ناڤبرا هەشتێ
د مهزهلا دویچوونان (تهحقیقێ) ڤه حێبهتى ڕاوهستیا.. بهرێ خۆ دا ئهڤى، وى چو پویته پێ نهكر.. بهرێ خۆ دا یێ دى ههما ههر لێ نهزڤڕى.. ڤیا ژ قهستا بكوخیت دا یێ سیێ ب هاتنا وێ بحهسیێت ئهو ژى لێ نهزڤڕى.. مرۆڤـ ب بێ دهنگى ڤه یێ دئێن ودچن پشتى چهند پهیڤهكان هێدى دبێژن، ئهو پێ دحهسیێت كو ل ڤى جهى یا شكهستى وترسینۆكه.. جوانیا وێ سهر دهژاندن، ڕهوشهنبیریا وێ یا بهرفرههــ مفایێ وێ ددا و ل ههر جههكێ ئهو چووبایێ بها ددایێ، ژ بهر ڤێ چهندێ ئهو یا ب خۆ شاهى بوو بێى خۆمهزنكرن.. لهو وێ مرۆڤـ ڤیان ومرڤان ژى ئهو ڤیا.. بهلێ ل ڤێرێ مرۆڤى چو بهایێ خۆ نینه، ئهو مرۆڤێ خودان قهدر وبها دایێ وفهرمان ل ملیاكهتان كرى كو خۆ بۆ بچهمینن، و د دهر حهقا وى دا گۆتى: [ ولقد كرمنا بنی آدم.. ] دیاره دنیا یا ڤاژى بووى!
نه ههوجهى تێكڤهدانێ یه.. ئهو ڕاستیێت وێ باوهرى پێ ههى ئهڤرۆ د چاڤان دا یێ ڕهش دبن وهندهك هزرێت دى یێ دئێنه شوینێ.. ئاخ پا نهخۆش هزرن!
گهلهك قههرى.. تهحهملا ڤى جهێ ڕهزیلكرنێ نهما.. دڤێت مهسهله ب دویماهى بێت ب چ ڕێ و ب چ بهایێ ههبت، چهند گاڤهكان ب نك وى زهلامێ ل نیڤێ پێشڤه چوو، ههر وهكى ئهو مهزنێ وانه، وێ سهرێ خۆ ب نك وى ڤه خوار كر.. ب هندهك كاغهزان ڤه یێ موژیل بوو، نهبیلایێ گۆت:
ــ ببۆره.. ژ سپێدێ وهره ئهزا ل ڤێرێ.. ههوه چ ژ من دڤێت؟
ــ بۆچى تو هنده یا ب لهزى؟
ــ ئهز مرۆڤم یا خودان ههستم وئهز دئێشم..
ئهو زهلام گڕنژى، سهحكره كاغهزێت خۆ، نهبیلایێ ڤیا باخڤت بهلێ دهستهكى ئهو ژ پشتێ ڤه كێشا جهێ وێ یێ بهرێ.. دهمــێ زڤــــڕیـــه جـهـێ خۆ وێ گهنجهكێ زهعیف یێ ب قهمیسهكێ سپى وپهنتهرۆنهكێ تهنگ دیت، گۆتێ:
ــ فێرى تهرتیفێ به..
ــ تهرتیفا چ؟ هوین مه وهكى صهیان دهاڤێن بێ خوارن وڤهخوارن.. وخۆ هوین ناهێلن ئهم باخڤین ژى..
ب ڕهنگهكێ كرێت گڕنژى وگۆت:
ــ پارێز گهلهك مفایى دێ گههینته ته..
ئهو زهلامێ ل نیڤێ ڕوینشتى سهرێ خۆ ڕاكر وگۆت:
ــ نهبیلا عهبدللا..
ــ ئهفهندم..
ــ ڕاپۆرتێت مه دبێژن تو ڕهخنهیهكا دژوار ل دهسههلاتێ دگرى وتو دبێژى: ئازادى وسهربهستیا دورست ل وهلاتى نینه.. ههر وهسا ته هندهك پهیوهندیێت گومان د گهل كۆما (ئیخوانان) ته ههنه.. وتو..
گۆتنا وى بڕى ولێ خوڕى:
ــ درهوه..
وى زهلامى ب كهرب ڤه بهرێ خۆ دایێ وگۆت:
ــ مه شاهد ومهزبهته یێت ههین..
ــ كانێ بلا شاهدێت ههوه بێنه نك من..
ــ كچێ! هێشتا من ئاخفتنا خۆ ب دوماهى نهئینایه.. پـشـتـى هنگى ژى یا ل سهر مه ئهوه ئهم وه ل ته بكهین تو ب خۆ بێ شاهد ئعترافێ بكهى.. وئهز دبێژم ته سهلوا ئهلصافى دیت ئهوا د گهل ته د زیندانێ دا، ب مایكرفوونێت نهێنى مه گوهــ ل ههمى گۆتنێت ههوه دبوو.. یا ئاشكهرا بوو ته گهلهك حهز ژ وێ دكر.. وئهڤه مهزنترین دهلیله ل سهر گۆتنێت مه.
ب دژوارى ڤه گۆت:
ــ ئهم ل كیژ زهمانینه؟ بهرى ئهڤرۆ من ههر ئهو نهدیتیه..
ــ ئهم یێ ل چهرخێ بیستێ.. گوهدانا گۆتنێت خهلكى ب ڕێكا مایكرفوونێت نهێنى خۆ ل ئهمریكا ژى وهلاتێ ئازادیێ دئێتهكرن.. ئهم گهلهك تشتان ژ ته دزانین.. تو یا ڕهوشهنبیرى ڤێجا دا ڕێكێ كورت بكهین بۆ مه بێژه كانێ تو چ دزانى..
وێ پیێ خۆ ل عهردى دا وگۆت:
ــ خۆ تشتهكى ژ ڤێ یا تو دبێژى ئهز نزانم.
پسیاركهرى بێهنا خۆ هلكێشا.. پیچهكێ خۆ گرت پاشى گۆت:
ــ پسیارهك: كتێبێت كێ تو دخوینى؟
ــ ههر نڤیسینهكا بكهفته بهر دهستێ من, نڤیسینێت عهقادى وحهكیمى وتاها حوسهینى وشوق وحافزى ونزار قهبانى وسارتهرى ودیستۆڤسكى..
ــ پسیاركهرى سهرێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ دیستۆڤسكى.. ئهڤه كیه؟
ــ نڤیسهرهكێ رووسیه.
ــ گرفتاریهكا دى! تو كتێبێت هندهك نڤیسهرێت بهرى شۆِهشێ دخوینى.. ونڤیسینێت كۆمۆنیستان ژى تو دخوینى!
ــ دیستۆڤسكى بهرى شۆڕهشا كۆمۆنیستان ژیابوو.
ــ خۆ دیرۆكا وى ژى تو دزانى؟
ــ بهلێ.. وئهڤه نه تاوانه، ئهو چیرۆك نڤیسكێ مهزنه، حوكمێ قنارهكرنێ ل سهر وى هاتبوو دان، بهلێ ل سهر سێدارێ قهیسهرى ئهو ژ قنارهكرنێ خلاس كر..
وى زهلامى بێ مهعنا كره كهنى.. پاشى گۆت:
ــ خودایێ مه قهیسهرهكى بۆ ته ژى فڕێ كهت دا ته خلاس بكهت..
ب حێبهتى ڤه نهبیلایێ بهرێ خۆ دایێ.. بهلێ ههر زوى وى گۆت:
ــ تو حهز ژ چ دكهى؟
ــ ئهز حهز ژ چ دكهم؟! دیاره ئهم یێت هاتینه ڤێرێ دا چاڤپێكهفتنهكێ بۆ ئێزگهى یان ڕۆژنامهیهكێ بكهین؟ ئهز نه هۆنهرمهندم!
ــ بهرسڤا پسیارا من بده..
ــ ئهز حهز ژ ئهدهب ومۆسیقێ ووهرزشى دكهم.
ــ پهرتۆكێت سیاسى تو دخوینى؟
ــ كێم جاران..
ــ چونكى تو حهز ژێ ناكهى.. تــو گـــوهـــێ خـــۆ نادهیه گۆتنێت سهرۆكى؟
ــ هندهك جاران..
ــ رهئیا ته پێ چیه؟
ــ بێ مهدحه.. من دهست بۆ دقوتان.
ــ مه شۆل ب دهست قوتانێ نینه.. دلێ ته چ دگۆت؟
ــ ئهز دهستان بۆ وى تشتى ناقوتم یێ دلێ من پێ رازى نهبت.
ــ بــهلــێ پا تــــه ڕهخـــنــــه ل وهزارهت وڕێڤهبهرى وهندهك بهرپڕسان دگرت.
نهبیلایێ گۆت:
ــ ئهگهر من وه كر بت ژى ئهو نه تشتهكێ مهزنه، چونكى ئهز وهلاتیهكم ومن مافێ ڕهخنهیێ ههیه، ومن دڤێت ههردهم سهروبهرێ مه چێتر لێ بێت.
وى گڕنژینهكا كرێت ل خۆ دیاركر وگۆت:
ــ من باوهرى ههبوو كو تو دێ خۆ ب عهقل ئێخى وزوى ئعترافێ كهى.. ئهڤه ته ئعتراف كر.
ژ حێبهتیان دا دهڤێ وێ بهش بوو.. وگۆت:
ــ ئعتراف؟ من ئعتراف ب چ كر؟ من چو جهریمهنهكرینه!
ژ پشت مێزا خۆ ڕابوو و ب كهرب ڤه زڤڕى وخۆ نێزیكى وێ كر:
ــ دهزیهكێ زراڤـ د ناڤبهرا ڕهخنهیێ ونهیارهتیێ دا ههیه.
ــ ئهز تێ ناگههم.
ــ ئهز دێ ته تێ گههینم.. تو خهلكى دژى حوكمهتێ ڕادكهى ودبێژى: ئهڤه ڕهخنهیه! ڕاكرنا خهلكى دژى حوكمهتێ یهعنى: نهگوهدارى، یهعنى: شۆڕهش، یهعنى: تێكدانا تهناهیا وهلاتى.. وێ گاڤێ وهلات دێ سوژت.. خرابكرن دێ بهلاڤه بت.. وفتنه دێ سهرى هلدهت.. هنگى داگیركهر دێ دهلیڤهیا خۆ بینت، ههر وهسا سههیوونیهت، وئهو دێ دهستێ خۆ داننه سهر وهلاتێ مه یێ خۆشتڤى.. تو تێ گههشتى ئهى ڕهوشهنبیرا هێژا وجوان؟ یان جیلێ وى پهروهرده دكهت وئهخلاقى نیشا ددهت؟
نهبیلایێ كره گرى وگۆت:
ــ تـشــتــهك ژ ڤان گــۆتـنـێـت ته ل سهر هزرا من نهبوون، ب خودێ مهخسهدا من یا چاكه.
ــ باشه! ئهگهر ئهم ب مهخسهدێت چاك بكهین دێ وهلات وێران بت.
ــ بهلى ل ههمى وهلاتان ڕهخنه ل حوكمهتان دئێنهگرتن وچو ژ وێ چێ نهبوویه یا تو دبێژى..
ــ مهزن وكاربدهستێت وهلاتێ مه نوكه ههمی ددلسۆزن، چو مهعنا بۆ ڕهخنهگرتنێ نینه.
ــ ئهڤـ مافه خودێ نهدایه كهسێ، خۆ پێغهمبهران ژى..
گڕنژى وگۆت:
ــ ڤێ گۆتنێ بۆ مه شرۆڤه بكه..
ب رحهتى وتهنایى ڤه گۆت:
ــ ل ڕۆژا شهڕێ ئوحودێ پێغهمبهرى سلاڤـ لێ بن ئاخفتنا ههڤالێن خۆ وهرگرت، وى نهدڤیا دهركهفته شهڕێ نهیاران، بهلێ ههڤالێت وى دڤیا بچنه شهڕى، لهو ئهو دهركهفته شهڕى.. و د شهڕێ بهدرێ دا پێغهمبهرى بڕیار دا ل جههكى بدانت، ئینا ههڤالهكى گۆتێ: دا بچینه فلان جهى ل نێزیكى كانیكێت ئاڤێ.. وى گوهێ خۆ گۆتنا وى.. و ب دههان چیرۆكان ههنه ئهز دشێم بۆ ته بێژم.
بهرێ خۆ دایێ وگۆت:
ــ ئیخوان ژى ههر هۆسا دئاخڤن، من باوهرى ههبوو كو ته پهیوهندى د گهل وان ههیه، ئهڤه نیشانهكا نوى..
نهبیلا بێ دهنگ بوو.. پاشى گۆت:
ــ هوین تشتى گهلهك مهزن دكهن و ژ قهستا..
ــ گومان وهزركرنا خهلهت ڕێكا مهیه ئهم پێ دگههینه ڕاستیێ..
بێى خۆ ئهو خوڕى:
ــ هوین جوانترین تشتى د ژیانێ دا خراب دكهن.
ــ ئهڤه ئاخفتنهكا خهطەره وڕهخنهیهكا دژواره دژى دهسههلاتێ..
ــ كانێ دهسههلات؟
ــ ئهمین دهسههلات..
وێ سهحكره دیمهنێ سهرۆكى یێ مهزن ئهوێ ل بهراهیا وێ هلاویستى، ڤێ جارێ دیمهن نهدگڕنژى، تو بێژى ئهو نوكه ل كیڤه بت؟ خوزى ئهو هاتبا ڤێرێ دا گوهــ لێ ببا.. ما جارهكێ وى نهدگۆت: هوین یێن بووین ئازاد، هوین یێت بووین خودان بها، هوین یێن بووین سهربهست.. دبت نوكه ئهو رحهت یێ ڕوینشتى بت وكتێبهكا نوى یان كۆڤارهكێ یێت خوینت، ودبت ئهو نوكه یێ یاریان د گهل زارۆكێت خۆ دكهت.. یان د كۆنگرهیهكى دا بت.. ونه دویره نوكه ئهو یێ بڕیارێت شۆڕهشگێڕى ددهت.. ما ئهو نهشێت بێنهكێ بێته ڤێرێ وجهێت ب ڤى ڕهنگى دا ئهو ب خۆ ببینت؟ نهبیلا یا ئامادهیه ژیانا خۆ بدهت بهس دا پسیارهكێ ژێ بـكـهت: تـو چ دبێژى بۆ ڤى تشتێ د گهل وێ وسهلوایێ وخهلكێ دى دئێتهكرن؟
نهبیلایێ خهمێت خۆ داكرن وگۆت:
ــ ئهگهر سهرۆك بزانت كانێ هوین چ دكهن ئهو گهلهك دێ ههوه ئێشنت.
ــ پشت ڕاست به.. ئهو ههمى تشتان دزانت، كارێ مه بهس ب جهئینانا فهرمانانه..
ــ ئهز باوهر ناكهم..
ــ بێ حسێب باوهریا وى ب مه دئێت.. ڕۆژانه ئهم بۆ وى ڕاپــۆرتـــهكــێ بــلـنـد دكهین.. ئهگهرا سهركهفتنا مه ئهوه ئهم ل دویڤ فهرمانان دچین.. ل بهراهیێ ودویماهیێ ئهم ههر لهشكهرین.
ودیاره ئــهڤـ گـــۆتـــنـــه بـــێ دهســـتـــى ژ دهڤـێ وى زهلامى دهركهفتن لهو ههر زوى وى خۆ هشار كر وگۆت:
ــ بهلێ ما بۆچى ئهز ڤێ ئاخفتنێ دبێژم؟ ب نیشانان ڤه مهسهله ڤاژى بوو وئهز بوومه یێ تاوانبار.. ئهڤه بوونه یارى، بهلێ د گهل هندێ ژى ئهزێ پهشێمان نینم ژ گۆتنێت خۆ، چونكى ئهز دزانم كو تو دێ ب گۆتنێت من قانع بى.. كى دزانت بهلكى دێ بیه ئێك ژ ههڤالێت مه..
نهبیلایێ هزر كر كو دێ خندقیت، بێنا خۆ ب زهحمهت هلكێشا.. تهنگه نهفهسێ خۆ لێدا، چاڤێت وێ سۆر بوون وزڤڕین.. نێزیكه دلگرتى ببت وبكهڤت.. دهنگهك ژ دهرڤه هاته گوهێت وێ.. وهى خودێ ئهڤه خهونه یان ڕاسته؟ ئهڤه دهنگێ ویه.. خودێ ئهو یێ بۆ وێ هنارتى.. ئهڤه دهنگێ عهگوهیێ مهلهوانه: "ئهڤه ژى چێبوو.. پیسیا ههوه هوین گههاندنه هندێ كو ژ بهر ڕاپۆرتهكا تژى درهو یا مرۆڤهكێ دلـڕهش نـڤــیــســى هـــویــن دهزگرا من بگرن؟ ئهڤه ب ساناهى د سهر دفنا ههوه ڕا ناچت.. سویند بت ئهز دێ ڤان تشتان گههینمه سهرۆكى..".
نهبیلا یا ڕاوستیاى بوو.. یا زهر، سنگێ نزم دبوو وبلند دبوو، ڕۆندكێت وێ بۆش دبارین، دهنگێ گریا وێ بلند دبوو، گوهــ ل دهنگێ وى بوو:
ــ تو ل ڤێرێ یى خۆشتڤیا من؟ ئهز دێ تۆلا ته ژ ڤان ڤهكهم، ئهڤه ههمى حهیوانن دێ وه ل وان كهم كو ئهو چو جاران ژ بیر نهكهن.
عهطوهى دهستێت خۆ درێژكرن و ب نك وێ ڤه چوو..
نهبیلایێ هــهر زوى خۆ هاڤێته بهر سنگێ وى ودهست ب گریێ كر، وى تبلێت خۆ د ناڤـ پرچا وێ دا برنه خوارێ وڕۆندكێت وێ هشك كرن، ههردو ڕویێت وێ ماچى كرن وگۆت:
ــ خۆشتڤیا من عێجز نهبه.. حهتا پشتى نیڤرۆ ژى ئهز نهزڤڕیبوومه مال من شۆل ههبوو، بهرى سهعهتهكێ مالا ههوه تهلهفوون بۆ من كر.. ڕێڤهبهرا مهدرهسێ گۆتبوو وان..
ــ عهطوه، وان گهلهك نهخۆشى یێت گههاندینه من.. ههر وهكى ئهز نه مرۆڤـ، من باوهر نهدكر ئهڤه ل وهلاتێ مه یێ شرین چێ دبت..
وى ب حێبهتى ڤه گۆت:
ــ بۆچى ته نه گۆته وان ئهز دهزگرا عهطوهیمه؟
ــ من گۆته وان، بهلێ كهسێ گوهێ خۆ نهدا من..
زهلامێ تهحقیقێ گۆت:
ــ عهطوه بهگ ب شهرهفا ته مه نهدزانى..
عهطوهى سهرێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ حسێبهكا نهخۆش من د گهل ههوه یا ههى..
پاشى دهستێ نهبیلایێ گرت وگۆت:
ــ دا بچین..
ــ عهطوه.. ما دێ دهركهڤین؟
ــ بهلێ.. ئهڤان صهیێت تو دبینى ئهز دشێم وان ههمیان پاڤێژمه د گرتیخانهیێ ڤه.. بهلێ وان تو نهدنیاسى..
نهبیلایێ ب عێجزى ڤه گۆت:
ــ بۆچى ئهو ههمى تشتان ژ من دزانن بۆچى نزانن ئهز دهزگرا تهمه؟
پـسـیـاركـهرى (زهلامـێ تـهحـقـیـقـێ) خــۆ بـۆ وێ چهماند و ب تۆره ڤه گۆت:
ــ خانما من ببۆره..
وێ دویر بهرێ خۆ دا وگۆت:
ــ یهعنى ئهگهر ئهز دهزگرا ته نهبام ئهو دا من هاڤێنه پشت ڕۆژێ؟
ــ مسۆگهره..
ــ ما ئهڤه نه زۆرداریه؟
ــ خۆشتڤیا من خۆ عێجز نهكه.. دڤێت ئهم ل وان خهلهتیان ببۆرین یێن پێخهمهت تهناهیا دهولهتێ دئێنه كرن.. دڤێت ب چاڤهكێ باش سهحكهینه مهسهلێ وهزرهكا باش ژێ بكهین.. بهلێ بزانه تو حهقێ خۆ دێ وهرگرى وزێده ژى.. دا بچین..
پاشى عهطوهى كاغهزهك هاڤێته بهر پسیاركهرى ژێ دهاته زانین كو دهستویریا وێ بدهن كو بچت ب فهرمانا ڕێڤهبهرێ موخابهراتا گشتى..
نهبیلا ب ڕهخ وى ڤه چوو.. بیرا وێ وگۆتنا بهرێ هات (ههچێ چوو تێڤه بهرزه بوو، ویێ دهركهفت ژ نوى ئهو بوو) بیرا وێ ل سهلوایێ هاتهڤه ئهو ههژارا ل ژێر ترس وتاریێ ئاخ وئـۆخـان ڕادهێلت.. ئهرێ تو دبـێـژى نوكه ئهو چ لـێ دكهن؟
ڕۆندكهكا گران ب ڕویان دا هاته خوار..
