دا كو بزانین
كانێ بۆچی ئهم موسلمانین
عهقل ژ مهزنتـرین وان قهنجییان یێن خودێ د گهل مه كرین، ووهكی ههر ئهندامهكێ دی ژ ئهندامێن لهشێ مرۆڤی عهقل ل سهرێ لیستهیا وان ئهندامان دئێت یێن كو ب هژمارهكا كارێن گرنگ ڕادبن، و (هزركرن) ژ كارێن عهقلی یێن سهرهكی وگرنگه، و ل وی دهمێ قورئان ب كارێ خۆ یێ سهرهكی ڕادبت كو دهعوه وگازیكرنه بۆ پێگـیـرییا ب دینێ خودێ، وكو ئهو ڕێبازا ژینێ بت، ئهو ـ ئانهكۆ قورئان ـ داخوازێ ژ مه دكهت كو ئهڤ پێگیرییه یا ئاڤاكری بت ل سهر بناخهیێ قهناعهتا عهقلی و ب ڕێكا هزركرنێ، وقورئان نهكامییا وان كهسان ژی دكهت یێن هزرێن خۆ نهكهن و ب ڕهنگهكێ كۆره چاڤلێكرنێ بكهن.. ئهوێن ڤـی دوریشمهی هل دگرن: (إنا وجدنا آباءنا على أمة وإنا على آثارهم مهتدون) (الزخرف: 22).
وڕێكا ژ ههمییان پتـر عهقلێ مه دئارینت ووی بهر ب هزركرنێ ڤه پال ددهت پسیار ودویـچـوونــه، ڤێجا ل سهر ڤی بناخهیی ودا كو پێگیرییا مه ب ئیسلامێ ب تنێ ئهو پێگیرییا تهقلیدی وسهرڤه سهرڤه نهبت یا پال ددهته سهر چاڤلێكرنا دهیك وباب ووان دۆر ورهخان یێن ئهم د ناڤ دا دژین، بهلكی دا ئهو ببته پێگیرییهكا ڕاست ودورست وهشیار، پێتڤییه ههر ئێك ژ مه ڤێ پسیارێ ژ خۆ بكهت: ئهرێ بۆچی ئهز موسلمانم؟
و ل ڤێرێ مه ل بهره ب كورتی بهرسڤێ ل سهر ڤێ پسیارێ بدهین، بهلێ ئهڤ خالێن سهرهكی یێن كو دێ ل ڤێرێ بهحسی ژێ كهین د تهوهرێ دووێ وسییێ دا ب بهرفرههی دێ ئێن.
1- ئهز موسلمانم چونكی خودایێ پاك وبلنده ئهم ئافراندین، ومادهم ئهوه ئافراندهرێ مرۆڤی ئهو یێ شارهزایه ب نهێنییێن وی ویێ زانایه ب پێكهاتییێن وی، ومهعنا وێ ئهوه ئهو وی تشتی دزانت یێ زیان ومفایێ مه تێدا، وبهرێ خۆ بدێ چاوا قورئان ژ وان عهقلان عهجێبگرتی دمینت یێن كو د ڤێ چهندێ نهگههن: (ألا يعلم من خلق وهو اللطيف الخبير) (الملك: 14) ئهو یێ هویر بینه تشتێ ژ ههمییان هویرتر د نهفسا ڤی مرۆڤی دا ئهو دزانت، وئهو ب ڤێ نهفسێ یێ شارهزایه چونكی ئهوه ئافراندهرێ وێ، وئهوه ههر تشتهك كرییه تێدا، وكارێ ههر ئهندامهكی ژ ئهندامێن لهشێ مرۆڤی دهسنیشان كری.
ڤێجا بۆچی ئهم د ژینا خۆ دا ههر تشتهكێ هاتییه چێكرن ل وی یێ ئهو چێكری دزڤڕینین خودانی وئهڤه تشتهكێ بهرعهقله، بهلـێ د مـهســـهلا چــێكرییێ ژ ههمییان گرنگتـر دا كو ئهڤ نهفسا مهیه ئهم پێ ل ڤی قاعیدهیی ددانین وئهم وی ل چێكرییێ وی نازڤڕینین؟
بۆچی ئهم خۆ تێ ناگههینین كو هندی نهفسا مرۆڤییه رحهتی وتهناهییا خۆ نابینت ئهگهر پهیوهندییا خۆ ب خودێ ڤه موكم نهكهت (ألا بذكر الله تطمئن القلوب) (الرعد: 28)؟
ئهڤه مه خێره.. بۆچی ئهم ل دویڤ گۆتنێن ڤی چێكهری ناچین ئهوێ گهلهك ئاشكهرا بـهرێ مـه ددهته وێ ڕێكێ یا پێتڤی ل سهر مه ئهم ل سهر ب ڕێـڤه بــچــیـن: ( اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا ) ئهڤرۆ ب تمامكرنا شریعهتی و ب سهركهفتنێ من دینێ ههوه دینێ ئیسلامێ بـۆ ههوه پێك ئینا، و ب دهرێخستنا ههوه ژ تارییێن جاهلیهتێ بـۆ ڕۆناهییا ئیسلامێ من قهنجییا خـۆ ل سهر ههوه تهمام كر، وئهز ڕازی بووم ئیسلام بـۆ ههوه ببته دین؟ بهلكی ئهو فهرمانێ ژی ل مه دكهت كو ئهم دویكهفتنا ڤی دینی بكهین، چونكی ئهو ب تنێ یه ڕێكا ڕاست، وههر ڕێكهكا دی یا ههبت ژبلی وی ڕێكهكا خاره مرۆڤی بهرزه دكهت، وئێكا هـنـد ژێ چـێ دكهت ئهو ل نهالێن ڤێ ژینێ ل دویڤ سهرێ خۆ بچت: (وأن هذا صراطي مستقيما فاتبعوه ولا تتبعوا السبل فتفرق بكم عن سبيله) (لأنـــعــام: 153) و ژ تشتێ خودێ شیـرهت پێ ل ههوه كری ئهڤهیه كو هندی ئیسلامه ڕێكا خودێ یا ڕاسته ڤێجا لـێ ههڕن، ودویچوونا ڕێكێن بهرزهبوونێ نهكهن، ئهو دێ ههوه بژاله كهن، وههوه ژ ڕێكا خودێ یا ڕاست دویر كهن. ودا كو ئهو چو گومان ودودلییێ د دلێن مه دا نههێلت دهمێ ئهم د ڤێ ژینێ دا ل وێ ڕێبازێ دگهڕیێین یا كو پـێتڤییه ئهم ل دویڤ بچین دبێژت: (إن الدين عند الله الإسلام ) (آل عمران: 19) هندێ دینێ راست ودورسته ل نك خودێ ئیسلامه.
2- ئهز موسلمانم چونكی پهیوهندییا خودێ د گهل مه پهیوهندییا ڤیانێیه، ئهو ئافراندڕێ مهیه، ووی خێر وخۆشی ورحهتی وتهناهییا مه دڤێت.. ووی ئهڤ چهندێ ب ڕێكا وی دینی ب جـه ئینایه یێ وی بۆ مه هنارتی، وئهو ئایهتێن شاهد ل سهر ڤێ چهندێ گهلهكن:
(قال اهبطا منها جميعا بعضكم لبعض عدو فإما يأتينكم مني هدى فمن اتبع هداي فلا يضل ولا يشقى) (طه: 123) خودێ گۆته ئادهم وحهووایێ: هوین پێكڤه د گـهل ئبلیسی ژ بهحهشتێ ههڕنه خوارێ بۆ عهردی، وهوین ههردو وئهو دوژمنێن ئێكن، ڤێجا ئهگهر رێنیشادان وئاشكهراكرنهك ژ من بۆ ههوه هات ههچییێ دویكهفتنا ڕێنیشادان وئاشكهراكرنا من كر وكار پێ كر ئهو د دنیایێ دا دێ ئێته سـهر ڕێ، ودێ ب هیدایهت كهڤت، و ل ئاخرهتێ ژی ئهو ب عهزابا خودێ دل نهخـۆش نابت.
(إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم ) (الإسراء: 9) هندی ئهڤ قورئانهیه بهرێ مرۆڤان ددهته باشتـرین ڕێكان، كو ڕێكا ئیسلامێیه.
(وقيل للذين اتقوا ماذا أنزل ربكم قالوا خيرا ) (النحل: 30) وبۆ وان یێن تهقواكری هاته گۆتن: خودایێ هــهوه چ ئینایه خوارێ وان گۆت: خێر وباشی.
(كتاب أنزلناه إليك مبارك ليدبروا آياته وليتذكر أولوا الألباب) ئهڤ وهحییا بۆ ته هاتی ئهی موحهممهد كیتابهكا پیرۆزه مه بۆ ته ئینایه خوارێ، دا ئهو هزرێن خۆ د ئایهتێن وێ دا بكهن، ودا كاری ب هیدایهتا وێ بكهن، ودا خودانێن عهقلێن دورست وێ ل بیرا خۆ بینن یا خودێ فهرمان پێ ل وان كری. (ص: 29).
وئهڤ ئایهته ب كورتی هندێ دگههینن كو ئهو كهسێ ڕێكا ئیسلامێ بگرت ئهو بهرزه نابت وتویشی بهخت ڕهشییێ ژی نابت، چونكی ئهو ل سهر ڕاستـرین ڕێ دچت، ئهو ڕێكا ههمی خێر وبهرهكهت بۆ مرۆڤی تێدا ههی، ومفایێن وی یێن دنیایێ وئاخرهتێ ب جـه دئینت.
3- ئـــهز مـوسلمانـم چـونـكـی ئیسلام بهرنامهیهكێ پهروهردهیی یێ پێكهاتی د ناڤ خۆ دا هل دگرت، بهرنامهیهكێ ئارمانجا خۆ دكهته ههمی لایێن كهسینییا مــرۆڤــی ل ســهر ئاســتـێ كهسی، وههمی دهلیڤهیێن ژینێ ل سهر ئاستێ كۆمێ. ل سـهر ئاسـتـێ تاكهكهسی ئیسلامێ بهرفرههتـرین بهرنامه ههیه كو ههمی لایێن وێ كهسینییێ ڤهگرت یا ئهو ب خۆ ڤهدگرت، لایێن ئیمانی وعیبادهتی وڕهفتاری وجڤاكی وعهقلی ونهفسی ولهشی ووژدانی وجوانی وزهوقی.. هتد، ووێ دهولهمهندترین بــهرنــامـــهیێ پهروهردهیی ههیه ژ لایێ وان ئامیرهتان ڤه یێن ئهو د پـــهروهردهكــرنـا مرۆڤی دا ب كار دئینت، ووێ ب شیانتـرین بهرنامه ژی ههیه ل سهر دورستكرنا باشتـرین نموونهیێ خێرێ یێ مرۆڤ بشێت بگههتێ.
و ل سهر ئاستێ كۆمێ ئیسلام جڤاكێ ل سهر تۆرهیێن بلند وئهخلاقێن بالا پـــهروهرده دكهت ئهو تۆرهیێن پهیوهندییا مرۆڤی د گهل برایێ وی یێ مرۆڤ بهر ب بلندترین دهرهجان ڤه دبهت.. و ب ڤێ پهروهردهیێ یا كو مرۆڤی ب خۆ وجڤاكا وی ژی ڤهدگرت ئیسلام خۆشتـرین ورحهتتـرین ژینێ یا كو مه د خالا دووێ دا ئیشارهت پێ دای ب جهـ دئینت.
4- ئهز موسلمانم چونكی پهیاما ئیسلامێ بهرژهوهندییێن مه یێن دنیایێ وئاخرهتێ ب جه دئینت، وخودێ ئهڤ دینه نههنارتییه ئهگهر ژ بهر هندێ نهبت دا ئهو ل دنیایێ وئاخرهتێ مه پێ دلخۆش بكهت، وئهگهر ئهم ژ لایێ حهلال وحهرامی ڤه بهرێ خۆ بدهینه ئیسلامێ دێ بینین كو خودێ گهلهك تشت بۆ مه حهلال كرینه وئهو دكهڤنه د خانهیا حهلالی دا، ووی هندهك تشت ل سهر مه حهرام كرینه وئـهو دكهڤنه د خانهیا حهرامی دا، وئـــهگـــــهر ئــــهم هـــویــر هزرا خۆ د فهلسهفهیا حهلالی وحهرامی دا بكهین، دێ بۆ مه باش ئاشكهرا بت كو خودێ خانهیا حهلالی ههمی ـ بێی ئهم تشتهكێ حهلال ژێ دهربێخین ـ بۆ ب جهئینانا مفایێ مرۆڤی بندهست كرییه، ووی تشتهك بۆ مه حهلال نهكرییه ئهگهر خێرا مه ل سهر ئاستێ تاكهكهسی وجڤاكی تێدا نهبت، وهكی بۆ نموونه: (كڕین وفرۆتن، ژن ئینان وشویكرن، زهكات، خوارنا پاقژ..)، ههر وهسا وی خانهیا حــهرامـی ههمی -بێی تشتهكێ حهرام ژێ دهربێخین- بۆ هندێ دانایه دا زیانێ ژ مه دویر بكهت، ووی تشتهك ل سهر مه حهرام نهكرییه ئهگهر ژ بهر هندێ نهبت چونكی زیانا مه دیسا ل سهر ئاستێ تاكهكهسی وجڤاكی تێدا ههیه، ونموونه ل سهر وێ چهندێ: (ربا، غش، دزی، قومار، زنا، خوارنا گۆشتێ بهرازی..).
5- ئهز موسلمانم چونكی كورتییا پهیاما ئیسلامێ ئهڤهیه: (وما أرسلناك إلا رحمة للعالمين) (الأنبیاء: 107) ومه تو ئهی موحهممهد ههما بۆ هندێ یێ هنارتی دا تو بۆ ههمی چێكرییان ببیه رهحم ودلۆڤانی. وئهو د نهفسێن مه دا ههمی شیانێن خێرێ د مهصلحهتا مرۆڤی وجڤاكی دا دئێخته كاری، ئهو مه دكهته دلۆڤانی بۆ حهیوانهتی وشینكاتی وهشكاتی ژبلی مرۆڤی، ئهو ئێكا هــنـد ژ مه چێ دكهت كو خهلك ژ خرابییا مه بێنه پاراستن، وبهرێ وان بمینته ل باشییا مــــه، ئـــهو ڤێ چــهنــدێ دكـــــهت د گــهل ههر مرۆڤهكێ موسلمان یێ ب دورستی د ئیسلامێ گههشتی وپێگیری پێ كری.. وبلا ئهم هزرا خۆ د وی جڤاكی دا بكهین یێ ئهڤ نموونهیێن مرۆڤان لبنێن سهرهكی یێن ئاڤاهی بن!
6- ئهز موسلمانم چونكی پێگیرییا ب ئیسلامێ ئهو ڕێكه یا مه دگههینته رازیبوونا خودێ وبهحهشتێ ل ڕۆژا قیامهتێ: (ومن يبتغ غير الإسلام دينا فلن يقبل منه وهو في الآخرة من الخاسرين) (آل عمران: 85) وههچییێ دینهكی ژبلی ئیسلامێ داخواز بكهت، ئهو دین ژ وی نائێته قهبویلكرن، وئهو ل ئاخرهتێ ژ زیانكارانه ئهوێن پشك وبارێن خـۆ ژ دهست داین.
(ومن أعرض عن ذكري فإن له معيشة ضنكا ونحشره يوم القيامة أعمى(124) قال رب لم حشرتني أعمى وقد كنت بصيرا(125)قال كذلك أتتك آياتنا فنسيتها وكذلك اليوم تنسى(126)) (طه: 124-126) وههچییێ پشت بدهته زكرێ من یێ ئهز ل بیـرا وی دئینم د دنیایێ دا ژینهكا ب زهحمهت وبهرتهنگ بۆ وی ههیه، و ل ڕۆژا قیامهتێ ئهم دێ وی كـۆره ژ دیتنێ ودهلیلان ڕاكهینهڤه. ڤێجا وی گـۆت: خودایێ من بۆچی ته ئـهز كـۆره ڕاكـرم، وئـهو ب خـۆ د دنیایێ دا ئهز یێ ب چاڤ بووم. خودێ گـۆته وی: من تو كـۆره ڕاكری، چونكی ئایهتێن من یێن ئاشكهرا بۆ ته هاتبوون، وته پشتا خۆ دابوویێ وباوهری پێ نهئینابوو، ڤێجا كا چاوا د دنیایێ دا ته ئهو هێلابوون وهسا ئهڤرۆ د ئاگری دا تو ژی دێ ئـێـیـه هێلان.
ئهرێ وما ئارمانجهكا بلندتر ژ رازیبوونا خودێ ههیه؟
(ورضوان من الله أكبر ) (التوبة: 72) ورازیبوونهكا ژ نك خودێ مهزنتـره.
وما سهركهفتنهك ژ هندێ مهزنتـر ههیه مرۆڤ بچته بهحهشتێ؟
(فمن زحزح عن النار وأدخل الجنة فقد فاز) (آل عمران: 185) ڤێجا ههچییێ خودایێ وی قهدرێ وی بگرت ووی ژ ئاگری ڕزگار بكهت وبـبهته بهحهشتێ ئهو گههشته وێ یا وی ڤیای و ب سهركهفت.
7- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلام پهیڤا عهسمانی یا دویماهییێ یه، ووهحییا دویماهییێ یه، وئهوه دینێ زال ل سهر ههمی دینی (وأنزلنا إليك الكتاب بالحق مصدقا لما بين يديه من الكتاب ومهيمنا عليه فاحكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم عما جاءك من الحق) (المائدة: 48) ومه قورئان بـۆ ته ئهی موحهممهد ئینا خوارێ، وههر تشتهكێ تێدا ههی حهقییه وئهو شاهدهیییێ ل سهر ڕاستگـۆیییا وان كیتابێن بهری خـۆ ددهت، وكو ئهو ژ نك خودێنه، وئهو ل سهر وان یا حاكم وزال وئهمینه، ڤێجا تو حوكمی د ناڤبهرا وان دا ب وێ بكه یا خودێ بـۆ ته د ڤێ قورئانێ دا ئینایه خوارێ، وتو بهرێ خـۆ ژ وێ حهقییێ وهرنهگێڕه یا خـودێ فــهرمان پــێ ل تــه كری ودویكهفتنا دلچوون وعهدهتێن وان نهكه.
مهعنا: ئهو دینهكه بۆ ههمی دهم وههمی جهان ب كێر دئێت.
ودا كو ئهو ل درێژییا زهمانی ب ڤی دهوری ڕاببت خودێ ئهو دهستێڤهدان وگوهۆڕینێ پاراست (إنا نحن نزلنا الذكر وإنا له لحافظون) (الحجر: 9) هندی ئهمین مه قورئان یا ئینایه خوارێ، وئهم ب پاراستنا وێ ڕادبین دا چو لـێ نهئێته زێدهكرن وچو ژێ كێم نهبت، وچو ژێ نهئێته بهرزهكرن.
و د ڤێ مهعنایێ دا دكتۆر (حهسان حهتحووت) دبێژت: ((ڤێجا دهمێ ئهو پهیام پێكهاتی یا خودێ د ڕێكا گهلهك پێغهمبهراتی وپێغهمبهران ڕا هنارتی یێن مه نیاسین ویێن مه نهنیاسین ژی، ودهمێ وێ پهیامێ ههمی عهناصرێن خۆ یێن نهگرێدای ب چو ههرێم وچو كهس وچو دهمان ڤه پێكهاتین، ومرۆڤینی گههشتی و ب كێرهاتی كو شێوهیێ دویماهییێ وپێزانینێن كۆمكهر وزال ل سهر ههمی كاروبارێن بهنییان د دنیایێ وئاخرهتێ دا وهرگرت، خودێ پێغهمبهرێ دویماهییێ موحهممهد -سلاڤ لێ بن- ب ڤێ پهیماهێ هنارت، وكیتابا خۆ قورئانا پیرۆز دایێ دا ئهو وێ ب خۆ بگههینته خهلكی و ب سوننهتا خۆ تهفسیر بكهت، وناڤێ دینێ ئیسلام ل سهر دانا..)).
8- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلام ب دو تشتان دئێته ناسین:
أ- كۆمهكا مهزن یا (تهوجیهاتان) تێدا ههیه، وئهڤ (تهوجیهه) ل سهر ههمی لایێن ژینێ دبهلاڤ كرینه، وههر بابهتهكێ ئهم وهرگرین یێ بیر وباوهران بت یان عیبادهت یان جڤاكی یان ئابۆری یان ڕهفتار یان پهروهردهیی یان زانینێ بت.. ئهم دبینین ئیسلامێ گهلهك (تهوجیهات) ل دۆر ههنه.
ب- وئیسلامێ هێزهكا عهجێب یا پالدانێ تێدا ههیه، مرۆڤی پالددهت كو پێگیرییێ ب وان تهوجیهاتان بكهت و د ژینێ دا بكهته واقعهكێ عهمهلی.
9- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلامێ بهرسڤێن ئاشكهرا وتمام تێدا ههنه بۆ وان پسیارێن عهقلێ مرۆڤی موژیل دكهن ووی دهێلنه د حێبهتییهكا مهزن دا ئهگهر هات ووی بـهرسـڤهكا دورست بۆ نهدیت، وئهو باشتـرین بهرسڤان بۆ پسیارێن (فطرهتێ) ددهت: كیه ئافراندهرێ گهردوونێ ورێـڤهبهرێ وێ؟ ئهز ژ كیڤه هاتیمه؟ وبۆچی ئهز هاتیمه؟ وپشتی مرنێ دێ كیڤه چم؟
وئیسلام گهشتـرین وهویرترین ودورستتـرین دیتنێ بۆ مهسهلێن هزری بۆ مه پێشكێش دكهت ل دۆر (مهزنترین ڕاستییێن ههبوونێ: ڕاستییا ئافراندهری، ڕاستییا مرۆڤی، ڕاستییا گهردوونێ، ڕاستییا ژینێ ووێ ههڤڕكییا تێدا ههی، وڕاستییا مرنێ.
10- ئهز موسلمانم چونكی مرۆڤ نهشێت بێ دین بژیت، وهژمارهكا دیرۆكنڤیسان ئهوێن ل دویڤ دیرۆكا مللهتان دگهڕیێن، وئهو گهڕۆكێن ل دۆر عهردی زڤڕین ل ڕۆژههلات وڕۆژئاڤایێ شاهدهیێ ب ڤێ چهندێ ددهن، ودا بهرێ خۆ بدهینه هندهك شاهدهیێن وان:
(ئهلقاسمی) دبێژت: ((هندهك ژ وان كهسێن عهرد ب گهڕیانێن خۆ پیڤای وڤهكۆلین ل دۆر سهروبهرێ مللهتان كری دبێژن: دبت ئهم هندهك وهلاتان ببینین شـویـرهـه یان زانین یان دهسههلات یان خانی یان مرۆڤ یان دراڤ لـێ نهبن، یان خهلكێ وان ب مهدرهسه وجڤاتگهه وجهێن یارییان دشارهزا نهبن، بهلـێ زهلامهكی باژێڕهكێ ڤالا ژ پهرستگههان نهدیتییه كو خهلكێ وی باژێڕی باوهری نهبت یان ب نڤێژ وعیبادهتی ڕانهبوو بن دا كو ئهو عیبادهت مفایهكی بگههینته وان یان بهلایهكێ ژ وان بدهته پاش)).
ودیرۆكنڤیس (بلۆتارك) دبێژت: ((ل درێژییا زهمانی باژێڕهكێ بێ پهرستگهه نههاتییه دیتن، ئهگهر چ باژێڕێن بێ كهلات وئاسێگهه وقهسر وقوسویر یێن هاتینه دیتن)).
وفهیلهسووفێ فرهنسی (برگسوون) دبێژت: ((بهلكی هندهك كۆمێن مرۆڤان هاتبن یان بێن ووان چو زانین وهۆنهر وفهلسهفه نهبن، بهلـێ چو كۆم نینن چو دین نهبن)).
و (عهققاد) دبێژت: ((سهربۆڕێن دیرۆكێ ڕهسهنییا دینی د ههمی لڤینێن دیرۆكێ یێن مهزن دا بنهجه دكهن، وكو نابت بۆ كهسهكی بێژت: باوهرییا دینی تشتهكه جـڤـاك دشـێـت بـهـاڤێت، ومرۆڤ دشێت خۆ ژێ بێ منهت بكهت)).
و ب ڕاستی ئهڤ دینه دینهكێ ب تنێ بوو وڕاستییێن وی ئێك بوون، وتــشــتــــێ نـــوی تێدا د گهل بۆرینا زهمانی هاتنا وان پێغهمبهرێن نوی بوو یێن ل دویــڤ ئــێـــك دهــاتـن دا بیرا وان لـێ بیننهڤه، وتشتێ د ناڤ دا وهرار دكر ب تنێ ئهو لایێ تهشریعی بوو ژێ یێ ل دویڤ بهرژهوهندییێن مرۆڤان وگوهۆڕینا سهروبهرێ ژیارا وان دچت، وههر ژ وێ ڕۆژێ وهره یا خودێ ئهڤ دینه تێدا بۆ مرۆڤان هنارتی ڤی دینی چو ناڤ ل سهر نهبوون ژبلی ئیسلامێ: (هو سماكم المسلمين من قبل) (الحج: 78) خودێیه بهری هنگی ناڤێ ههوه كرییه موسلمان.
وئهڤ دینه ڕۆژهكێ ژ ڕۆژان ژ چێكرنا چو مللهتان نهبوویه وئهو شوین دهستێ چـو جڤاگان ژی نـهبـوویـه، وهزرا چو حاكم وسولتانان ژ مرۆڤان نهبوویه، بهلكی ئهو بهرێ ونوكه ژی وهحییهكا ژ نك خودێ یه ئافراندهر وڕێـڤـهبهرێ ڤێ گهردوونێ بۆ دهستهكا هلبژارتی ژ چێكرییێن خۆ.
11- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلام دینهكه رهسهناتی وههڤدهمییێ د گهل ئێك كۆم دكهت.. ئهو ژ لایهكی ڤه ڕهه وڕیشالێن مه دگههینته موحهممهد پـێـغـهمبهری -سلاڤ لـێ بن-، بهلكی ئهو وان دگههینته ئادهمی وههمی پێغهمبهرێن پشتی وی ژی هاتین -سلاڤ ل ههمییان بن-: (لا نفرق بين أحد من رسله) (البقرة: 285) ئهم جوداهییێ نائێخینه د ناڤبهرا چو پێغهمبهرێن وی دا.
وئهڤهیه ئێكا هند ژ مه چێ دكهت كو ئهم خۆ ب پێناسهیا خۆ سهرفهراز ببینین وبهرانبهر پێلێن دژوار یێن دخوازن ڤێ پێناسهیێ ژ بن ببهن خۆڕاگرین.. و ژ لایهكێ دی ڤه ئهو دینهكه د گهل دهمی ووهرارا وی ب ڕێڤه دچت، و ل سهر جڤاكێ یێ ڤهكرییه وتشتێن وێ یێن نوی ڤهدگرت.
12- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلام من ژ عهبدینییا ههر تشتهكێ ههی ڕزگار دكهت، ومن دكهته عهبدێ ئێكێ هێژای عهبدینییێ كو خودایێ پاك وبلنده، وئهو سالۆخهتێ قورئانێ بۆ وی كهسی دانای یێ خۆ ژ عهبدینییا خـودێ بـلندتر دبینت و ژ خهلهكا تهوحیدێ دهردكهڤت گهلهك یێ بنهجهه: (ومن يشرك بالله فكأنما خر من السماء فتخطفه الطير أو تهوي به الريح في مكان سحيق) (الحج: 31) وههچییێ تشتهكی بۆ خودێ بكهته ههڤپشك، مهتهلا وی وهكی مهتهلا وییه یێ ژ عهسمانی كهفتی: ڤێجا یان تهیر دێ وی ڤهڕهڤینن وپرت پرت كهن، یان ژی هڕهبایهكێ دژوار دێ وی بهت وهاڤێته جههكێ دویر.
یـهعـنـی: ئــهو دێ بـتـه پارییهكێ ب ساناهی بۆ خوداوهندێن دی یێن ژ درهو، وئهو چهند ژینهكا ڕهش ونهخۆشه ئهو مرۆڤ دبۆرینت یێ دبته بهنییێ عهبدینییا ئێكێ دی (ضرب الله مثلا رجلا فيه شركاء متشاكسون ورجلا سلما لرجل هل يستويان مثلا) (الزمر: 29) خودێ مهتهلهك ب وی بهنی ئینا یێ كو ملكێ هندهك شریكێن لێككهفتی بت، ڤێجا ئهو د مهسهلا ڕازیكرنا وان دا حێبهتی بـمینت، وبهنییهكێ دی یێ زهلامهكی ب تنێ بت، ڤێجا ئــــهو بــــزانــت كانێ وی چ دڤێت وئهو وی ڕازی بكهت، ئهرێ مهتهلا وان وهكی ئێكه؟
وئهڤه هنارتییێ موسلمانان بۆ رۆستهمی پهیاما ئیسلامێ د گۆتنا خۆ دا بۆ وی كورت دكهت دهمێ دبێژتێ: ((خودێ ئهم هنارتینه دا ئهو ب مه ههچییێ وی بڤێت ژ عهبدینییا بهنییان دهربێخته عهبدینییا خودایێ بهنییان)).
13- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلام ئهو دینه یێ تشتێن جۆت جۆته د ناڤ خۆ دا دحهوینت، ئهو دنیایێ وئاخرهتێ پێكڤه كۆم دكهت، ورحێ وماددهی، وتاكهكهسی وكۆمێ، وملكینییا گشتی ویا تایبهت.. هتد، وههر تشتهكی بارا خۆ د قالبهكێ ههڤسهنگ دا ههیه، وههر ئێكی ل دویڤ گرنگییا خۆ، وئهو دینهكه -بۆ نموونه- مه فێری هندێ دكهت ئهم بێژین: (ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة) (البقرة: 201) یا رهبـبـی تـو د دنیایێ وئاخرهتێ دا خێرێ بده مه ههر وهسا ئهو دینهكه وان تشتێن ماددی یێن مه بهر لـێ بۆ مه ب جهـ دئینت وئارهزۆیێن مه یێن رووحی ژی.
14- ئهز موسلمانم چونكی ئیسلام دینهكێ جهڕباندییه.. و ل دهسپێكا هاتنا ڤی دینی دهمێ موسلمانان ب جوانتـرین ڕهنگی پێگیری پێ كری ئیسلامێ دهورێ خۆ د ژینا وان دا ئینا، وسۆزا خۆ د گهل وان ب جه ئینا، لهو ئهو بوونه چێتـرین دهستێ مرۆڤان، وقورئانا پیرۆز ڕادگههینت (وإنه لذكر لك ولقومك) (الزخرف: 44) ئهو قهدر وبهایهكه بۆ ته ومللهتێ ته. یهعنی: پێگیرییا ب ڤی دینی ڕێكا سهرفهرازی وسهربلندییێ یه، وئهوه مهرتهبا مرۆڤی بلند دكهت..
و ب ڕاستی دهمێ موسلمانان پێگیرییهكا جوان پێ كری ئهو بوونه باشتـرین مللهت بۆ مرۆڤان دهركهفتین (كنتم خير أمة أخرجت للناس ) (آل عمران: 110) و ژ بهر ڤێ چهندێ عومهرێ كوڕێ خهططابی ئهڤ مهعنایه د پهیڤهكا جوان دا كۆم كر دهمێ گۆتی: ((ئهم مللهتهكین خودێ ئهم ب ئیسلامێ سهرفهراز كرینه، وههر جارهكا مه سهرفهرازییا خۆ ب تشتهكی دی ژبلی ئیسلامێ داخوازكر خودێ دێ مه شهرمزار كهت)).
15- ئهز موسلمانم چونكی ههر تشتهكێ د ڤێ گهردوونا فرهه وبهردڕیای دا ژ چێكرییان خۆ ب دهست خودێ ڤه بهردایه، و ل دویڤ وێ ڕێبازێ دچت یێ خودێ بۆ دانای: (وله أسلم من في السماوات والأرض طوعا وكرها وإليه يرجعون ) (آل عمران: 83) وئـهڤ گـهردوونه ب مهزنییا خۆ ڤه و ب وان چێكرییێن خۆ ڤه یێن نهئێنه هژمارتن، د لڤینهكا ڕێكخستی وڕێك وپێك دا ب ڕێڤه دچن (وكل في فلك يسبحون) (یس: 40) ڤێجا ئهگهر ئـهم ڕێـكا خودایێ خۆ بگرین وخۆ ب دهست وی ڤه بهردهین لڤینا مه ژی دێ د گهل لڤینا ههمی گهردوونێ یا ڕێككهفتی بت.. وئهگهر ئهم ب لایهكێ دی ڤه بچین ئهو لا چ بت لڤینا مه دێ یا ههڤدژ بت د گهل ڤێ لڤین وبزاڤا مهزن، وئهم دێ وهكی مرۆڤهكێ غهریب بین یێ كو دچته باژێڕهكێ مهزن وئهو ب تنێ چویێ ژ قانوینێن وی باژێڕی نهزانت، وپێگیرییێ پێ نهكهت.. ڤێجا تو بێژی ژینا وی چاوا دێ ب ڕێڤه چت؟ وتو بێژی نهفسیهتا وی دێ یا چاوا بت؟ وخهلك دێ چاوا بهرێ خۆ دهنێ؟
