بیلال.. ل سهر بانێ كهعبێ!
ل ههیڤا رهمهزانێ ژ سالا ههشتێ پشتى مشهختبوونێ.. كۆما خودان باوهران ئالایێ تهوحیدێ ل سهر كهعبهیا پیرۆز ل مهكههێ بلندكر، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ب سهر چهماندى ڤه، نیشانا خۆشكاندنێ بۆ خودێ، هاته د مهكههێ دا، وسوورهتا (إنا فتحنا لك فتحا مبينا)د گـهل خـۆ دخـوانـد، وپـشـتـى هاتیه د باژێڕى دا ئێكهمین جار بهر ب كهعبێ ڤه چوو، ل سهر ملێ خۆ زڤڕى وپسیار كر:
- كانێ عوثمانێ كوڕێ طهلحهى؟
وعـوثـمـان مــرۆڤــهكـێ كـافـر بــوو، د جـاهـلـیـهتـێ دا كلیلێن دهرگههێ كهعبێ د دهسـتـێـن وى وبـنـهمـالا وى دا بـوون، جـارهكـێ بهرى مشهختبوونێ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- داخواز ژێ كر ئهو بێت ودهرگههێ كهعبێ بۆ وى ڤهكهت، وى هندهك گۆتنێن سهقهت گۆتنه پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ئینا پێغهمبهرى گۆتێ:
- بهلكى ڕۆژهك بێت وتو ڤێ كلیلێ د دهستێ من دا ببینى، ئهز وێ بدهمه وى یێ من بڤێت..
عوثمانى ب تڕانه پێكرن ڤه گۆت:
- مهعنا هنگى قورهیشى دێ رهزیل بن وچنه هیلاكێ!
پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆتێ:
- نهخێر! بهلكى هنگى ئهو دێ سهرفهراز بن.
گاڤا هاتین گۆتینه عوثمانى: پێغهمبهر یێ داخوازا ته دكهت، هیچ گومانهك بۆ وى چێ نهبوو كو ئهو ئهڤرۆ دێ تۆلا وێ ڕۆژێ ژێ ستینت، ودێ كلیلا كهعبێ ژ دهستێن وى دهرێخت.. بهلێ چونكى وى چو ڕێك نهبوون ئهو ب سهرهكێ شۆڕ ڤه هات..
- ئهى عوثمان دهرگههێ كهعبێ ڤهكه..
پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گهل بیلالێ حهبهشى، وئوسامهیێ كوڕێ زهیدى، ئـهوێ بـابـێ وى وهختهكى عهبد، د گهل خودانێ كلیلێ عوثمانێ كوڕێ طهلحهى ب ژۆر كهفت.. وپشتى ئهو بیست خهبهرهكان ماینه دژۆر ڤه دهركهفتن، عهبدللاهێ كوڕێ عومهرى دبێژت:
- گــاڤــا ئـهو دهركـهفتین من پسیارا بیلالى كر: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- د ژۆر ڤه چ كر؟
بیلالى گۆتێ:
- ئهو د ناڤبهرا ستوینێن كهعبێ دا ڕاوهستیا، ونڤێژهك كر..
وپشتى دهركهفتین پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- كلیلا كهعبێ كره د دهستێ عوپمانێ كوڕێ گهلحهى دا وگۆتێ:
- هانێ كلیلا ته عوثمان! ئهڤرۆ ڕۆژا قهنجیێ ووهفاداریێیه.. كلیلا خۆ بگره، ئهو ههر وههر دێ مینته ف ههوه، ویێ وێ ژ ههوه بستینت دێ یێ زالم بت.
ل وى دهمـى، ل دهمێ سهركهفتنا مهزن دۆر ورهخێن وى دتژى بوون ژ مرۆڤان ژ موسلمانێن سهركهفتى وكافرێن شكهستى ژى، بهرێ ههمیان لێ بوو كانێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دێ چ بڕیارێ دهت، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گهل خۆشتڤیێ خۆ ئوسامهى، وههڤالێ خۆ یێ نێزیك بیلالى ژ كهعبێ دهركهفت، بهرى ههر بڕیارهكا ئهو بدهت، ئهو ل بیلالى زڤڕى وگۆتێ:
- ب سهر بانێ كهعبێ بكهڤه، وبانگ بده..
وبیلالى ب ڤى بانگێ خۆ، كو ئێكهمین بانگ بوو ل كهعبێ دئێتهدان، ڕاگههاند كو ئێدى خلاس، بهرپهڕێ جاهلیهتێ ل ڤى جهێ پیرۆز هاته پێچان، ونهما ئهو جارهكا دى بێته ڤهكرن، گازیا (الله أكبر) ژ سهر بانێ كهعبێ ژ لایێ بیلالى ڤه هاته بلندكرن، بیلال.. ئهو عهبدێ حهبهشى یێ بهرى چهند سالهكان شریعهتێ جاهلیهتێ ڕێ نهددایێ كو بچنه د كهعبێ ڤه؛ چونكى ئهو عهبدهكێ ڕهشه، ئهڤرۆ پێغهمبهرێ ئیسلامێ وى بلند دكهته سهر بانێ كهعبێ؛ دا گازیا ئیسلامێ ڕاگههینت، ئهو گازیا دبێژت: (یێ عهرهب ژ یێ عهجهم چێتر نینه، ویێ سپى ژ یێ ڕهش باشتر نینه، ئهگهر ب تهقوایێ نهبت)، كانێ ئومهییه؟ كانێ ئهبوو جههل؟ كانێ ئهبوو لهههب؟ بلا بێن وڤێ بلندیێ ببینن یا ئیسلامێ بیلال گههاندیێ!
وبیلالى فهرمان ب جهـ ئینا، ب سهر بانێ كهعبێ كهفت، و ب دهنگێ خۆ یێ زهلال ودژوار دۆل ونهالێن مهكههێ تژى گازیا تهوحیدێ كرن، ئهو گازیا ههر وههر دلێن شهیتانێن مرۆڤ وئهجنان تژى ترس وسههم دكهت، سهر ههمى چهمیان، وچاڤ تژى ڕۆندك بوون، (فاتح) پێغهمبهره.. و(موئهذذن) بیلاله.. وجهـ كهعبهیه.. وكۆم كۆما خودان باوهرانه یێن ڕێكهكا درێژ ژ خوهـ وخوین وڕۆندكان بڕى..
هندهك ژ وان ستوینێن كوفرێ یێن ل ڤى جهى دحازر وئهڤ دیمهنه ب چاڤ دیتى، د زك دا كهلین، و د بن لێڤلێڤكان ڕا گۆت:
- خوزیێن (فلان كهسى) مر بهرى ببینت ئهڤ قهلهڕهشكه ب سهر بانێ كهعبێ بكهڤت، وبانگ بدهت!!
دفن بلندى وخۆمهزنكرنا جاهلیهتێ یا ڤالایه.. ئهوا ئیسلامێ ب ڕۆژا حهقیقهتێ حهلاندى، و ب شیرێ ڕاستیێ قهلاندى!
وپشتى نڤێژ هاتیهكرن، وسهر بۆ خودێ هاتینه چهماندن، پێغهمبهرێ ئیسلامێ د ناڤ خهلكى دا ڕابووڤه، ولێبۆرینا گشتى ڕاگههاند:
- گهلى مرۆڤان! هوین چ هزر دكهن، ئهز دێ چ ل ههوه كهم؟
وان گۆت:
- ئهم هزرا باشیێ ژ ته دكهین، تو برایهكێ باشى، وبرازایهكێ باشى..
پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت:
- ههڕن.. هوین ههمى دبهرداینه!!
