گرنگیا تۆبهكرنێ
1. تۆبهكرن ئێك ژ وان كارانه یێن خودێ ل بهر مه شرینكرین، وبهرێ مه دایێ دهمێ د ئایهتهكێ گۆتى: (إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ) (البقرة: 222) خودێ حهز ژ تۆبهكهران دكهت، وحهز ژ وان دكهت یێن خۆ پاقژ دكهن، ڤێجا ئهگهر ته بڤێت توژ وان بى یێن خودێ حهز ژێ دكهن، ئهڤه ڕێك بۆ ته، قهست بكێ.. ڕێكا تۆبهكرنێ، ڕێكا خۆپاقكرنێ!
2. ههر وهسا تۆبهكرن ئێك ژ وان كارانه یێن خودێ ل سهر مه فهرز ژى كرین، وهكى گۆتى: ( وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ) (النور: 31) ئهگهر هوین خودان باوهر بن، وههوه بڤێت هوین ئیفلهحێ ببینن، هوین تۆبه بكهن، وبهر ب خودێ ڤه ههڕن!
3 . وسهروهرێ مرۆڤان، وسهییدێ پێغهمبهران، ئهوێ فهرمان ل مه هاتیهكرن ئهم وى بۆ خۆ بكهینه جهێ چاڤلێكرنێ، د گۆتنهكا خۆ دا دبێژت: ( والله إنی لأستغفر الله وأتوب إلیه فی الیوم أكثر من سبعین مرة )(بوخارى ژ ئهبوو هورهیرهى ڤهدگوهێزت) ئهز ب خودێ كهمه هندى ئهزم، ئهز ههر ڕۆژ پتر ژ حهفتێ جاران داخوازا ژێبرنا گونههان ژ خودێ دكهم، وئهز تۆبه دكهم. پێغهمبهر، ئهوێ خودێ گونههێن وى ههمى بۆ ژێبرین ڕۆژێ پتر ژ حهفتێ جاران تۆبه دكهت، و د ریوایهتهكا دى دا (ل نك موسلمى) هاتیه: ڕۆژێ سهد جاران ئهز تۆبه دكهم، ئهرێ ئهمێن گونههكاران ڕۆژێ چهند جاران تۆبه بكهین!
4. ئهگهر جارهكێ ته دلێ خۆ بره تۆبهكرنێ، هزرێ د هندێ دا بكه ڕۆژهكێ دهمهكى -دویر ژ چاڤێن خهلكى- ڕوینیه خوارێ، وحسێبێ د گهل خۆ بكهى: ئــهرێ ئــهڤـرۆكــه مــن دهمـێ خـۆ ب چ ڤه بۆراندیه؟ بار وپشكێن خودێ د وهختێ من دا چهند بوون، وبار وپشكێن نهفسا من چهند بوون؟ ئێك ژ مرۆڤێن خودێ دبێژت: ڕۆژێ ههمیێ ئهز دچوومه كارى، دا رزقهكى بۆ مالا خۆ كۆم بكهم، گاڤا دبوو شهڤ من حسێب د گهل نهفسا خۆ دكر: ئهرێ ئهو ئاخفتنێن من گۆتین، چهند ژێ یێن خێرێ بوون وچهند ژێ دخراب بوون، گاڤا یێن خێرێ پتربان، من حهمدا خودێ دكر، ئهگهر نه.. من ئستغفار دكێشان.
5. وبهلكى كهسهك ههبت بێژت: ما بۆچیه ئهم حسێبێ د گهل خۆ بكهین، جارێ بلا كارى بكهین، وحسێبێ بۆ ڕۆژا حسێبێ بهێلین! ئهم دبێژین: نه.. ئهگهر ته وهكیلهك ههبت، وتو بزانى ئهم ههردهم حسێبێ د گهل خۆ دكهت، تو حسێبێ د گهل وى ناكهى، چونكى ئهو تێرا خۆ ههیه، بهلێ گاڤا ته زانى ئهو چو جاران حسێبێ د گهل خۆ ناكهت، تو دێ حسێبهكا دژوار د گهل كهى، بلا كارێ ته د گهل خودایێ ته ژى یێ ب ڤى ڕهنگى بت، ئهڤرۆ تو حسێبهكا دژوار د گهل خۆ بكه، دا سوباهى حسێبا وى د گهل ته یا سڤك بت.
6 . وئهگهر ته حسێبهكا هویر د گهل خۆ كر، دێ شێى ڕۆژ ڕۆژه تهنیا گونههێ ژ پهڕێ دلێ خۆ ژێبهى، وئهگهر ئێك بێژت: ما تهنیا گونههێ ژى ههیه؟ دێ بێژین: بهلێ! مهتهلا دلى وگونههێ مهتهلا وى جهیه ژ دیوارى یێ فانووس پێڤه دئێته هلاویستن، بهرێ خۆ بدێ.. ڕۆژهكێ دو ڕۆژان سێ ڕۆژان، ئهگهر ته ئهو جهـ پاقژ نهكر، ما ڕهش نابت؟ گونههـ ئاگره، ودوكـێـلا وێ تـهنــیـێ ژ خۆ ددهت، ودل دیوارێ سپیه، ئهگهر ب تۆبێ نهئێته تهیساندن، تهنى چو پاقژیێ لێ ناهێلت، وفایدێ وى ناكهت هنگى ئهو بێژت: ڕۆژهكێ ئهز دیوارهكێ سپى بووم!
7. وهوین دزانن ئهگهر دیوارێ دلى ب تهنیا گونههێ ڕهش بوو مهزنترین عقووبه د گههته خودانێ وى دلى چیه؟ مهزنترین عقووبه ئهوه دلێ وى ڕهق دبت، وگاڤا دل ڕهق بوو، ئێدى ئهو نهشێت تام بكهته شرینیا باوهرێ، وبهس ئهو كهس دزانت ئهڤ عقووبه چهندا دژواره، یێ جارهكێ بدورستى تام كربته شرینیا باوهرێ.
8. پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گۆتنهكا خۆ دا دبێژت: ئهگهر عهبدى گونهههك كر نیشانهك ل سهر دلێ وى چێ دبت، ڤێجا ئهگهر وى خۆ ژ وێ گونههێ دا پاش، وتۆبهكر، ئهو نیشان دێ ژێ چت، ئهگهر زڤڕى ڤه، نیشان دێ زێده بن حهتا دلى ههمیێ ڤهدگرن، وئهڤهیه ئهو ژهنگا خودێ بهحس ژێ كرى دهمێ گۆتى: (كَلَّا ۖ بَلْ ۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ(14)) (ترمذى ونهسائى ژ ئهبوو هورهیرهى ڤهدگوهێزن).
9 . ههر تشتهكێ مرۆڤ بیرا خۆ ل گرنگیا وى نهئینته ڤه، مرۆڤ بۆ ب دهستڤهئینانا وى یێ مجد نابت، وتۆبه وپاقژكرنا نهفسێ ژى یا وهسایه، ئــهگـهر تـو ل بیرا خۆ بینیه ڤه كو گونههكارى د دهر حهقا خودێ ویا بهنیان ژى دا دهینهكه دكهفته د ستویێ دا، دێ لێگهڕیێى خۆ ژ وى دهینه خلاس بكهى بهرى ئهو ڕۆژ ب سهر ته دا بێت یا خودانێن دهینى داخوازا دهینێ خۆ دكهن..
10. هزر بكه ئهگهر تو ل دیوانا مهزنهكى چهند مرۆڤهكێ پێشكێش و ب ڕوومهت ژى بى، چهند یێ نێزیكى وى مهزنى بى، پاشى كهسهك ب ژۆر كهڤت وداخوازا دهینهكێ خۆ ژ ته بكهت، وئهو یێ ڕاستگۆ بت، ئهگهر دهینێ وى چهند یێ كێم ژى بت، چهند ئهو دێ ل ته كهته تهنگاڤى؟! ڤێجا هشیار به، ل قیامهتێ بلا نه خودێ ونه بهنى دهینێ خۆ ژ ته نهخوازن، نوكه تۆبه بكه، ئهگهر نه.. هنگى ته چو ڕێ نابن.
