زهینهب-كچا خهدیجایێ
ئهو كچا مهزن یا پێغهمبهری بوو، و هندهك دبێژن: ئهو ژ ههمی خویشك و برایێن خۆ مهزنتر بوو.
ل سالێن دهسپێكی یێن شویكرنا خهدیجایێ خودێ ئهو دابوویێ، و د كۆشا پاقژترین ژنكێ دا -كو خهدیجایه- هاتبوو ب خودانكرن و ل بهر دهستێ مهزنترین زهلام -كو پێغهمبهره- هاتبوو پهروهردهكرن.
زارۆكینییهكا خۆش و تهنا بربوو سهری، دهیك و بابێن وێ ههردووان گهلهك حهز ژێ دكر، و دهیكا وێ خهدیجایێ ئهو پتر بۆ خۆ وهك ههڤال دزانی.
بهری پێغهمبهرینی بۆ بابێ وێ بێت ئهوێ شوی كربوو، و ئهگهر ئهم ل بیرا خۆ بینین كو پازده سالان بهری پێغهمبهرینییێ پێغهمبهری خهدیجا ماره كربوو، دڤێت بێژین: ژییێ زهینهبێ دهمێ شوی كری گهلهك گهلهك دێ چارده سال بت، ئهڤه ئهگهر هات و ئهو ژ ههمی خویشك و برایێن خۆ مهزنتر بت.
ل ڤێرێ من دڤێت مهسهلهكێ روهن بكهم: مهسهلا ژنئینان و شویكرنێ، و ژییێ (موناسب) ل دهڤهرا جهزیرا عهرهبان:
ئاشكهرایه كو ژییێ شویكرن و ژنئینانێ ژ جههكێ بۆ جههكی یێ جودایه، ئهڤه ل سهر عهدهت و مهسهلا ژینگههێ رادوهستت، ل جههكێ وهكی مهكههێ تشتهكێ گهلهكێ عهدهتی بوو كو كچ ل دههـ سالییێ حهتا پازده سالییێ شوی بكهت یان كوڕ ژنێ بینت، و هندهك جاران باب یان دهیك ب تـنـێ یـازده ســالان ژ عهیالێ خۆ مهزنتر بوو، و ئهڤ تشته ئهگهر ل نك هندهك ژ مه یێ عهجێب بت، ل جههكێ وهكی مهكههێ ل وی دهمی تشتهكی گهلهكێ عهدهتی بوو.
دهمێ ئهم سهرهاتی و ژینهنیگارا صهحابییان دخوینین دڤێت ڤی تشتی باش ل بیرا خۆ بینین و ل دویڤ عهدهتێن خۆ یێن ئهڤرۆ حوكمی ل سهر وان نهكهین.
ل دوازده سێزده سالییێ زهینهبێ شوی كر، و شویكرنا وێ بهری هاتنا پێغهمبهرینییێ بوو، دهیكا وێ خهدیجایێ خوارزایێ خۆ (أبو العاص بن الربیع) هلبژارت؛ دا كچا خۆ زهینهبێ بدهتێ و پشتی رازیبوونا خویشكا خۆ هالهیێ وهرگرتی داخواز ژ زهلامێ خۆ كر -كو پێغهمبهر بوو- دا دهستویرییێ بدهت كو كچا خۆ زهینهبێ بدهته كوڕخالهتێ وێ (أبو العاص)ی.
پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- ئهوێ چو جاران دلێ خهدیجایێ نهدهێلا ب ڤێ چهندێ رازی بوو.. دهمێ زهینهب هاتییه ڤهگوهاستن، دهیكا وێ خهدیجایێ ڕستكا خۆ یا زێری وهك دیاری دایێ.
زهینهبێ ژیانهكا خۆش د گهل زهلامێ خۆ (أبو العاص)ی بره سهری، و (أبو العاص) ب خۆ مرۆڤهكێ رحهت و دهسپاك بوو، كارێ بازرگانییێ دكر و گهلهك جاران د گهل كاروانی دچوو شامێ.
گاڤا پێغهمبهرینی بۆ پێغهمبهری هاتی، زهینهبێ ههر زوی باوهری پێ ئینا، و زهلامێ وێ (أبو العاص)ی باوهری نهئینا، بهلێ د گهل هندێ ژی وی گهلهك قهدرێ زهینهبێ دگرت و تشتهكێ سهقهت د دهر حهقا پێغهمبهری دا نهدگۆت، هندهك كافرێن قورهیشییان ژێ خواست ژنا خۆ بهردهت دا بۆ بابێ وێ نهخۆش بت، و گۆتنێ: ههچی ژنكا ته بڤێت دێ دهینه ته. وی گوهدارییا وان نهكر و گۆت: ئێكا ژ وێ چێتر ئهز د ناڤ قورهیشییان دا نابینم.
خودێ چهند زارۆك ژ زهینهبێ دانه (أبو العاص)ی بهلێ ههمی مرن و كهس ژ وان مهزن نهبوو.
دهمێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ژ مهكههێ مشهخت بووی چوویه مهدینێ، زهینهب ما ل مهكههێ ل نك زهلامێ خۆ، حهتا ئایهت هاتییه خوارێ كو چێ نابت ژنا موسلمان ل نك مێرێ كافر بت، ئینا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- ژ زهلامێ وێ خواست كو ڕێ بدهتێ دا ئهو ژ مهكههێ مشهخت ببت، ئینا زهلامێ وێ (أبو العاص)ی ڕێ دایێ كو ئهو فهرمانا بابێ خۆ ب جهـ بینت و د ڕێكا وێ دا نهبوو ئاستهنگ، دهمێ زهینهب د گهل هــنــدهك مـــرۆڤـێن خۆ ژ مهكههێ دهركهفتی و بهر ب مهدینێ ڤــه چـــووی، كافران ب دهركهفتنا وێ زانی، ئینا دو ژ وان دهركهفتنه د ڕێكا وێ دا پێخهمهت ترساندنا وێ، زهینهبێ هنگی بچویكهك د زكی دا بوو، ئێك ژ وان رمێ خۆ كره د ناڤ چاڤان ڕا، و یێ دی حێشترا وێ ڤههژهژاند. دیرۆكڤان دبێژن: زهینهبێ ژ ترسان دا بچویكێ خۆ هاڤێت، و پشتی گههشتییه مهدینێ ژی دهمهكێ درێژ نساخ بوو.
مـشـهختبوونا زهیـنــهبــێ بــۆ مــهدیـنـێ پشتی شهڕێ بهدرێ بوو ب ههیامهكێ؛ چونكی ل دهمێ شهڕێ بهدرێ قهومی هێشتا ئهو ل نك زهلامێ خۆ (أبو العاص)ی بوو، و ل ڤێرێ دیرۆكڤان سهرهاتییهكا تێر مهعنا ڤهدگوهێزن.. دبێژن: (أبو العاص) ژ وان مرۆڤان بوو یێن د شهڕێ بهدرێ دا ئێخسیر بووین و كهفتینه دهستێ موسلمانان، وئاشكهرایه كو موسلمانان بڕیار دابوو كو ههر ئێخسیرهكێ قورهیشییان ئهگهر بڤێت بزڤڕیته مالا خۆ دڤێت هندهك مالی بدهت و خۆ بكڕت، یان ژی ئهگهر یێ خواندهڤان بت ئهو دههـ زارۆكێن موسلمانان فێری خواندنێ بكهت.
(أبو العاص) ئهوێ د شهڕى دا ئێخسیر بووى، هنارته مهكههێ ل نك ژنكا خۆ زهینهبێ دا هندهك مالی فڕێ كهت حهتا خۆ ئهو پێ بكڕت، زهینهبێ چو مال د دهستان دا نهبوو، ڕابوو ڕستكا خۆ یا زێڕی، ئهوا دهیكا وێ خهدیجایێ ل ڕۆژا داوهتا وێ دایی هنارته مهدینێ دا زهلامێ خۆ پێ بكڕت، گاڤا ڕستك گههشتی، و پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- ئهو ڕستك دیتى، وى ئهو نیاسى، و زانی ئهڤه ڕستكا خهدیجایێیه، ئینا سهر خاترا خودانا ڕستكێ گۆته موسلمانان: ئهگهر هوین حهز بكهن ئێخسیرێ وێ بهردهن، و ڕستكا وێ بۆ بزڤڕینن، گۆتن: بلا، ئینا پێغهمبهری ژێ خواست ئهگهر زڤڕی مهكههێ ئهو زهینهبێ فڕێكهته مهدینێ.
پشتی (أبو العاص) زڤڕییه مهكههێ، وى سۆزا خۆ ب جهـ ئینا و ڕێ دا زهینهبێ بچته مهدینێ، لهو پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- د گۆتنهكا خۆ دا مهدحێن وی كرن و گۆت: وی سۆزا خۆ د گهل من ب جهـ ئینا.
وهكی مه گۆتی: (أبو العاص) مرۆڤهكێ بازرگان بوو، پترین سالا د گهل كاروانێ قورهیشییان دهردكهفت، سالهكێ دهمێ ئهو د گهل هندهك ژ ههڤالێن خۆ ژ شامێ دزڤڕی كهفته دهستێ هندهك موسلمانان، وان ئهو گرت و ئینا مهدینێ، ل مهدینێ وی خۆ گههانده نك زهینهبێ و گۆتێ: بهختێ خۆ بده من دا چو ل من نهكهن، زهینهبێ گۆتێ: بلا. ل دهمێ نڤێژا سپێدێ، پشتی صهحابییان نڤێژ ب دویماهی ئینای، زهینهب ڕابووڤه و ب دهنگهكێ بلند گۆت: گهلی زهلامان هوین ههمی بزانن من بهختێ خۆ دا (أبو العاص)ی.
پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ل صهحابییان زڤڕی و گۆت: من ژی وهكی ههوه ژ نوی گوهـ لێ بوو، و پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- بهختدانا وێ قهبویل كر.
ب ڤی رهنگی زهینهبێ قهرێ زهلامێ خۆ بۆ زڤراند و قهنجییا وی ژ سهر خۆ راكر، پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆته زهینهبێ: كچا من بلا ئهو ل نك ته بت، بهلێ وهنهبت نێزیكی ته بت؛ چونكی ئهو یێ حهلال نینه بۆ ته.
دهمێ (أبو العاص)ی ئهڤ سهرهدهرییه ژ وان دیتی دلێ وی چوویێ موسلمان ببت، بهلێ چونكی هندهك دهین و ئێمانهتێن خهلكێ مهكههێ ل نك بوون، وی دیاركرنا موسلمانهتییا خۆ گیرۆكر حهتا زڤڕییه مهكههێ، گاڤا زڤڕی دهینێن خۆ ههمی دان و ئێمانهت ل خودانان زڤڕاندن، و د ناڤ قورهیشییان دا گازی كر: گهلی قورهیشییان كێ ژ ههوه تشتهك ل نك من مایه؟
وان گۆت: كهسێ نه.
(أبو العاص)ی گۆت: پا دێ بزانن ئهز یێ موسلمان بوویم، و ئهڤه ئهز دێ چمه مهینێ، و ژ بهر هندێ من موسلمانهتییا خۆ ل مهدینێ ئاشكهرا نهكر دا هوین نهبێژن: (أبو العاص) ژ بهر دهین و ئێمانهتان یێ رهڤی.
ب ڤی رهنگی (أبو العاص) موسلمان بوو و هاته مهدینێ، و هنگی سالا شهشێ مشهختی بوو.
گاڤا (أبو العاص) هاتییه مهدینێ، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ژنكا وی زهینهب بۆ زڤڕاندهڤه بێی جارهكا دی لێ ماره بكهت.
زهینهب و زهلامێ خۆ مانه د گهل ئێك حهتا سالا ههشتێ مشهختی، وێ سالا مهكههـ تێدا هاتییه ڤهكرن، ل وێ سالێ زهینهب چوو بهر دلۆڤانییا خودێ ل مهدینێ.
ل وێ ههیاما زهینهب تێدا مری، خـویـشـكـا وێ (فاطما)یێ كچهك بوو، پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- ناڤێ وێ كره زهینهب، و ئهڤ زهینهبه (زهینهبا كچا ئیمام عهلی) ئهوه یا دبێژنێ: قههرهمانا ڕۆژا كهربهلائێ، خویشكا حوسێنێ شههید.
