان ل نك وی مهدحێن وی كرن، چاڤێن وی تژی ڕۆندك بوون و گۆت: ((اللهم اغفر لی ما لا یعلمون، واجعلنی خیراً مما یظنون)) یا رهبی وان گونههێن من كرین وئهو نهزانن تو بۆ من ژێ ببه، ومن باشتر لێ بكه ژ وێ هزرا ئهو ژ من دكهن.
مرۆڤ ئهگهر گههشته ڤێ دهرهجێ هنگی جڤاك ب ههمی ڕۆناهییا خۆ ڤه، و شوهرهت ب ههمی دهنگ و دۆرێ خۆ ڤه نهشێن بهرێ وی ژ ڕێكا دورست لادهن..
یا رهبی! تو مه وه لێ بكه وهكی ته دڤێت، نه وهكی مه دڤێت، وئهوا مه دڤێت تو وهكی وێ لێ بكهی یا ته دڤێت.
