ئەگەر تو گەهشتییە رەمەزانێ
مرۆڤێ خودان باوەر ل یازدە هەیڤێن سالـێ ب كەیف وشەوق ل هیڤییا هـەیـڤـا رەمەزانێ دمینت ، ژ بەر وێ خێرا مەزن یا ئەڤ هەیڤە د گەل خۆ دئینت ، ودەمێ ئەو دگەهتە ڤێ هەیڤێ وخودێ هاریكارییا وی دكەت وڤێ هـەیـڤـێ دگــرت ئــەو شوكرا خـودێ سـەرا ڤێ قەنـجـییا مەزن دكەت ، و ژ صەحابییان دئێتە ڤەگوهاستن كو ئێك ژ وان شەش هەیڤا پشتی رەمەزانێ شوكرا خودێ دكر كو تەوفیقا وی بۆ گرتنا ڕۆژییان دای ، وبەری رەمەزانێ ب شەش هەیڤان دوعا ژ خودێ دكر كو وی بگەهینتە ڤێ هەیڤێ ..
وئەگەر هات وخودێ كەرەم د گەل تە كر ـ برایێ خودان باوەر ـ وتو گەهاندییە ڤێ هەیڤێ ، هندەك مەسەلێن گرنگ هەنە دڤێت تو ل نك ڕاوەستی وبـیـرا خۆ لـێ بینیەڤە ، و ل ڤێرێ ئـەم ژی ب كـورتـی دێ بیـرا تە لـێ ئینینەڤە ، وهیڤییا مە ژ خودێ ئەوە ئەو تەوفیقا مە بۆ باشییێ بدەت .
مەسەلا ئێکێ:
ل سالـێ هەمییێ ، و ب تایبەتی ل هەیڤا رەمەزانێ باش بـیـرا خۆ ل گۆتنا خودێ بینەڤە دەمێ دبێژت : ؤمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ ؤالإِنسَ إِلا لِيَعْبُدُونِ ] ( الذاريات : 56 ) وتو بزانە كو خودێ تو د ڤێ دنیایێ دا یێ دای دا پەرستنا وی بكەی ، ڤێجا هندی ژ تە بێت تو كاری بۆ ڤێ ئارمانجا مەزن بكە ، وبەرگەڕیانێ بكە كو بەری تو ژ ڤێ دنیایێ باركەی بارێ تە ژ خێرا یێ تژی بت ، دا ل وارێ پەشێمانییێ د گەل پەشێمانان كۆم نەبی ، وتو بزانە خودێ د ڤێ دنیایێ دا گەلەك قەنجی یێن د گەل تە كرین ، وئەگەر جارەكێ تە بڤێت وان قەنجییان بهژمێری ژی تو نەشێـی ، وەكی خودێ دبێژت :
: [ ؤإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوهَا ] ( إبراهيم : 34 ) ، وگاڤا بـیـرا تە ل قەنجییەكێ ژ وان قەنجییان هاتەڤە تو شوكرا خودێ سەرا بكە شوكرە قەنجییێ زێدە دكەت ، وەكی خودایێ قەنـجیكار دبێژت :(لَئِنْ شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ ) ( إبراهيم : 7 ) ، وشوكرا ژ هەمییێ مەزنـتـر ئەوە ب وێ قەنجییا وی د گەل تە كری تو بێ ئەمرییا وی نەكەی .
وئێك ژ وان قەنجییێن مەزن یێن خودێ ڤان ڕۆژان د گەل تە كری ئەوە وی تو هێلایە ساخ حەتا تو گەهشتییە ڤێ هەیڤا پـیـرۆز ، هەیڤا ڕۆژییێ وعیبادەتێ خودێ ، وئەگەر پیچەكێ تو هزرا خۆ د ڤان هەیڤێن بۆرین دا بكەی گەلەك كەس دێ ئێنە سەر هزرا تە رەمەزانا پار وەكی تە وڤێ گاڤێ دساخ بوون ، نوكە ل بن ئاخێ درازاینە ، ئەو وعەمەلـێ خۆ یێن ماینە د گەل ئێك ، ئەگەر چێ ببا تە پسیار ژ ئێك ژ وان كربا كانێ وی چ خوزی هەیە ، دویر نەگرە ئەو بێژتە تە : خوزی من دەمەك ژ رەمەزانا خۆ یا پار زەعێ نەكربا !
ڤێجا هێشتا تو یێ ساخ تو بزانە كو هەر ڕۆژەكا ژ عەمرێ خۆ تو دمینییە ساخ ئەو دەلیـڤـەیـەكـە خودێ ددەتە تە ، دا بارێ خۆ تێدا ژ طاعـەتـی زێدەكەی ، وپـتـر خۆ پێ نێزیكی خودێ بكەی ، وتو چ دزانی كانێ سالەكا دی ل ڤێ هەیڤێ تو دێ ژ ساخان بی یان ژی دێ ژ مرییان ئێیە هژمارتن ؟!
وسەرمالـێ مرۆڤێ موسلمان ئەڤ عەمرەیە یێ خودێ دایێ لەوا تو وی نابینی ئەو دەمێ خۆ ب تشتێن بێ مفا ڤە دبۆرینت ، یان وەختێ خۆ ژ قەستا زەعێ دكەت ، چونكی ئەو دزانت هەر تشتەكێ ئەو بكەت یان بێژت ڕۆژا قیامەتێ دێ د تەرازییا كارێن خۆ دا بینت : [ ؤوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ ؤيَقُولُونَ يَاؤيْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لا يُغَادِرُ صَغِيرَةً ؤلا كَبِيرَةً إِلا أَحْصَاهَا ؤؤجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِراً ؤلا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً ـ وكیتابا كریارێن هەر ئێكی د دەستێ وی یێ ڕاستێ یان یێ چەپێ دا هاتە دانان ، ڤێجا تو دێ بینی گونەهكار ژ وی تشتێ ئەو تێدا و ژ بەر وان تاوانێن وان كرین ب ترسن ، ودەمێ ئەو وێ كیتابێ دبینن ئەو دبێژن : وەی بۆ تێچوونا مە ! ئەڤە چیە ڤێ كیتابێ نە تشتەكێ بچویك ونە یێ مەزن نەهێلایە هەمی یێ نڤیسی ؟! وهەر تشتەكێ وان ل دنیایێ كری ئەو دبینن یێ ئامادەیە . وخودایێ تە هندی دندكەكێ زۆردارییێ ل ئێكی ناكەت ] ( الكهف : 49 ) .
ودەمێ زەلامەكی پسیار ژ پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ كـری كـیـژ مـرۆڤ ژ هەمییان باشتـرە ؟ وی گۆت : [ من طال عمره وحسن عمله ـ ئەوێ ژییێ وی درێژ بت وكارێ وی باش بت ] ودەمێ گۆتییێ : كیژ مرۆڤ ژ هەمییان خرابتـرە ؟ وی گۆت : [ من طال عمره وساء عمله ـ ئەوێ ژییێ وی درێژ بت وكارێ وی خراب بت ] ( وەکی موسلم ژێ ڤەدگوهێزت) .
ڤێجا بۆچی تو ئێكا هند ناكەی كو تو ژ وان بی یێ چەند ڕۆژەك ل ژییێ وان درێژ بت كارێ وان یێ باش پـتـر بت ؟
مەسەلا سیێ:
تو بزانە هەر كارەكێ باش یێ مرۆڤ بكەت خودێ ژ مرۆڤی قەبویل ناكەت ئەگەر دو شەرت تێدا نەبن :
یـێ ئێكێ : دڤێت ئنیەتا مرۆڤی بۆ خودێ بت ، یەعنی : ( ئیخلاص ) تێدا هەبت .
یـێ دووێ : ئـەو كار دڤێت ب وی ڕەنگی بت یێ خودێ وپێغەمبەرێ وی ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆتی ونیشا مە دای ، یەعنی : ( ئـتـتـباع ) تێدا هەبت .
ڤێجا دەمێ ل هەیڤا رەمەزانێ تو كارێ باش دكەی ، هشیاری هندێ بە ڕویـمـەتی ڕێكا خۆ ل نك تە نەبینت ، چونكی ڕویمەتی ومەدحە كاری پویچ دكەن ، وهندی ژ تە بێت باشییێن خۆ ب بەرزەیی ڤە بكە ، خودێ بەسە شاهد بت ل سەر كارێ تە ، ودویر نەگرە ڕۆندكەكا ب تنێ یا ب بەرزەیی ڤە ل نیڤا شەڤێ ژ ترسێن خودێ دا ژ چاڤێ مرۆڤەكی دبارت ، ڕۆژا قیامەتێ د تەرازییا خێرێن وی دا ژ سەد باشی وخێران گرانـتـر بت یێن وی ل بەر چاڤێن خەلكی كرین ..
وكانـێ چاوا ڕۆژی مـرۆڤی فێری تەقوایێ دكەت ، چونكی ئەو عیبادەتەكە د ناڤبەرا مرۆڤی وخودێ ب تنێ دایە و ژ وی پێڤەتر كەس نزانت كانێ مرۆڤ ب دورستی یـێ ب ڕۆژییـە یان نـە ، وەسا بەرگەڕیانێ بكە ڤێ دەرسێ بۆ خۆ ژ ڕۆژییێ وەرگرە و د ژینا خۆ هەمییێ دا ب جـه بینە ، تو برسی دبی ودلـێ تە دچتە خوارنێ ، وخوارن یا ل بەر دەستێ تە وكەس تە نابینت .. د گەل هندێ ژی گاڤا دلـێ تە چوو خوارنێ عەقلێ تە دبێژتە : نە .. نە وەبیت !! ئەگەر كەس تە نەبینت ژی خودێ تە دبینت . هـزرا خۆ بكە دێ چاوا بت ئەگەر تو ڤی ( قاعیدەی ) د ژینا خۆ هەمییێ دا ب كاربـیـنـی ؟ هەر جارەكا دلـێ تە چوو بێ ئەمرییەكا خودێ عەقلێ تە بیـرا تە ل زێرەڤانییا خودێ بینتەڤە ، وبێژتە تە : هشیار بی خودێ یێ تە دبینت ؟!
چەند دەرسەكا مەزنە ڕۆژی نیشا مە ددەت ئەگەر ئەم تێ بگەهین .
حەدیسەكا دورست دا پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ دبێژت : [ رب صائم حظه من صیامه الجوع والعطش ـ دبت ڕۆژیگرەك هەبت بارا وی ژ ڕۆژییا وی برس وتێناتی بت ] وزانا دبـێـژن : ئەڤ ڕۆژیگرە ئەوە یێ ژ ئەندامێن لەشێ وی بەس دەڤ ڕۆژییێ ژ خوارن وڤەخوارنێ دگرت ، وەكی دی تو دێ بینی ئـەو ئەزمانێ خۆ د دەر حەقا خەلكی دا بەرددەت ، نە خۆ ژ غەیبەتێ ددەتە پاش ، ونە درەوێ دهێلت ، وچاڤێن وی خۆ ل چو توخویبان ناگرن ، بەطالییا رەمەزانێ ژ خوارن وڤەخوارنێ بۆ خۆ ب دەلیڤە دزانت كو ب شەڤ وڕۆژ كارێ خۆ بكـەتە ئەو ل بەر تەلەفزیوونێ ڕوینت نەهێلت ( حەلقەكا بێ تۆرە ) و ( ستـرانەكا بێ هەتك ) ژێ بچت ، هەر وەكی چاڤی چو بار د ڕۆژییێ دا نینن !
وڕۆژیگرەكێ دی دێ بینی رەمەزانێ بۆ خۆ ب دەلیڤە دزانت كو هندی ژێ بێت پـتـر ( ئستغلالا ) خەلكی بكەت ، و ب هەمی ڕەنگێن حیلە وحەوالا مالـێ وان بـداهـێـلـتـە بەریكا خۆ ، و ب ( موناسەبا هاتنا هەیڤا رەمەزانا پیـرۆز ! ) بهایێ وی تشتێ دوهی ب دینارەكێ ئەڤرۆ بكەتە پێنج دینار ، مانێ عـەیـد وعەرەفاتن وخەلكێ مەجبوورە ، د گەل هندێ ژی خۆ حسێب دكەت ژ ڕۆژیگرێن تەقوادار !
ئەڤە تو گەهشتییە رەمەزانێ ، وتە دەست ب گرتنا ڕۆژییان كر ، هشیار بە خۆ نەكە ژ وان كەسان یێن بارا وان ژ ڕۆژییێ دبتە برس وتێناتی ـ وەكی پێغەمبەری سلاڤ لـێ بن گۆتی ـ وەخت ژ هەمی تشتان ب بهاترە گاڤا چو نازڤڕتەڤە ، وتو نزانی كانێ دێ گەهییە رەمەزانەكا دی یان نە ، شەڤ وڕۆژێن رەمەزانێ ب عیبادەتی ڤە ببۆرینە ، نە ب ( غەیبەت وموسەلسەلات وستـران وشەڤبێرییان ) ڤە ، ڕۆژەك دێ ئێت ل سەر ڤی وەختێ هە یێ مە ژ قەستا بۆراندی دێ پەشێمان بین ، بلا ئەم ئەڤرۆ ئێكا هند نەكەین سوباهی د گەل بەخـتـڕەشـان بێژین : [ يَالَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي ] ( الفجر : 24 ) .
ل شوینا كو تو سەعەتێن دویر ودرێژ ژ دەمێ خۆ ب دیتنا ( حەلقان ) ڤە زەعـێ بـكـەی ب زكـرێ خـودێ وخواندنا قورئانێ ڤە ببۆرینە ، ئەزمانێ خۆ ژ ئاخفتنێن زێدە بگرە ، وكارێ خۆ بكە گۆتنا خێرێ ، رەمەزان دەلیڤەیەكە بۆ تە كو دلـێ خۆ ژ كەرب وكینێ پاقژكەی ، رەحمێ ب كەسێن هەژار وپێتڤی ببەی ، وصولحێ د گەل وان كەسان بكەی یێن تە دلـێ وان هێلای وخۆ پێ بدەیە ئازاكرن ، و ژ وان ئاشت ببی یێن سلبوون وهەڤڕكی كەفتییە د ناڤبەرا تە ووان دا ، چونكی پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ دبێژت : [ ل هەمی دوشەنب وپـێـنج شەنبان دەرگەهێن بەحەشتێ دئێنە ڤەكرن ، ڤێجا هەر عەبدەكێ شرك ب خودێ نەكربت گونەهــ بۆ دئێنە ژێبرن (ئەگەر داخوازا گونەهــ ژێبرنێ بو خو ژ خودێ بکەت و توبە بکەت ) ئەو مرۆڤ تێ نەبت یێ دوژمناتییەك د ناڤبەرا وی وبرایەكێ وی دا هەبت ، دئێتە گۆتن : ئەڤان بهێلن حەتا پێك دئێن ، ئەڤان بهێلن حەتا پێك دئێن ] ڤێجا ئێكا هند نەكە تو ژ وان بی یێن خودێ دبێژت : ئەڤی بهێلن گونەهێن وی ژێ نەبن حەتا ئەو وفلان كەس پێك دئێن !
مەسەلا پێنجێ:
گەلەك مرۆڤێن خودان باوەر هەنە ئەگەر تو پسیارێ ژێ بكەی وبێژییێ : هیڤییا تە یا ژ هەمییان مەزنـتـر چیە ؟ دێ بێژتە تە : هیڤییا من ئەوە خودێ حەز ژ من بكەت ، ڤێجا ئەگەر تو ژی ژ ڤان كەسان بی یێن ڤێ هیڤییێ دخوازن گوهێ خۆ بدە ئایەتێ دا بزانی كانێ ئەو كیژ مرۆڤن خودێ حەز ژێ دكەت ، ئایەت دبێژت : [إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّؤابِينَ ؤيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ـ هندی خودێیە حەز ژ وان دكـەت یێن گەلەك تـۆبـە دكەن ، وحەز ژ وان دكەت یێن خـۆ پاقژ دكەن ] ( البقرة : 222 ) ، وئەگەر تۆبە ل هەمی دەمان و ژ هەمی گونەهان یا فەر بت ل هەیڤا رەمەزانێ هێشتا ئەو فەرتر لـێ دئێت ، چونكی رەمەزان هەیڤا ژێبـرنا گونەهانە ، ڤێجا ڤێ دەلیڤێ ژ دەست خۆ نەكە ، ل دەمێ فتارێ .. ل دەمـێ پاشـیـڤـێ .. پـشـتـی هـەر پـێـنج نڤێژان دەستێن خۆ سەرئەڤراز بكە و ب دلەكـێ پاقـژ داخوازا ژێبـرنا گونەهان بۆ خۆ ژ خودێ بكە ، تو چ دزانی بەلكی ل جارەك ژ ڤان جاران خودایێ تە بەرسڤا تە بدەت وبێژت : تـۆبا ڤی عەبدێ من قەبویل بكەن وگونەهێن وی ژێ ببەن . ڤێجا تو ببییە ژ وان ڕوی سپییان یێن بەرێ وان بۆ بەحەشتا بەردەوام دئێتە دان ؟!
ئەڤرۆ هێشتا تو یێ سەرخۆ وچو یێ ژ تە كێم نە هەوجەیییا خۆ ببە نك خـودایـێ خۆ وژێ بخوازە ئەو شكەستییێن تە ڤەگرت و ل خەلەتییێن تە ببۆرت ، بەری ئەو ڕۆژ بێت یا پەشێمان تێدا دبێژن : [ رَبِّ ارْجِعُونِ . لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحاً فِيمَا تَرَكْتُ ] ( المؤمنون : 99-100 ) بەلـێ داخـوازا وی ب جه نائێت وبەرسڤا وی ب ڤی ڕەنگی دئێتە دان : [ كَلا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُؤ قَائِلُهَا ؤمِنْ ؤرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ] هینگـی داخوازا وی ب جـهـ نائێت ، ڕۆژا كریارێ چوو ، ودمینتە ل وێرێ جزادان :
[ فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ ؤلا يَتَسَاءَلُونَ . فَمَنْ ثَقُلَتْ مَؤازِينُهُ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُفْلِحُونَ . ؤمَنْ خَفّتْ مَؤازِينُهُ فَأُوْلَئِكَ الّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خَالِدُونَ . تَلْفَحُ وُجُـوهَهُمْ النَّارُ ؤهُمْ فِيهَا كَالِحُونَ . أَلَمْ تَكُنْ آيَاتِي تُتْلَى عَلَيْكُمْ فَكُنتُمْ بِهَا تُكَذِّبُونَ . قَالُوا رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْؤتُنَا ؤكُنَّا قَوْمًا ضَالِّينَ . رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ . قَالَ اخْسَئُوا فِيهَا ؤلا تُكَلِّمُونِ . إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ؤارْحَمْنَا ؤأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ . فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيّاً حَتَّى أَنسَوْكُمْ ذِكْرِي ؤكُنتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ . إِنِّي جَزَيْتُهُمْ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمْ الْفَائِزُونَ ] ( المؤمنون : 101-111 ) .
یا رەبـبـی تـو بـۆ خاترا وی عیبادەتی كەیە یێ ئەم ل دنیایێ بۆ تە دكەین ، ل ئاخرەتێ تو مـە ژ وان حـسـێـب بكەی یێن تو سەركەفتنێ ب رزقی دكەی ، تو تـۆبـەكا دورست ب رزقێ مە بكەی ، تۆبەكا د گەل عەمرێ مە بمینت نە كو د گەل رەمەزانێ دەست پێ بكەت ، و د گەل رەمەزانێ ب دویماهی بێت !
