ناڤبرا بیست و هەشتێ
شهڤـ وڕۆژ ب سهر گرتیخانهیا حهربى دا دچوون وئهو یا تژى بوو ژ عهزاب ونهخۆشیان, شههیدهك ب دویڤ ئێكى دا دكهفت، زهبانى ژى فێرى دژوارى وهێزێ بووبوون، وان باش دزانى قامچیان ب كار بینن، ب گهلهك ڕهنگان وان تهعزیب وئهشكهنجه ب كاردئینا، كێبركانێ د گههاندنا نهخۆشیێ دا دكر، عهطوهیێ مهلهوانى ئێكجار سهر ڕهق ودفن بلند دبوو، ههر ڕۆژ هندهك گرتیێت نوى بۆ وى دهاتن، زۆردارى بــهرفــرهه وپــتـر لـێ دهـات، دهنـگ وباسێت لهشكهرى یێت ب ترس ل ههمى جهان بهلاڤـ دبوون، ڤێ چهندێ ههمیێ كار ل خهلكى دكر، دا بینى ئهو ههمى لاگریا بێ دهنگیێ دكهن، و ل دۆر ڤێ مهسهلێ خۆ ئهو نهوێرن د گهل مال ومرۆڤێت خۆ ژى باخڤن، خۆ ئهو وهعزێت مهلا ل مزگهفتان ل خهلكى دكرن ئهو ژى حازر بۆ وان دهاتن، دا كهس ژ وان بهحسهكێ قهدهغهكرى نهكهت، ئهو كتێبێت ل مهدرهسان دئێنه خواندن ژ مهدحێت سهرۆكى ودهستهكا وى هاتنه تژیكرن، سرۆدێت حهماسى ئهوێت حاكمى بلند دكهن ودئیننه ڕێزا خودێ بۆ زارۆكان هاتنه گۆتن. وحزبهكا نوى بۆ حوكمهتێ هاتهدانان گهلهك مرۆڤان خۆ دا دگهل، ژ تهمهعیا وهرگرتنا مووچهى دا، یان ژى ژ ترسێت هندێ دا ئهو ب لاگریا حزبهكا دى یان ب نهیارهتیا شۆڕهشێ نهئێنه گونههباركرن، وهندهكان ژ بهر پاراستنا ژینا خۆ یا سیاسى وجڤاكى.. ب كورتى ئهو حزب بوو كۆمكهرا مرۆڤێت دوڕى وپاتهخۆر وخاپاندیان.
ههچیێ هزرهكا ساده ڤهگێڕابا، یان د مهیدانا سیاسهتێ دا گومانهك ل دۆر وڕهخان ههبا، دهاته بهرزهكرن.. بهرپهڕێت ڕۆژنامهیان دتژى ناڤێت نوى بوون، یێت چو هزر ل نك نهههى، و د كهڤن ژى دا چو بــزاڤـ دژى سههیۆنى وداگیركهران نهكرى.. دێمێ ژیانێ ل مصرێ هاته كرێتكرن، ئهخلاقێت ب بها وتهرازى هاتنه وهرگێڕان، وتاگیریا مهبدهئێت چاك وئهخلاقێت باش بوو ڕهنگهكێ بێ عهقلیێ، گهلهك مرۆڤان دهست دا چهكێ (نوكته گۆتنێ) دا برینێت خۆ پێ دهرمان بكهن، ئهڤ نوكته ب دزى ڤه دهاتنه گۆتن، دا بێژى ئهو موخهددراتن یان پارێت موزهووهرن، خهلكى ژ دل پێ دكره كهنى.. ئهڤه ب تنێ ئهو تشته یێ حوكمهت نهشێت ڕێكێ لێ بگرت، گهلهك مرۆڤان پشت دا ژیانێ وخۆ د مالێت خۆ ڤه گرێدان، دا چو نهخۆشى نهگههنێ، ووان ههوراێت خۆ دگههانده خودێ ب تنێ.. هندهكان ڤیا بیر وباوهرێت خۆ ببهن وبڕهڤنه ژ دهرڤهى وهلاتى، چ بۆ ئهورۆپا وئهمریكا بت، یان ژى بۆ هندهك وهلاتێت عهرهبان بت.. هندهك ژ وان بۆ كارهكى دهردكهفتن ونهدزڤڕین، وهندهك دچوونه حهجێ و ژ وێرێ دڕهڤینه دنیایا خودێ یا بهرفرهه.. تهنگاڤى ل سهر خهلكى بهرفرهه بوو، ووان ههر دگۆت: ژ خودێ پێڤهتر مه چو بهڕهڤان نینن..
عهبدللاهێ بابێ نهبیلایێ ژ خهستهخانێ دهركهفت وزڤڕى مالا خۆ، بهلێ ب وى شهرتى ئهو ڕهنگێ ژینا خۆ بگوهۆڕت پشتى ئێشا دلى هاتیێ.. دڤێت ئهو ڕهنگهكێ خوارنێ یێ تایبهت بخۆت، زوى بنڤت، كارێت ب زهحمهت ونهخۆش نهكهت، ب خهم نهكهڤـت.. ئهگهر ژیانا وى دێ یا د تهقهلهقێ دا بت. كهس وكارێت نهبیلایێ كهفتنه د ترسهكا مهزندا نهخاسم پشتى كتێبا وێ د دهر حهقا فێرگهها ترساندنێ دا ئهوا خۆ ب سهر سنگێ مصرێ داداى بهلاڤبووى، زێرهڤانى ل ههمى خێزانێ هاتهكرن، وخواستنا وان یا بهردهوام بۆ دهزگهها (موخابهراتێ) بۆ تشتهكێ عهدهتى، ههر وهسا پشكداریا وان د ههر كارهكێ جڤاكى وسیاسى دا هاته قهدهغهكرن، وبڕیارا (ڤهدهركرنا سیاسى) ل سهر وان ژى هاتهدان، وهكى كو ل سهر گهلهك وهلاتیێت دى هاتیهدان، نهخاسم ئهوێت ب كارێ وهلات پهروهریێ هاتینه نیاسین، یان ژى د مهیدانا هزر وئابۆرێ دا سهركهفتنهك ب دهست خۆ ڤه ئیناى.. هندهك مرۆڤێت نهبیلایێ ژ كولیژێت لهشكهرى هاتنه دهرێخستن، بێى وان گونهه ههبت، ب تنێ چونكى نهبیلا مرۆڤا وان بوو، ههر چهنده مرۆڤاینى نه ب دهستێ وانه ژى! خهلكى خۆ ژ وان دا پاش، وكهس نهوێریا تێكهلیا وان بكهت، یان ب سهر وان ڤه بچت، دا بێژى مالا وان ئهو جهه یێ گورگان ب سهر دا گرتى!
دهمێ ئهو مرۆڤـ چوویه مصرێ یێ قاصدیا نهبیلایێ وعهبدلعهزیزێ سیسى كرى، ئهو ل سهلوایێ وكوڕێ وێ صابرى گهڕیا، بهلێ ئهو د بێ سهر وشوین بوون، ژ هێرڤه ووێڤه چهند زانینهك ل دۆر وان كۆمكرن، حهتا ب سهر ڕاستیا تهعل هلبووى، وان تــهعــدایــى لــێ كــر كــو ئــهو خـۆ ژ مێرێ خۆ بدهته بهردان، ودرهوان ل دۆر وى بنڤیست، كوڕێ وێ صابر ژێ دویركر.. ودرهو وبێ بهختى پێ ڕادان، وهكى دههمهنپیسى وخیانهتێ، ڕۆژهك ب سهر دا نهچوو بێى ئهو مالا وێ تهفتێش بكهن، یان بگرن وببهن وعهزاب بدهن، حهتا دویماهیێ ئهو بێ هیڤى بووى، وخهو ژ چاڤان ڕهڤى ودلێ وێ ژ خوارن وڤهخوارنێ ڕهش بووى، وگیانێ وێ ب سهرێك دا هاتى، وعهقل د سهرى دا نهماى.. گاڤا ل سهر جادێ دچوو د گهل خۆ دئاخڤت، دكره كهنى ودكره گرى، پویته ب خۆ نهدكر، جلكێت پیس ودڕیاى دكرنه بهر خۆ، وپێ خواس وسهركۆل دچوو.. حهتا ڕۆژهكێ تورمبیلهكا حوكوومى هاتى دو مرۆڤـ ژێ هاتنه خوارێ و(جلكێت دینان) یێت بێ هچك، كرنه بهر، وبهرێ وێ دانا جیهانا وێ یا نوى.. دكهنى ودگرى، وگازى صابرى دكر، ئینا خهلكى ب ڕۆندكێت بێ دهنگ خاترخواستنا وێ كر..
ودهمێ قاصدێ نهبیلایێ ڤیاى سهرا وێ بدهت ل خهستا دینان، هندهك مرۆڤێت دلسۆز ئهو تێگههاند كوخهگهرهكا مهزن د ڤێ چهندێ دا ههیه، چونكى ئهو حهرهسیهكا دژوار ل وێ دگرن، وههر كهسهكێ بڤێت سهرا وێ بدهت دڤێت دهستویریێ ژ وهزارهتا ناڤخۆیى وهربگرت، وڤێ چهندێ ترسهكا مهزن تێدا ههیه، ونهدویره ئهو بهرێ خودانى بدهته گرتیخانهیێ.
* * *
پشتى شهڤ ب نیڤى بووى وخهلكێ مالێ ههمى نڤستین، دهیكا نهبیلایێ گۆته زهلامێ خۆ:
ــ بۆچى ئهم ژ ڤى جهى دهرناكهڤین؟
عهبدللاى ب دو چاڤێت پهنگیاى ڤه گۆتێ:
ــ وهلاتێ شرینه حورمهت!
ــ وهلات؟ وهلات چیه؟ ما ههر دێ ب سهرشۆڕى وترس ژین؟ یێ دبێژت وهلات!!
ــ هــێــدى هــێــدى حــورمــهت.. ئهوا نوكه دبت لادانهكا بهروهخته، بهردهوامى ب تنێ بۆ خودێیه، هێزا حاكمى یا زێده دبت، وئهو یێ دفن بلند دبت، وفهرمانێت خۆ ب جه دئینت، یا ژ وى ڤه هنده خلاس! بهلێ ئهو ژ بیرا خۆ دبهت كو ئهو ژى جارهكێ دێ پیر بت ومرت.. ژ بیرا خۆ دبهت كو ڕاستى نه ملكێ مرۆڤهكێ ب تنێیه، بهس خودێ یێ حهقه، ئهو نزانت كو ب ملیوونان مرۆڤ ههنه ژ وى ب عهقلترن وشارهزاترن.. نهخوزیا وى كهسێ مهزنى خۆ ل سهرى ددهت.
ژنێ ب تهعلى ڤه گۆت:
ــ ئهز شڕبووم..
ــ بێنفرههى بهحهشتا ههژارانه..
ــ خهلك یێ خۆ ژ مه ددهته پاش.
ئهو گڕنژى ودویر سهحكر، وگۆت:
ــ سویند بت بۆ ته، خهلك دهستێ من دگڤێشن ودبێژن: سلاڤێت مه بگههینه نهبیلا خانمێ خودێ بهێلت.. ڕاسته ئهو وێ گۆتنێ ب دزى ڤه دبێژن دا كهسێ گوهــ لێ نهبت، بهلێ ئهو جوانترین نیشانه ئهم دێ ب سنگێ خۆ ڤه كهین.
وێ ب كهرب ڤه دهستێ خۆ بلند كر وگۆت:
ــ ڤێجا گۆتنێت وان بۆچنه؟ ما بۆچى ئهو ژى وهكى مه ناكهن؟
سهرێ خۆ ب كهسهر ڤه هژاند وگۆت:
ــ بهلایێت خهلكى گهلهكن، ئهو نهشێت بهلایێت خۆ زێدهتر لێ بكهن..
ژنێ چاڤێت خۆ ل ڕهخ ودۆرێت مهزهلكا بێ دهنگ گهڕاندن، وگۆت:
ــ گهلهك جاران من پسیار ژ خۆ دكر: ژ بهر چ هۆ ل مه هات؟
ــ حورمهت، ههڤڕكى یا بهردهوامه..
ــ نه.. یا ژ من ڤه تێكهلیا عهگوهى دهسپێكا گرفتاریان بوو..
ــ ما خونه ههژار ههمى عهگوهى دنیاسن؟
ــ نزا..
وهكى وى مرۆڤێ عهقلدار، یێ ڕویدانان ئهو وهستاندى، سهرێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ كى دزانت، بهلكى ئهڤه دهسپێكا باشیێ بت..
وێ ب نهرازیبوون ڤه گۆت:
ــ تو ب خودێ هش به! باشیا چ؟ باشى دێ ژ كیڤه ئێت؟
ــ عــهســمــان.. هــێــشــتــا یێ بارانێ دبارینت، وعهرد ژى ب مهردینى یێ شینكاتى ددهت، وپێغهمبهر سلاڤ لێ بن دبێژت: باش حهتا ڕۆژا قیامهتێ د ناڤ ئوممهتا من دا دێ مینت..
بوو بێ دهنگى.. پاشى دهیكێ گۆت:
ــ وهلات ڤیان وتهناهى وهیڤى ودادیه.. دهمێ ئهڤ تشته نهمینن، چو مهعنا بۆ پهیڤا وهلاتى نامینت..
كوخى.. پاشى گۆت:
ــ خۆ نهوهستینه، ئهو ناهێلن ئهم بچینه چو جهێت دى، بنهمالا مه ههمى یێت چووینه د(لیستا ڕهش) دا.
وێ ب حێبهتى ڤه گۆت:
ــ لیستا ڕهش چیه؟
ــ لیستا ڕهش، ئهو ناڤن یێت گومان ل دۆر وان ههى، ئهون یێت بۆ وان چێ نابت بچنه ژ دهرڤهى وهلاتى..
ــ ب چ حهق؟ ب چ قانوون؟
ــ بهحسێ حهقیێ وقانوونێ نهكه.. من داخوازا چوونا حهجێ كر، وان گۆت: خۆ زهحمهت نهده،چێ نابت.
دهستێ خۆ ل سنگێ خۆ دا و ب ترس ڤه گۆت:
ــ خۆ مالا خودێ ژى؟ خۆ چوونا حهجێ ژى؟ ئهڤه گهلهكه..
ــ مهصلحهتا دهولهتێ ژ ههمیێ گرنگتره..
تف كر وگۆت:
ــ ڤان پهیڤان ل نك من نهبێژه، ئهگهر دێ عێلنجى ئێنه من!
دهستێ وێ گرت و ب كهیف ڤه گۆتێ:
ــ من بهرسڤا كاغهزا نهبیلایێ دا..
ــ د گهل كێ؟
ــ د گهل وى زهلامێ ژ كوێتى هاتى، ئهوێ ناڤێ خۆ بۆ مه نهگۆتى، ئهوێ حهفتیا بۆرى كاغهزا نهبیلایێ بۆ مه ئیناى..
چاڤێت دهیكێ تژى ڕۆندك بوون وگۆت:
ــ كچا من، خۆشتڤیا من.. ما كاغهز بۆچیه ئهگهر ئهز دێمێ ته یێ شرین نهبینم؟
ــ خهما نهخۆ.. سوباهى دێ گههینه ئێك..
ــ كهنگى؟
ــ خودێ دزانت..
پاشى لێ زڤڕى وگۆت:
ــ ته كاغهزا وێ دڕاند؟؟
ــ من؟ چاوا؟ نێ ئهو پارچهیهكه ژ وێ؟ چاوا بدڕینم؟
وى گۆت:
ــ حـورمــهت، هشێت خۆ بینه سهرێ خۆ؟ ئهگهر ئهو بكهفته د دهستێ موخابهراتێ دا گرفتاریێت بێ هژمار دێ ئێنه سهرێ مه..
ــ پشت ڕاست به كهسهك ڤێ ناكهڤت..
ــ ما بهایێ كاغهزێ چیه؟ ئهو تشتێ نهخۆشى بۆ مه ژێ چێ ببت، خۆ پێڤه نهگره.. ئهگهر وان كاغهز دیت دێ بێژن: كێ ئهو ئینایه؟ چاوا ئینایه؟ وگرفتاریهكا دى دێ بۆ مه چێ كهن، دێ بێژن: ههوه خیانهت وجاسووساتى دژى وهلاتى كریه..
ــ خۆ زهحمهت نهده.. ئهجنێت شین ژى ڤێ ناكهڤن.
خۆ درێژ كره سهر تهختى، پاشى چاڤێت وى كهفتنه سهرێك، دهیكا نهبیلایێ ما هشیار، كهفته هزران، گاڤ بۆ گاڤێ وێ دهستێت خۆ بلند دكرن ودوعا دكرن، وههوارێت خۆ دگههاندنه خودێ.. عهبدللا ژ خهوا خۆ یا كورت هشیار بوو وگۆت:
ــ خێره ئیشللا.. خێره ئیشللا..
ژنكێ بهرێ خۆ دایێ، وى دهستێت خۆ ب ڕویێ خۆ دا ئینانه خوارێ وڕیهێت خۆ ڤهمالین، وێ گۆتێ:
ــ چ قهومى؟
وى گۆت:
ــ دهیكا نهبیلایێ، هــهر وهكــى ئـــهزێ هــشــیـار.. من ئهو د خهونا خۆ دا دیت.. وێ ژ كهل ئهزماچى دكرم، سهر ودهستێت من ماچى دكرن، ژ كهیفان دا مه دكره گرى، دهیكا نهبیلایێ، كهیف د خهونێ دا نیشانا خۆشیێیه.. وئهم گهلهك ئاخفتین..
وێ پیچهكێ بێنا خۆ هلكێشا، وگۆت:
ــ چاوا ئهو شیا سنووران دهرباس بكهت، و ژ شهیتانان خلاس ببت..
دوباره دهستێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ بۆ خۆ یاریان ب من نهكه، حورمهت..
ــ ئهم ههر خهونان دبینین.. ژیانا مه ههمى یا بوویه خهون.
ــ دهیكا نهبیلایێ، ئــهڤــه ژ رهحـمـا خودێیه د گهل مه.. ب خودێ بت گاڤا ئهز ژ خهوێ ڕابوویم، ئهز ب خۆشیهكا زێده حهسیام، ئهز ژ دیتنا وێ تێر بووم، مرادا من ئهو بوو ئهز وێ ببینم..
ڕابووڤه، گۆپال دا بهر خۆ وگۆت:
ــ عهطوهیێ مهلهوانى ههردهم گهفان ل مه دكهت ودبێژت دێ خویكهكا مهزن دهن..
ــ بۆچى تو وى زۆردارى ل بیرا خۆ دئینى؟
ــ ئهزدترسم ئهو وێ بكوژت..
ــ ئهوبهس گرتیێت بهندهوار دكوژت..
ــ وكچا ته، چ چهك ههیه؟
ــ ئهو نوكه یا سهربهسته، دشێت گۆتنا مێران بێژت، وئهڤه تێرا وێ ههیه، ئهو ب گۆتنێت خۆ برینان ل لهشێت وان بكهت.
هێدى وى گاڤێت خۆ هاڤێتن،وقهستا ژ دهرڤه كر:
ــ هێشتا تو یێ د خهونا خۆ دا دژى..
مال ههمى تێكدا قههرى، دهمێ زانى كو نهبیلایێ كوێت هێلا وچوو توركى، وان ئهڤ چهنده ب دزى ڤه زانى، ب ڕێكا هــهڤــالــهكــا نـهبـیـلایێ، دهمێ كاغهزهك ژ ههڤالهكا خــۆ ئــهوا ل كوێتێ وهرگرتى، ترس كهفته دلێ بابێ ههژار، دهیكێ زێده كره گرى، وان زانى كو زولم دشێت دویر دهستێ خۆ درێژ بكهت، ژ دهرڤهى وهلاتى ژى، ودشێت ئاستهنگ ونهخۆشیان بێخته د ڕێكا ههڤڕكێت خۆ دا، ل سهرى وان هزر كر كچا وان ژ دهستێت پۆلیسان دهركهفت، ئێدى هند ئهو تهنابوو، بهلێ ئهڤه دویماهى بوو، ئهرێ دبت بهرگریا زولمێ ب گۆتنا حهق بێ عهقلى بت؟
دوباره دهیكێ نیهار دانا، وبابێ خۆ بێ دهنگ كر، بهلێ ما حهتا كهنگى ئهو دێ یێ بێ دهنگ بت؟ دڤێت ئهوتشتهكى بێژت، كێم كێم دا دهیك تهنا بت وپیچهكێ بێنا وێ بێت، دهنگێ خۆ خۆش كر، وخۆ ب مجدیێ ئینادهرێ وگۆت:
ــ حورمهت، نهقههره.. كچا ته نهیا ب تنێیه..
ــ عهبدللا.. كى دێ ل غهریبیا صهبرا وێ ئینت؟
ب دهنگهكێ بلند گۆت:
ــ خودایێ وێ.. ئهم ههمى بهنیێت وینه..
دهمێ وێ چو بهرسڤ نهداین، وى بهردهوامى دا گۆتنا خۆ:
ــ گهلهك زهلامێت ب نامویس وخودان باوهر د گهل وان كچان ههنه..
ــ خۆ ل تركى ژى؟
ــ بهلێ ل تركى.. ما ژ بیرا ته چوویه كو وێرێ جهێ خیلافهتا ئیسلامێ بوو؟
ــ ئهز چو نزانم، بهلێ یا ژ من ڤه ئهو نه ب ئهزمانێ مه دئاخڤن، ومه چومرۆڤ ونیاس ل وێرێ نینن..
وى گۆتنا وێ بڕى وگۆت:
ــ كچا ته یا مهزن وتێگههشتیه.. ئهو دزانت دێ چاوا كارێ خۆ ب ڕێڤه بهت..
كویر چوو.. وگۆت:
ــ عهبدللا، دنیا یا بهرفرههه، وغهریبى یا گرانه، ویا خۆش نینه مرۆڤێ ب تنێ بت.. و ژ بیر نهكه ئهو نه زهلامه، كچه.. دهیكا وێ نهمینت!
عهبدللا ب دهنگهكێ بلند كهنى وگۆت:
ــ حورمهت هشیار به.. ڤێ گاڤێ ژن چهكى ڕادكهن، وشهڕان دكهن، وكار ووهزارهتان ب ڕێڤه دبهن.. باوهر بكه هندهك ژن ههنه هزار زهلامان دئینن.. ژنێت نوكه نه وهكى یێت بهرێنه..
وێ هێدى گۆت:
ــ خوزیكێت بهرێ.. ژن بهس یا مـــالـێ بــوو، مــایــێ خـۆ د سیاسهتێ وڕێڤهبرنێ نهدكر، خوزى ئهو ژى وهكى من با..
ــ ئــهڤ تـــشـــتــه نه ب دهستێ مهیه.. دنیا وهرارێ دكهت وزانین ڕۆناهیه.
ــ زانینا وێ ژ نهخۆشیان پێڤهتر تشتهك نهگههاندیه مه..
دهنگێ بانگێ سپێدێ ژ وێ مزگهفتا نێزیك هات، ههر دووان كــارێ نــڤــێــژێ كر، جههكێ بێ دهنگ بوو، ودل بهر ب خودێ ڤه بلند دبوون، پـشــتــى بــێـنهكێ عهبدللاهى نڤێژ ل بهرا ژنكا خۆ كر، و ل جهێ قونووتێ دوعا ژ دلێ وى دهردكهفتن وبهر ب دهرگههێت عهسمانى ڤه بلند دبوون، دهیكێ ژى د گهل ڕۆندك باراندنێ ههر دگۆت: (آمین).
