ناڤبرا دووێ
بهگباشى عهطوه گهلهك تهنگاڤـ دبت گاڤا فهرمانهكا وى نهئێته ب جهئینان، ژیانا لهشكهرى ئهڤـ چهنده یا نیشا وى داى، تشتێ بێژت دڤێت د گاڤێ دا ب جه بێت، ههوجه ناكهت گۆتنا خۆ بێژتهڤه، وئهو د گهل یێت ژ خۆ مهزنتر ژى یێ وهسایه، نهبوویه جارهكێ یا وان ژ وى ڤیاى وى نهكر بت.
ئهوى ڕێ ورهسمێت خواستنا نهبیلایێ تمامكرن، لهو وى هــزركــر كـــو وى سهركــهفــتــنــهك د شـــهڕهكـێ مهزن دا ب دهست خۆ ڤه ئینا، یان ژى دهستهكێ بهركهفتى د یاریا پهڕكانێ دا ــ خۆشترین تشتێ ل نك وى ــ بر.. تشتێ ئهو پێ دشكهست بهس ئهو بوو نهبیلایێ خۆ ب دهست وى ڤه بــهرنــهددا، وى دڤیا وێ زوى بێخته داڤێت خۆ. هندى ئهو ب نك خۆ ڤه دكێشا پتر ئهو ژێ دڕهڤى.. دا ماچى كهت وێ نهدهێلا، ب كوتهكى كێشا سهر تهختى بهلێ ههر زوى وێ خۆ ژ ناڤـ دهستان ئینا دهر.. وهكى دێوهكى لێ خوڕى:
ــ ڤێجا ئهڤه چیه؟
ــ ما تو پسیارا من دكهیه چ؟ پسیارا خۆ بكه!
ــ تو دهزگرا منى، ومن ههمى حهقێ ل سهر ته ههى.
ــ دهزگرا ته بهلێ.. بهس ژن نهء.
ــ عهقلێ من ژ ڤان گۆتنان نابڕت.. تو یا منى چ ئهڤه بى یان یا دى.
ــ نه.. فهرق وجودایى د ناڤبهرا ههر دووان دا گهلهكه.
وهكى صهیێ خۆ لێ خوڕى وگۆت:
ــ نابت كهسهك پێ ل گۆتنا من بدانت.
ــ كانێ وهره دا پێك بێین..
ــ ئهم نههاتینه ڤێرێ دا پێك بێین..
خۆشترین گاڤێ ل نك من تو ب ڤان چڤێلیێت خۆ نهخۆش دكهى.
كهربێت نهبیلایێ ڤهبوون، هاته سهر هزرا وێ كو ئهو مالا عهطوهى بهێلت ودهركهڤت، بهلێ وێ پێ ل كهربا خۆ دانا وگۆت: تو حهز ژ مۆسیقێ دكهى؟
ــ نه مۆسیقێ ونه قوڕهدهرێ!
ــ تو مرۆڤهكێ باژێڕى یى..
نهبیلا گڕنژى وخۆ نێزیكى وى كر، دا دلێ وى خۆش كهت، وى ب عێجزى ڤه دهستێ وێ پالدا وگۆت:
ــ پــهیـــوهنـــدى د نــاڤــبــهرا مه دا نه مۆسیقه وخواندن وئاخفتنێن بێ مهعنانه.. ڤان خهونان بهێله، ئهز زهلامێ كاریمه.
د گهل عێجزیا خۆ نهبیلایێ كره كهنى وگۆت:
ــ نزار قهببانى یێ حهق بوو..
ــ نزار دێ كى بت؟
ــ شاعرهكه.
حێل پێ خۆ ل عهردى دا وگۆت:
ــ مۆسیقه، شعر، بهسه ڤان درهوان..
نهبیلایێ د پهنجهرێ ڕا بهرێ خۆ دا عهسمانێ تارى، پاشى بهرێ خۆ دا نیڤا مهزهلێ..
ــ نزار دبێژت:
" ڕۆژههلاتێ.. تهكیه وبوخویر وپیسیا
شۆڕهشا من دژى تهیه،
كو تو ژنێ دبینى سفرا ناڤـ نڤینا "
عهطوه ب نك وێ ڤه چوو ودهستێت خۆ یێت ب هێز تێ ئالاندن.. بێنا وێ ب لهز دهات ودچوو:
ــ ئـهز د ئاخـفـتـنـێـت تـه نـاگـههــم.. نه ئاخڤه، پهیڤا (شۆڕهش) چــو جاران بلا ژ دهڤێ ته دهرنهكهڤت، ئهگهر دێ ل سهر (عهرووسێ) ته هلاویسن یان دێ ته قناره كهن.
گاڤا دیتى دێ ماچهكێ دانتێ.. هێدى هێدى خۆ ژ ناڤـ دهستان ئینا دهرێ:
ــ أعوذ بالله.. ما تو ژ شۆڕهشڤانانى؟
ــ بهلێ وهیه.
نهبیلایێ ب شانازى ڤه گۆت:
ــ مانێ ژ بهر وێ چهندێ من تو یێ ڤیاى.
وى سهرێ خۆ بلند كر و ب خۆ مهزنكرن ڤه گۆت:
ــ شــــۆڕهشــــا مـــه شـــۆڕهشــا زهلامــانــه.. ئهم دهمێ خۆ ب تشتێت ب مـفـا ڤــه دبــۆریـنـیـن، بـهلـێ تـو ب مهژیهكێ كهڤن هزران دكهى و ل دویڤ وان هزران دچى.
نهبیلا كهنى وگۆت:
ــ ڤێ گۆتنێ د ناڤ جهماوهرى دا بێژه دهمێ تو بۆ وان دئاڤى.
ــ یهعنى چ ؟
ــ یهعنى ب حهلالهتیا خودێ نهبت تو دهستێ خۆ ناكهیه من، ل دویڤ سوننهتا خودێ وپێغهمبهرى.
بێنهكێ وهكى مرۆڤهكێ حێبهتى ڕاوهستیا، ووهكى دینان سهرێ خۆ هژاند.. پاشڤه چوو، پاكیتا خۆ ئینا دهرێ جگارهك هلكر.. دوكێل ژ دهڤێ خۆ بهردا ولێ خوڕى:
ــ مــن نــهڤــێــت گــوهـ ل حــهلالــهتــیــا خــودێ وســونـنـهتـا پێغهمبهرى ببم.. ئهڤـ پهیڤێن هه من نهڤێن!
دهڤێ نهبیلایێ ژ حێبهتیان دا بهش بوو ووێ گۆت:
ــ (أعوذ بالله).. تو موسلمانى وبابێ ته مهلایه، چاوا تو دوێرى ڤان ئاخفتنان بێژى؟!
چوو ڕوینشته سهر قهنهپێ.. پهرداغهك تێ كر و ب ئێك فڕێ ڤهخوار:
ــ تشتهكى ب تنێ ئهز ژ ڤان پهیڤێت هه تێ دگههم.. گوهــ نهدان، شۆڕهشا دژى مه، تهناهیا دهولهتێ دڤێت بهرى ههمى تشتان بت.
نهبیلا ژ دل كهنى وپشتى پێ خۆ ل عهردى داى هێدى گۆت:
ــ یا ژ ته ڤه ئهز ژ (ئیخوان ئهلمسلموونا) مه ؟
كهرب ژ چاڤێن وى فڕى وگۆت:
ــ بهسه.. دا بهحسێ سیاسهتێ بهێلین.
ــ عهطوه ما بۆچى تو بێنا خۆ فرههــ ناكهى حهتا ڕۆژا مارهكرن وڤهگوهاستنێ؟
ــ مارهكرن.. كاغهزهكه ما چیه؟
ــ بهس ئهو دهرگههێ مرۆڤێت خودان نامویسه، ئهو كاغهز جوداهیێ دئێخته د ناڤبهرا دو كاران دا.. د ناڤبهرا حهلالى وحهرامى دا.
پهرداغهكێ دى تژى كر.. بهرى ڤهخوت، نهبیلا ب لهز هات ودهستێ وى گرت دا نههێلت ئهو ڤهخوت.
ــ خۆ بده پاش ومن بهێله.. حهلال ئهوه یێ من دڤێت.
ــ عهطوه تو نه خودێ یى.
بیست خهبهركان بهرێ خۆ دا وێ پاشى سهرێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ ههر وهكى ئهم نابنه ئێك.
ئهوێ بهرسڤا وى نهدا.. چانتێ خۆ هلگرت و ب لهز دهركهفت وگۆت:
ــ جارهكا دى ئهز نائێمهڤه حهتا تو ب ئاخفتنێت من قانع ببى.
نهبیلایێ ئهو هێلا ب تنێ، وى جگارا خۆ یا مایى هویركره د تهبلیكا شویشێ یا شین دا، وهكى مرۆڤهكێ دین بهرێ خۆ دا ڕهخ ودۆرێت مهزهلێ.. پهردێت سۆر، ئهو كورسیكا نهبیلا ل سهر ڕوینشتى، ئۆهــ! ژبیر كر كتێبا خۆ ببهت، ب نك ڤه چوو، كتێبا وێ ڕاكر هندى هاتێ كو ناڤێ وێ بخوینت نهشیا.. چونكى كتێب ب زمانێ فرهنسیه، ههر چهنده چار سالان وى فرهنسى ل مهدرهسێ یا خواندى ژى.. كتێب هاڤێته سهر مهحفیرێ سۆرێ تارى، پاشى تف كرێ وپێ خۆ دانا سهر وگۆت:
ــ بێ عهقل هێشتا تژى دنیایێ نه، دبێ عهقلن چونكى ژیانا خۆ پترێ د ناڤـ پهڕان دا دبۆرینن.. ئهو كهرێ پهزى یێ ئهز ل گرتیخانا (حهربى) ب قامچیان دهاژۆم ئهگهرا گرفتاریا ههمیان خواندنه.. بهلێ، ما ئهزێ نهحهق بووم دهمێ من خواندن ل سهر وان مهمنووع كرى ونههێلاى كتێب د گهل وان بن؟ بهلێ دێ چاوا شێم خواندنێ ل سهر ڤێ دینێ مهمنووع كهم؟ لهعنهت ل وێ وكولیژا ئادابێ بن یا ئهو ژێ دهركهفتى وكارێ دهرس گۆتنێ یێ ئهو دكهت.
* * *
جهرهس هاتهلێدان.. خزمهتكارێ وى یێ بێ دهنگ هاته ژۆر.. ئهو نه بهس خزمهتكاره بهلكى لهشكهرهكێ پهیامنێره ژى.. عهطوهى ئهو وهسا یێ فێركرى "نه من دیت، نه من گوهــ لێ بوو" ئهڤه ئهو فهلسهفه بوو یا (عوهیسى) بۆ خۆ گرتى ئهو لهشكهرێ ژ بنێ (صهعیدى) هاتى دا ببته زادلێنهر وجلكشوو وخولام ل مالا مهزنێ خۆ.
عهطوهى گازى كر:
ــ تو.. كهرێ كهر! ههڕه بێژه شۆفێرى دا تورمبێلێ بدهته شۆلى.
عوهیسێ بێ دهنگ سهرێ خۆ هژاند وگاڤێت خۆ زوى هاڤێتن، ووهكى مهزنێ وى ئهو فێركرى چوو..
عهطوهى ب تورمبێلا خۆ قهستا ڕێكا گرتخانا حهربى كر.. ڕێكهكا تژى تورمبێل ومرۆڤه، قهرهبالغه، ههمى تێك تێن وتێك دچن، عهطوهى د پهنجهركا قهمارێ ڕا ب چاڤهكێ كێم بهرێ خۆ ددا جادێ، لێڤێت خۆ شۆركرن: ئهڤه كینه ئهو دبینت؟ ئهو ههمى گلێشێ باژێڕینه، مرۆڤهكێ ب تنێ یێ گرانیا وى ههبت د ناڤ وان دا نینه..
ئهرێ ئهو بێ عهقلێت هه یێت دكهنن دزانن عهطوهیێ مهلهوانى كیه؟
عهطوه ئهوێ ل گرتیخانا حهربى سهیدایێت زانكۆیێ ودهولهمهندێت مهزن وپاشا وبهگ وهزیرێت كهڤن خۆ ل بهر پیێت وى دچهمینن وڕۆندكێت پهشێمانیێ دبارینن بهس دا ئهو ل وان ببۆرت.. ئهگهر ئهو بزانن كانێ عهطوه بۆ حوكمهتێ وتهناهیا باژێڕى چهنده.. ئهگهر ئهو ڤێ ڕاستیێ بزانن دێ ل سهر ههردو لایێت جادێ ڕاوهستن ودهستان بۆ وى قوتن وسرۆدان پێ بێژن.. زهلام دا سهرێ خۆ بۆ وى چهمینن، ژن ل سهر بانان دا تلیلیان بۆ وى ڤهدهن، بچویك كـهیـف وخۆشیا خۆ دا بۆ وى دیار كهن، ئهڤـ جاده ههمى دا ژ وان ڕهنگێت مرۆڤان تژى بن یێت كو ژ گوند وباژێڕان دئێنه پێش وى..
هێدى د گهل خۆ گۆت: حهیوانن.. دبێ عهقلن.. ئهڤه مرۆڤه ههمى!
وى هند دیت كچهك كهفته بهر سنگێ تورمبێلێ، كچكێ زوى وهكى خهزالهكێ خۆ هاڤێت.. شۆفێرى ستاپ لێدا هژیانهك ب تورمبێلێ كهفت.
عهطوه لێ خوڕى:
ــ كهرۆ! پێ لێ بدانه.
ــ بهگێ من حهرامه.
ــ ژیان ل ته ومرۆڤێت ته حهرام بت.
پاشى عهطوهى دهستێ خۆ بلندكر وشهقهك دانا پاتكا شۆفێرى ئهوێ لێڤهك ل یا دى نهداى.. و د گهل وان ڕۆندكێت موژیلانكێت وى تهڕ كرین، وى بهردهوامى دا هاژۆتنێ.
بیرا عهطوهى ل نهبیلایێ هاتهڤه، هند بیرا وى ل وى دهمى نائێتهڤه دهمێ ئهو ل (فالـۆجـا) ل فـلـسـطـیـنــێ مـایـه د ناڤبهرا نال وبزماران دا، دهمێ جهنگێ ئێكێ د ناڤهرا عهرهب وجوهیان دا ڕوى داى.. هندى بیرا وى ل نهبیلایێ دئێتهڤه، ئهرێ نهبیلایێ ئهڤـ ههمى هێزه ژ كیڤه ب دهست خۆ ئێخستیه؟ مانێ ئهو ژى ژنكه، وچهند ژنكان ژ بهر هندهك پاره ومالى یا خۆ فرۆتى، یان عهقل د سهرى دا نهمایه ژ بهر مهنصبهكێ بلند، یان ژى ترس تێرا هندێ ههیه گهلهكان بێخته بن دهستێ مرۆڤى، ما چهند جاران ب ڤێ ڕێكێ زهلام ولهشكهرێ وى ژنك بۆ وى ئیناینه؟!
بهلێ نهبیلا ب ڤان ههمى ڕێكان نائێت.. نهبیلایا خودانا بیست وچار سالان مرۆڤهكا دیه.. پ ئهو خۆ كێم دبینت بهرانبهر وێ.. هزرێت خۆ كرن ئهو جارهكێ وێ بدهته بهر پێنان ودهربێخت، بهلێ دلێ وى ناگرت.. جارهكا دى هزر دقوتانا وێ دا كر بهلێ وى وه نهدكر چونكى ئهو ژنهكا خواندهڤانه ویا ب پشته.. جارهكا دى دهستێ خۆ حازركر دا شهقهكێ بدانتێ بهلێ نهشیا، تو دا بێژى شهلهلێ دهستێ وى گـرت.. بـاشــه پا بــلا ئهو وێ ژ بیرا خۆ ببهت، نه.. وێڤه ژ كیڤه دئێت ئهو قهت نهشێت وێ ژ بیر بكهت، باشه پانێ ئهو هزر دكهت كو ب هێزترین كهس ئهوه ڤێجا چاوا ژنكهك بشێتێ وشهرتێت خۆ بدانته سهر وى.. نهخێر ئهڤه نابت، ئهو ڕۆژا ب ڕهش بت ڕۆژا وى نهبیلا تێدا نیاسى، ئهرێ تو بێژى نهبیلایێ سحرهك لێ كربت.. نه.. ئهو باوهریێ ب ڤان تشتان نائینت، بهلێ ئهوا ئهو ژ نهبیلایێ دبیت وه لێ دكهت هندهك جاران ئهو هزرێت خۆ یێت بهرێ بگوهۆڕت.
موصیبهتا ژ ههمیان مهزنتر ئهو بهحسێ حهلالى وحهرامى دكهت.. خودێ وپێغهمبهرى.. ههى دینا دین! ئهز دشێم ب ڕاپۆرتهكا ب تنێ ته تێ ببهم، بهس تێدا بنڤیسم ئهڤه دژى تهناهیا دهولهتێ بزاڤێ دكهت، یان ژى وێ دهست د گهل هندهك موخابهراتێن بیانى ههیه، یان ئهو پشتهڤانا ئـهمــریـكا وجوهیانه.. بهس ب ڤێ ڕاپۆرتا هه دێ ته هاڤێنه د زیندانهكا ڕهش وتارى دا یا بــێ ئاڤـ وبــا ودۆشــهكا نهرم.. د گهل نهخۆشى وترسێ.. نه دویره ههر زوى دین ببى، پا تو یا بێ عهقلى. بهس تو یا حهقى.. هێشتا تو نزانى ئهز كیمه.. باشه، جارهكێ ئهز دێ ته د گهل خۆ ئینمه گرتیخانا حهربى دا تو بزانى كانێ ئهز كیمه، سویند بت ئهز جارهكێ ته ببمه وێرێ، بهس بێنهكێ. دا ببینى ئهز چمه، چاوا ئهڤـ گرتیخانه ههمى ب گۆتنهكا ب تنێ ژ نك من دێ بته قهسابخانه، دا ببینى دهمێ ئهفسهر ولـهشـكـهر وصه ههمى ب فهرمانهكا من ڕادهێلنه گرتیان، ئهوێن خهباتكهر د ڕێكا خودێ دا.. ئهوێت بهرانبهرى تانجا ئنگلیزى ڕاوهستاین، چاوا سهرشۆڕ خۆ ڕادكێشن وخوین وڕۆندك ژێ دبارن، هنگى دێ زانى عهطوه كیه وجهێ وى د ناڤـ بهرپهڕێت دیرۆكێ دا چیه، ئهو دیرۆكا ئهم ب دهستێ خۆ دنڤیسین..
ل ڤى دهمێ هه تورمبێل گههشته دهرگههێ گرتیخانێ یێ مهزن ئهوێ ل سهرهدهرا وى نڤیسى: (دهڤهرا زالگههێ ــ گرتیخانێت لهشكهرى)، پشتى تورمبێل ب ژۆركهفتى لهشكهرهكى بۆق لێدا، وئێكى گازى كر: (گرتیخانه ههمى.. نهلڤن) بـهســتـى وبــێ دهنـگــى ئاشكهرا وبهلاڤبوو، ههر ئێك د جهێ خۆ دا هشك بوو وهكى پرتێت شهمایێ، ژبلى دهنگێ خڕخالێت تورمبێلێ چو دهنگێت دى نائێن.. تورمبێل ڕاوهستیا، عهطوه ب وان زیق زیقۆكێت سۆر وزهر ڤه ئهوێت ب كولاڤێ وى ڤهول سهر ملان ژێ دهركهفت، وپشتى دهركهفتى سهێ خۆ بلند كر، ئهفسهرهكى ل بهر سنگى تهمهنهك بۆ ڤهدا.. وهێدى هێدى گاڤێت خۆ هاڤێتن وپشتى وهك نیڤ خودایهكى سلاڤـ كریێ بوو تیق تیقا وى وئهفسهرێ ئاسایشا گشتى.. دهستێت خۆ كرنه تێك دا حهتا گههشتینه مهزهلێ.. ڕوینشتن، جگارهك هلكر.. بێنهكێ پاشى گۆت:
ــ ئێ ئێ.. ئهرێ ئــهو كوڕێ ئهزههرى ئهوێ ژ ( مـنـیـه البندره) هاتى ئعتراف كر یان نه؟
ئهفسهرهكێ بچویك گۆت:
ــ ئهز بهنى پاشا، خۆ هێشتا ناڤێ گوندێ وى ژى ل بیرا تهیه؟
ــ بهلێ.. ناڤێ وى ژى مهحموود صهقره.
ــ ماش للاه ماش للاه! ئهز بهنى خودێ ههر عهقلێ ته زێده كهت، ئهو عهقلێ عهجێب.
عهطوهى گۆتنا خۆ دوبارهكر:
ــ ئهرێ وى ئعتراف كر یان نه؟
ــ ئهز بهنى.. سهرێ وى وهكى بهرییه.
ــ بیننه نك من.. دا ئهز وى سهرى هویرهویر بكهم.
ــ ئهز بهنى، فهرمانهكا نوى یا گههشتى كو كهس ژ مه دهست نهكهته وى.
بوو حیل حیلا عهطوهى وگۆت:
ــ فهرمان؟ فهرمان بۆ من؟ هاها.. ههرن بینن زوى خۆش.. فهرمان؟
ئهفسهرهكى د گهل چهند لهشكهران كره غار وزوى چوون.
