دەرگەهێ ئێكێ‌ ناڤبڕا دووێ‌ ژێدەرێن عەقیدەیا دورست وڕێبازا پێشییان د پێشخستنا وێ‌ دا

admin95


 



ناڤبڕا دووێ‌

ژێدەرێن عەقیدەیا دورست

وڕێبازا پێشییان د پێشخستنا وێ‌ دا



عەقیدە كارەكێ‌ (تەوقیفی) یە، بێ‌ دەلیلەكێ‌ شەرعی ئەو بنەجه نابت، وجهێ‌ بیر وبۆچوون وخۆوەستاندنێ‌ تێدا نینە، لەو ژێدەرێن وێ‌ ب تنێ‌ ئەون یێن د كیتاب وسوننەتێ‌ دا هاتین، چونكی كەس ژ خودێ‌ چێتر نزانت كانێ‌ چ تشت هێژایی وییە، وچ تشت نەبابەتی وییە، وپشتی خودێ‌ كەس ژ پێغەمبەرێ‌ خودێ‌ -سلاڤ لێ‌ بن- چێتر خودێ‌ نانیاست، ژ بەر ڤێ‌ چەندێ‌ ڕێبازا پێشییێن چاكێن ڤێ‌ ئوممەتێ‌ وهەچییێ‌ دویكەفتنا وان كری د وەرگرتنا عەقیدێ‌ دا ب كیتاب وسوننەتێ‌ ب تنێ‌ ڤە یا گرێدای بوو، وتشتێ‌ د دەر حەقا خودێ‌ دا د كیتاب وسوننەتێ‌ دا هاتی وان باوەری پێ‌ ئینا، وتشتێ‌ د كیتابا خودێ‌ وسوننەتا پێغەمبەرێ‌ وی دا نەهاتبت وان قەبویل نەكر وباوەری پێ‌ نەئینا، ژ بەر ڤێ‌ چەندێ‌ ئەو د عەقیدێ‌ دا د ناڤبەرا خۆ دا ب هەڤڕكی نەچوون وژێك جودا نەبوون، بەلكی عەقیدەیا وان ئێك بوو، چونكی خودێ‌ كەفالەت دایە وان كەسێن خۆ ب كیتابا وی وسوننەتا پێغەمبەرێ‌ وی ڤە گرێدەن كو دئێكگرتی بن، و ل سەر باوەرییا ڕاست بن وخودان ئێك مەنهەج بن، خودێ‌ دبێژت: [ وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا - وهوین خۆ ب كیتابا خودایێ‌ خۆ وسوننەتا پێغەمبەرێ‌ وی ڤە بگرن، ووی تشتێ‌ دبتە ئەگەرا ژێكڤەبوونا هەوە هوین نەكەن ] (آل عمران: 103).


ودبێژت: [ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدى فَمَنْ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلا يَضِلُّ وَلا يَشْقَى - ڤێجا ئەگەر رێنیشادان وئاشكەراكرنەك ژ من بۆ هەوە هات هەچییێ‌ دویكەفتنا ڕێنیشادان وئاشكەراكـرنـا مــن كــر وكـار پێ‌ كر ئەو د دنیایێ‌ دا دێ‌ ئێتە سەر ڕێ‌، ودێ‌ ب هیدایەت كەڤت، و ل ئاخرەتێ‌ ژی ئەو ب عەزابا خودێ‌ دل نەخۆش نابت ] (طە: 123).


و ژ بەر ڤێ‌ چەندێ‌ ناڤێ‌ وان بوو دەستەكا ڕزگاربووی، چونكی پێغەمبەری -سلاڤ لێ‌ بن- شاهدەیی ب ڕزگاربوونێ‌ بۆ وان دایە دەمێ‌ بەحسێ‌ ژێك جودابوونا ئوممەتێ‌ ل سەر حەفتێ‌ وسێ‌ دەستەكان كری، كو ئەو هەمی د ئاگری دانە ئێك تێ‌ نەبت، ودەمێ‌ پسیارا وێ‌ دەستەكێ‌ ژێ‌ هاتییە كرن وی گۆت: [  هي ما كان على مثل ما أنا عليه اليوم وأصحابي  - ئەو ئەوە یا ل سەر وێ‌ بت یا ئەز وصەحابییێن خۆ ئەڤرۆ ل سەر ].(ئیمام ئەحمەد ڤێ حەدیسێ ڤەدگوهێزت )


وڕاستییا وێ‌ چێبوو یا پێغەمبەری -سلاڤ لێ‌ بن- بەحس ژێ‌ كری، دەمێ‌ هندەك مرۆڤان باوەرییا خۆ دویر ژ كیتاب وسوننەتێ‌ ل سەر علمێ‌ كەلامی وپێیكێن مەنطقی - یێن ژ فەیلەسووفێن یۆنانی هاتینە ڤەگێڕان - ئاڤاكری لادان وژێك جودابوونا د باوەرییێ‌ دا پەیدا بوو تشتێ‌ بوویە ئەگەرا ژێكڤەبوونا كۆمێ‌ وكەلاشتنا ئاڤاهییێ‌ جڤاكا موسلمانان.