ل پێشیا پێلا ڕۆناهیێ
دههـ سال د سهر سهلمانى ڕا بۆرین.. د ڤان دههـ سالان دا گهلهك سهرهاتى وڕویـدانـێـن مـهزن ب سـهر وى دا هاتن، سهركهفتن ب دویڤ سهركهفتنێ دا وى د گهل خۆشتڤیێ خۆ "كوڕێ صهحرائێ" دیت، بـهرێ وى لێ بوو چاوا ئهو ڕۆناهیا ل دهسپێكێ وهكى چریسكهكا بچویك د ناڤبهرا ههردو لاتێن ڕهشێن یهپربێ دا گهش كرى هێدى هێدى مهزن دبوو حهتا بوویه پێلهكا مهزن ژ ڕۆناهیێ ل سهرى ژۆردا بهر ب مهكهها پیرۆز ڤه چووى، جهێ پێغهمبهران، وڕووگهها ئهزهلى وئهبهدى یا خودان باوهران، وى دیت چاوا دهنگێ گازیا تهوحیدێ ل دۆل ونهالێن مهكههێ ڤهدا، چاوا چیایێن وێ یێن ئاسێ سهرێ خۆ بۆ مهزنیا خودێ چهماند، وئهو دهستێن پتر ژ بیست سالان خزمهتا تاریێ كرى چاوا بوونه ڕێخۆشكهرێن پێلا ڕۆناهیێ..
بیرا وى دئێت ڕۆژا خۆشتڤیێ دلان وهغهركرى.. سپێدهیهكێ سهلمان وهكى هـهمـى خـهلـكـێ مـهدیـنـێ ل خـهبـهرهكـێ دلـتـهزیـن هـشـیـار بوو، ههچیێ ته دیتبا ژ خهلكێ مهدینێ دا هزر كهى خهمێ كوینێ خۆ یێ ڕهش ههما بهس ل سهر دلێ وى ب تنێ یێ ڤهداى، وما چاوا ئهو ب خهم نهكهڤت وئهڤرۆ ئهو پهیوهندى هاته بڕین یا ئهو ب عهسمانى ڤى گرێددان؟ چاوا ئهو ب خهم نهكهڤن وئهو ڕۆناهیا عهسمانى یا د ناڤ وان دا بۆ عهردى دهاته خوارێ ئێدى هاته بڕین؟ وبهلكى بارا سهلمانى ژ خهمێ ژ یا ههر كهسهكێ دى پتر بت؛ چونكى (موحهممهد) ههمى ژیانا وى بوو، ئهو هیڤى بوو یا پێ دژیا، ب دههان سالان ئهو لێ دگهڕیا، بابێ خۆ ب مهزنى وناڤ وسهلگهنهت ڤه هێلا، پشت دا كهس وكار وهلاتێ خۆ، خۆشى ههمى دانه لایهكى وقهستا پاشهڕۆژهكا بهرزه كر، پێ ل گهلهك ئاستهنگان دانا، برس.. ترس.. ههژارى.. كۆلهتى.. ونهخۆشیا غهریبیێ، ئهڤه پێخهمهت وێ هیڤیا مهزن یا كو ژ دویر ڤه ل بهر چاڤێن وى دیار دكر، ئهڤرۆ وپشتى ئهو گههشتیه وێ هیڤیێ هۆسا ب ساناهى هیڤى ژ نك وى بار بكهت؟ بهلێ ئهڤه نه جارا ئێكێیه مرن ب برنا خۆشتیڤان دربێ خۆ یێ دژوار دوهشینته دلێ سهلمانى! وڤێ جارێ ئهگهر چ درب ژ ههمى جارێن دى دژوارتره ژى، بهلێ تشتێ خهما سهلمانى سڤك دكهت ئهوه (موحهممهد) -جودا ژ سهیدایێن وى یێن بۆرین- پـشـتـى وهغـهركــرنــا خــۆ پـێـلا ڕۆناهیێ بێ خودان ناهێلت، وى جیلهكێ مرۆڤان ل پاش خۆ هێلایه ههر ئێك ژ وان د هممهتا خۆ دا ئوممهتهكا خۆسهرى خۆیه!
دههـ سال بۆرین د سهر وێ ڕۆژێ ڕا یا سهلمانى تێدا گوهـ ل خۆشتڤیێ خۆ بووى مزگینیا گههشتنا ڕۆناهیێ بۆ كۆچكا سپى یا كیسراى گههاندى، ودهم هات بهرێ پێلێ ژێلهل بچت، وئاڤا خورتان سهرئهڤراز دچت.. خهلیفێ ئیسلامێ عـومــهرێ كــوڕێ خــهططابـى بـڕیـار دا لهشكهرێ ئیسلامێ ئهوێ پێلا ڕۆناهیێ ل بهرا خۆ دهاژۆت، قهستا وهلاتێ كیسراى بكهت؛ دا خهلكى ژ تاریا جاهلییهتێ دهربێخته ڕۆناهیا ئیسلامێ، وبهرێ وان ژ عهبدینیا مرۆڤان بدهته عهبدینیا خودایێ مرۆڤان..
هنگى سهلمانى ژى د گهل خۆ بڕیار دا ب پێش پێلێ بكهڤت، وبهرى ههر كهسهكێ دى رحا خۆ پێشكێشى ئارمانجا خۆ یا مهزن بكهت: بهلاڤكرنا ڕۆناهیا ئیسلامێ ل وهلاتێ فورسێ.
وچهند كهیفا وى یا مهزن بوو دهمێ وى دیتى لهشكهرێ ئیسلامێ ڕۆژ بۆ ڕۆژێ یــێ بــهر ب پـایــتــهخـتـا كـیـسـراى ڤه دچت، ل بهر گهلهك كهسان كارهكێ ب زهحمهت بوو باوهر بكهن كو ڕۆژهكێ هێزا كسرایێ مهزن بشكێت، ب تایبهتى ب دهستێن عهرهبان ئهوێن ڕۆژهكێ ب تنێ ژى ئێك ژ وان بسته نهكرى سهرێ خۆ ل دیوانا كیسراى باش بلند بكهت! بهلێ سهلمان ئهوێ ئاڤاهى ژ ناڤ دا دیتى، وزانى كانێ چ د پشت ڤان (مهظاهرێن) ڤالا ڕا ههیه، چاڤهڕێى هلوهشیانا وێ درهوا مهزن بوو ئهوا كیسراى ب هێزا خۆ یا ڤالا د تهختێ دهسهلاتا خۆ ئالاندى.. سهلمانى ژ سهربۆڕا خۆ یا دهولهمهند دزانى كو تارى ب ههمى لهشكهرێ خۆ ڤه نهشێت ڕێكێ ل ڕۆرناهیا چرایهكێ بچویك بگرت دهمێ دهست ددهته ڕێكێ، ڤێجا پا چاوا دێ شێت ل بهر دژواره پێلا ڕۆناهیێ ڕاوهستت دهمێ ڕێكا خۆ دشهقینت؟!
وگاڤا لهشكهرێ ئیسلامێ یێ سهركهفتى، ئهوێ سهعدێ كوڕێ ئهبوو وهققاصى سهركێشیا وى دكر، بهر بهره ژ لایێ ڕۆژئاڤایا ڕوویبارێ دیجله ڤه دهات، ونێزیكى توخویبێن باژێڕێ (نههرشیر)ێ بووى. وسهعد -بهرى بڕیارا خۆ بدهت كانێ دێ چ كهن- هژمارهكا سهرلهشكهر ومهزنێن صهحابیان كۆمكرن، ودان وستاندن د گهل وان كر..
- پشتى لایێ ڕۆژئاڤایا ڕویبارى ههمى یێ كهفتیه ب دهستێ مه، وهژمارهكا مهزن ژ خهلكێ دهڤهرێ خۆ ب دهست مه ڤه بهرداى، كاغهزهك ژ (ئهمیر لموئمنینى) گههشته من كو ههر كهسهكێ دهست ژ شهڕێ مه ڤهكێشا بت، وڕوینشت بته مالا خۆ، ئهم ئهمانهتێ بدهینێ، ووى بهێلینه ل سهر جهـ ومالێ وى.. وجهێ ئێكانه یێ حهتا نوكه ل بهر مه ئاسێ بووى ل ڤى لایێ ڕویبارى باژێڕێ نههرشیره، ووهكى هوین دبینن ئهڤه چهند ڕۆژه مه یێ خۆ نێزیك كرى، وهێشتا مه بڕیار نهدایه كانێ چ بكهین، ومن هوین یێن كۆمكرین دا بیر وبۆچوونێن ههوه بزانم، ڤێجا هوین چ دبێژن؟
گاڤا سهعدى گۆتنا خۆ ب دویماهى ئیناى، عاصمێ كوڕێ عهمرى گۆت:
- ئهى سهعد! تو ئهمیرێ مهیى، ومه پهیمانا دایه خودێ وپێغهمبهرێ وى كو ئهم هنگى ڕاوهستین حهتا ڕۆناهیا ڤى دینى ل دنیایێ ههمیێ بهلاڤ كهین، ونه ڕویبار ونه چیا نابنه ئاستهنگ د ناڤبهرا مه و ب جهئینانا پهیمانا خۆ دا، یا تو دخوازى بێژه، وئهم ههمى لهشكهرێ تهینه.
سهلمانى گۆت: ئهى ئهمیر، وهكى ئهزدزانم باژێڕێ نههرشیر باژێڕێ كیسراى یێ دووێیه پشتى گهیسهفوونێ ومسۆگهر نوكه وى كارهكێ باش بۆ بهڕهڤانیكرنێ ژێ كریه.. ودویر نینه وى پشكهكا مهزن ژ لهشكهرێ خۆ لێ ئاماده كربت؛ چـونكى كـهفتنا نههرشیرێ مهعنا وێ ئهوه مهصیرێ گهیسهفوونێ ژى دێ كهفته د خهگهرێ دا، ژ بهر كو د ناڤبهرا نههرشیر وگهیسهفوونێ دا ب تنێ ڕویباره، ڤێجا ئهز دبێژم، بهرى ئهم هزرا ستاندنا نههرشیرێ بكهین دڤێت بهرههڤیهكا باش بكهین.
سهعدى گۆت:
- تو ڕاست دبێژى، بهرى ههر تشتهكى دڤێت قاصدهكى بهنێرینه نك وان، وهلبژارتنێ د ناڤبهرا ئێك ژ سێیان دا بدهینێ: موسلمانبوونێ، یان دانا جزیێ، یان كرنا شهڕى. وپشتى هنگى ل دویڤ هلبژارتنا وان ژ نوى دێ بڕیارا خۆ دهین..
وبهرى كۆمبوونا سهعدى د گهل ههڤالێن وى ب دویماهى بێت، بڕیارا وان بوو ئهو، ئهو سهلمانى بهنێرنه باژێڕى، چونكى ئهو ئهزمانێ وان دزانت، وئهو ژ ههر كهسهكێ دى پتر دێ شێت ب ڤى كارى ڕابت..
وڕۆژا د دویڤ دا سهلمانێ فارسى ب قاصدیا خۆ ڤه گههشته باژێڕێ نههرشیر، ووى ژ بیر نهكر د گهل ڕابوونا ب كارێ قاصدیێ، ئهو هویر د سهر وبهرێ باژێڕى ژى بفوكرت، بهرێ خۆ بدهتێ كانێ گیانێ بهرگریێ ل نك خهلكى چهنده، وبهرههڤیێن وان ژى بۆ ڤێ بهرگریێ چنه ئهگهر هات ووان بڕیارا بهرگریێ دا، وپشتى سهلمان ب ههمى ڕهنگان هاتیێ دا وان ب ئهزمانێ وان قانع بكهت كو گازیا ئیسلامێ وهرگرن، وخۆ بدهنه د گهل پێلا ڕۆناهیێ، بهلێ دفن بلندى وغوروورا وان ڕێیا ڤێ چهندێ نهدا وان، وگۆتنا وان یا بهراهیێ ودویماهیێ ئهو بوو وان گۆت: ژ شهڕى پێڤهتر چو هلبژارتنێن دى مه نینن!!
و ل وى دهمێ سهلمانى ئهڤ بهرسڤا وان یا نهخۆش گههاندیه ئهمیرێ خۆ سهعدى، ژ بیر نهكر بێژتى كو حیصاردانا موسلمانان بۆ باژێڕى چهند ڕۆژهكان دێ بته ئهگهرا هلوهشیانا مهعنهویاتێن خهلكى، چونكى وان چو ڕێ نینن هاریكارى تێڕا بۆ بێن ژبلى ڕویبارى، وڕویبار ڤان ڕۆژان یێ هاربووى وئاڤا وى یا ڕابووى، لهو تهنگاڤى دێ ل وان دژوار بت.
