چهقێ چل وئێكێ
خۆدویركرنا ژ موژیلییێن حهرام
یێن كو دژى شریعهتى بن، خودێ دبێژت: ( قل مَا عِنْد الله خير من اللَّهْو وَمن التِّجَارَة )ئهى موحهممهد، تو بێژه: ئهو تشتێ ل نك خودێ ههى ژ خێرێ چێتره ژ موژیلاهى وبازرگانییێ.. ئهڤه هنگى بوو دهمێ موژیلاهى وبازرگانى بووینه ئاستهنگ د ناڤبهرا وان وكرنا نڤێژا ئهینییێ دا.
چهقێ چل ودویێ
ئابۆرى د خهرجكرنێ دا
ژ بهر گۆتنا خودێ: ( وَالَّذين إِذا انفقوا لم يُسْرِفُوا وَلم يقترُوا وَكَانَ بَين ذَلِك قواما) (الفرقان: 67) ئهوێن دهمێ مالى خهرج دكهن، ئیسرافێ ناكهن، وقهلسییێ ژى ناكهن، و د ناڤبهرا وێ چـهنـدێ دا د ناڤنجینه.
وموسلم ژ موغیرهیێ كوڕێ شوعبهیى ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ئهم ژ سێ تشتان داینه پاش: بهلاڤكرنا گۆتگۆتكان، وزهعێكرنا مالى، وپسیاركرنا زێده.
چهقێ چل وسێیێ
هێلانا دلڕهشى و حهسویدییێ
وئاشكهرایه كو حهسویدى ئێكهمین گونههـ بوو بێ ئهمرییا خودێ پێ هاتییهكرن، دهمێ ئبلیسى حهسویدى ب ئادهمى برى، و ژ خۆ نهگرتى بۆ وى بچته سوجدێ، ڤێجا خودێ لهعنهت لێ كرن.
وخـــودایـــێ مــهزن د ئایهتهكێ دا نیشا مه دایه كو ئهم خۆ ب وى بپارێزین ژ خرابییا وى كهسێ حهسویدییێ ب خهلكى دبهت، دهمێ دبێژت: ( من شَرّ حَاسِد إِذا حسد ) (الفلق: 5) وئهڤه هندێ دگههینت كو خرابییا مرۆڤێ حهسوید گهلهكه.
و د حــهدیــســـا ئهنهسى دا ئـــهوا موسلم ژێ ڤهدگوهێزت، هاتییه پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژت: ( وَلَا تَحَاسَدُوا )هوین حهسویدییێ ب ئێك و دو نهبهن.
چهقێ چل وچارێ
حهرامییا بهحسكرنا ژ نامویسا خهلكى
خودایێ مهزن د ئایهتهكێ دا دبێژت: ( إِن الَّذين يرْمونَ المُحْصنَات الْغَافِلَات المُؤْمِنَات لعنُوا فِي الدُّنْيَا والاخرة)(النور: 23) هندى ئهون یێن تاوانا زنایێ ژ بێ بهختى ب دویڤ وان ژنێن بێ گونههـ وخودان باوهر ڤهدنن، ئهوان ل دنیایێ وئاخرهتێ لهعنهت لێ هاتینهكرن.
و د گهلهك حهدیسێن دورست ژى دا هاتییه كو موسلمان برایێ موسلمانییه، خوینا وى ومالێ وى ونامویسا وى ل سهر یێ دى حهرامه.
چهقێ چل وپێنجێ
ئیخلاص وخودویركرنا ژ ریمهتییێ
خودایێ مهزن دبێژت: ( وَمَا أمروا إِلَّا ليعبدوا الله مُخلصين لَهُ الدّين)(البینة: 5) یـــهعـــنــــى: فــــهرمـــان ب تشتهكى ل وان نههاتبووكرن ژبلى هندێ كو ئهو ب ئیخلاص پهرستنێ بۆ خودێ بكهن.
وئایهت د ڤێ دهربارهیێ گهلهكن.
وموسلم ژ ئهبوو هورهیرهى ڤهدگوهێزت، كو پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژت: ( قَالَ الله عز وَجل: انا اغنى الشُّرَكَاء عَن الشّرك، فَمن عمل لي عملا اشرك فِيهِ معي غَيْرِي، فَأَنا مِنْهُ بَرِيء، وَهُوَ للَّذي اشرك) یهعنى: خودێ دبێژت: ئهز ژ ههر شریكهكى بێ منهتترم ژ شریكایییێ، ڤێجا ههچییێ كارهكى بۆ من بكهت، وئێكێ دى د گهل من بكهته شریك، ئهزێ بهریمه ژ وى، وئهو كار بۆ وییه یێ وى كرییه شریك.
مهعنا: ئهو كار ژ وى نائێته قهبویلكرن.
چهقێ چل وشهشێ
كهیفهاتنا ب باشییێ و ب
خهمكهفتنا ب خرابییێ
ژ بــهر وێ حـــهدیــســـا ئهبوو داوود ژ عومهرى ڤهدگوهێزت، وتێدا هاتییه: ( وَمن سرته حسنته وساءته سيئته فَهُوَ مُؤمن) وههچییێ باشییا وى كهیفا وى بینت، وخرابییا وى وى ب خهم بێخت، ئهو خودان باوهره.
چهقێ چل وحهفتێ
تۆبهكرنا ژ گونههێ
ژ بهر گۆتنا خودێ: ( وتوبوا الى الله جَمِيعًا أَيهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تفلحون ) (النور: 31) وهوین ههمى گهلى خودان باوهران بۆ نك خودێ تۆبه بكهن، دا هوین ئیفلهحێ ببینن.
وموسلم ژ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ڤهدگوهێزت، كو وى ڕۆژێ سهد جاران داخوازا غهفراندنا گونههان بۆ خۆ ژ خودێ دكر.
چهقێ چل وههشتێ
دانا قوربانان
ژ بهر گۆتنا خودێ: ( فصل لِرَبِّك وانحر) (الكوثر: 2) یهعنى: تو نڤێژێ بۆ خودایێ خۆ بكه، وقوربانى بۆ وى پێشكێش بكه.
وقوربان وى حهیوانى ڤهدگرت یێ حهجى ل مینایێ ڤهدكوژن، ههر وهسا ئهو حــهیـــوانـــێ مــرۆڤ ل جهژنا قوربانى ڤهدكوژت، ههر وهسا ئهو عهقیق ژى یێ ب هلكهفتنا بوونا زارۆكى دئێته ڤهكوشتن.
وپێشكێشكرنا قــــوربـــانـان، ب ههمى ڕهنگێن وان ژ سوننهتا پێغهمبهرییه -سلاڤ لێ بن- ووى ب خۆ ئهڤ چهنده كربوو، وهكى د حهدیسێن دورست دا هاتى.
چهقێ چل ونههێ
گوهدارییا كاربدهستان
ژ بهر گۆتنا خودێ: ( أطِيعُوا الله وَأَطيعُوا الرَّسُول واولي الامر مِنْكُم )(النساء: 59) یهعنى: هوین گوهدارییا خودێ وگوهدارییا پێغهمبهرى ویا كاربدهستێن خۆ بكهن.
وكاربدهستێن مـــوســلــمـــانــان مهزنێن وانه یێن حوكمێ خودێ ل سهر وان ب كاردئینن، وهندهك دبێژن: ئهو مهزنێن سهرییێن جهادێنه، وهندهك دبێژن: ئهو زانایێن دینینه.. ودبت ئهو یا گشتى بت.
وپێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژت: ( من اطاعني فقد اطاع الله، وَمن عَصَانِي فقد عصى الله، وَمن يطع الامير فقد اطاعني، وَمن يعْص الامير فقد عَصَانِي) یهعنى: ههچییێ گوهدارییا من بكهت، ئهو وى گوهدارییا خودێ كر، وههچییێ گوهدارییا من نهكهت، ئهو وى گوهدارییا خودێ نهكر، وههچییێ گوهدارییا ئهمیرى بكهت، ئهو وى گوهداییا ئهمیرى بكهت، ئهو وى گوهدارییا ئهمیرى نهكهت، ئهو وى گوهدارییا من نهكر.
چهقێ پێنجییێ
خۆدانا دگهل كۆما خودان باوهران
ژ بهر گۆتنا خودێ: ( واعتصموا بِحَبل الله جَمِيعًا وَلَا تفَرقُوا ) (آل عمران: 59) یهعنى: هوین ههمى خۆ ب وهریسێ خودێ ڤه بگرن، وژێكڤه نهبن.
ومــوســلـم ژ ئــهبـوو هـورهیرهى ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژت: ( من خرج من الطَّاعَة وَفَارق الجَمَاعَة ثمَّ مَاتَ مَاتَ ميتَة جَاهِلِيَّة) ههچییێ ژ گوهدارییێ دهركهڤت، وپشت بدهت جماعهتێ پاشى بمرت، ئهو دێ مرت مرنهكا جاهلى.
