گۆتن وكریارێن خەلەت
یێن پشتی نڤێژێ
نڤێژ ب سلاڤێ ب دویماهی دئێت ، وپشتی ب دویـمـاهی هاتنا نڤێژێ ـ چ نڤێژ یا ب جماعەت بت چ یا ب تنێ بت ـ هندەك خەلەتی هەنە مرۆڤێ نڤێژكەر دكەفتێ مە دڤێت ل ڤێرێ بەحسێ هندەك ژ وان خەلەتییان بكەین :
1 ـ چوونا دەستی پشتی نڤێژێ وگۆتنا ( تقبل الله ) :
وبەری نوكە مە بەحسێ ڤێ چەندێ كرییە ، وهەوجە ناكەت دوبارە بكەینەڤە .
2 ـ بڕینا تەسبیحاتێن نڤێژكەری :
گۆتنا تەسبیحاتان پشتی نڤێژێ ژ لایێ نڤێژكەری ڤە سوننەتە ، ودبت موسلمانەك هەبت پشتی نڤێژێ بۆ خۆ وان ( ئەذكاران ) بێژت یێن حەدیس پێ هاتین ، وئەگەر هات وئێكی ئەڤ چەندە كـر ، ل مزگەفتێ بت یان ل هەر جهەكێ دی یێ هەبت ، یا خەلەتە بۆ كەسەكێ دی بێت ( ئەذكارێن ) وی بـبـڕت ونەخـۆشییـێ بگەهینتێ ، ب چوونا ، دەستی یان ئاخفتنا د گەل ، یان پــەیــداكـرنا قەرەبالغێ .. دیسا یا خەلەتە كەسەك زكری ب دەنگەكێ بلند بكەت ، چونكی ئەڤە دبتە ئەگەرا پەیدابوونا تەشویشێ ل سەر كەسێن دی .
3 ـ هێلانا تەسبیحاتان :
گۆتنا تەسبیحاتێن پشتی نڤێژێ ژ لایێ نڤێژكەری ڤە تشتەكێ سوننەتە وواجب نینە یێ بڤێت وان ( ئەذكاران ) بێژت یێن پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ نیشا مە داین وصەحابییان ژێ ڤەگوهاستین دێ یێ خودان خێر بت ، ویـێ نـەڤێت بێژت چو گونەه ل سەر نینە ، هەر چەندە یا خەلەتە مرۆڤێ ڤان ئەژكاران بزانت وبشێت بێژت ئێكجار پشت بدەتێ وچو جاران نەبێژت .
4 ـ كرنا دوعایێ ئێكسەر پشتی نڤێژێ :
یا سوننەت ئەوە پشتی سلاڤا ملان مرۆڤ هندەك ژ وان ئەژكار وتەسبیحاتان بێژت یێن كو د سوننەتێ دا هاتی ، وەكی : خواندنا ( آیة الكرسي ) یان سوورەتا ( قل هو الله أحد ) یان سوورەتا ( قل أعوذ برب الفلق ) و ( قل أعوذ برب الناس ) یان گۆتنا ( سبحان الله والحمد لله والله أكبر ) وهتد ، ژ ( مأثورات ) ـان .. ویا خەلەتە مــرۆڤ پــشــتــی ســلاڤـێ ئێكسەر دوعایان بكەت ، مەعنا : ژ خەلەتییانە دەمێ ئەم دبینین هندەك كەس پـشـتـی سـلاڤێ ئێكسەر دەستێن خۆ بلند دكەن ودوعایەكێ دكەت پاشی دەستێن خــۆ د ســەر وچـاڤــێـن خۆ ددەت ، ئەڤا هە كارەكێ خەلەتە و ژ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ نەهاتییە ڤەگوهاستن .
5 ـ كرنا تەسبیحاتان نە ب تبلێن دەستێ ڕاستێ :
عەبدللاهێ كوڕێ عەمری دبێژت : (( من پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ددیت دەمێ تەسبیحات دگۆتن ب تبلێن دەستێ خۆ یێ ڕاستێ دهژمارتن )) ( وەکی ئەبوو داود و ترمذی و بەیهەقی و حاکم ژێ ڤەدگوهێزن) ، و د حەدیسەكا دی دا پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ دبـێـژتە هندەك ژنكان : (( زكرێ خودێ بكەن وغافل نــەبــن ، دا تــەوحــیــد ـ یان رەحـم ـ ژ بیـرا هەوە نەچت ، و ب سەرێن تبلان زكری بكەن ، چونكی پسیار ژ وان دێ ئێتەكرن وئەو دێ ئێنە ئاخافتن )) (ئەبوو داود ڤەدگوهێزت ) یا سوننەت ئەڤەیە ، وزكركرنا ب تزبییان یان بەركان یان دەستێ چەپێ یان هەر تشتەكێ دی نە ژ سووننەتێ یە ودڤێت حەژێكەرێ سوننەتێ خۆ ژێ بدەتە پاش .
6 ـ زكركرنا پشتی سوننەتان :
ئـەو زكر وتەسبیحاتێن كو د حەدیسان دا هاتین هەمی بۆ پشتی نڤێژێن ( فەرضه ) و د چو حەدیسان دا نەهاتییە كو پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ پشتی سوننەتان تەسبیحات گۆتبن ، لەو یا خەلەتە مرۆڤ پشتی نڤێژا فەرچ ڕابت سوننەتێ بكەت وپشتی سوننەتێ ژ نوی تەسبیحاتان بێژت ، و ل ڤێرێ فەرە ئیشارەتێ بدەینە خەلەتییەكا بەلاڤ ل گەلەك مزگەفتێن مە ئەو ژی ل دەمێ كرنا تەراویحانە ل رەمەزانێ ، دێ بینی پشتی نڤێژا عەیشا دئێتەكرن ئێكسەر موئەژژن ژ نڤێژكەرا دخوازت ئەو ڕابن سوننەتێ بكەن ، وپشتی سوننەتێ دەست ب تەراویحان دكەەن ، وپشتی ( وتر ) ژی خلاس دبت ژ نوی تەسبیحاتێن پشتی نڤێژێ دئێنە گۆتن ، وئەڤە كارەكێ خەلەتە ، یا دورست ئەوە پشتی نڤێژا عەیشا مەجال بێتە دان بۆ وی كەسێ بڤێت تەسبیحاتان بێژت ، وپشتی هنگی ژ نوی سوننەتا پشتی نڤێژێ بێتەكرن ، وپشتی تەراویحان چو تەسبیحات نەئێنە گۆتن ، چونكی تەراویح سوننەتن وئەذكار وتەسبیحات پشتی سوننەتان نینن !
7 ـ كرنا زكری پێكڤە و ب دەنگەكێ بلند پشتی نڤێژێ :
ئــەڤـە ژی ژ نە ژ سوننەتێیە ، ونەهاتییە زانین كو پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ یان صەحابییەكێ وی پشتی نڤێژێ زكر پێكڤە و ب دەنــگــێ بـلــنــد گـۆت بت ، وژبلی كو ئەڤ كارە نە ژ سوننەتێیە ئەو دبتە ئەگەرا پەیدابوونا تەشویشێ ل سەر نڤێژكەران ، چونكی دبیت كەسەكێ ( مەسبووق ) هەبت یێ نڤێژا خۆ تمام دكەت ، یان كەسەك هەبت سوننەتێ بۆ خۆ بكەت ، ڤێجا زكـرێ ب دەنـگـێ بلند دێ بتە ئەگەرا تەشویشێ ل سەر وی ونە دویرە ئەو نڤێژا خۆ خەلەت كەت ! ڤێجا یا دورست ئەوە هەر كەسەك بۆ خۆ ب دەنگەكێ نزم زكری بكەت ، وئەڤە یا سوننەت پێ هاتی .
8 ـ خواندنا سوورەتا فاتحێ :
د چو حەدیسێن دورست دا ژ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ نەهاتییە ڤەگوهاستن كو وی د ئـەژكارێن پشتی نـڤـێـژێ دا ســوورەتـا فـاتـحـێ خـوانـد بت ، یان فەرمان ل صەحابییەكێ خـۆ كربت كو ئەو فاتحێ بـخـوینت ، ژ بەر ڤێ چەندێ ئەم دبێژین : تشتەكێ خەلەتە دەمێ هندەك كەس د ئەژكارێن پشتی نڤێژێ دا دەستێن خۆ بلند دكەن وفاتحێ دخوینن وپشتی هنگی ســەر وچاڤــێــن خــۆ ب دەستێن خۆ ڤەمالن ، ئەڤ چەندا هە د ســونـنـەتێ دا نەهاتییە . .
وهەژییە بێژین : بلندكرنا دەستان ل دەمێ كرنا دوعایێ ئەڤە تشتەكێ سوننەتە ، بەلـێ ڤەمالینا سەر وچاڤان پشتی خلاسكرنا دوعایێ ، نە ل پشتی نڤێژێ ونە ل هەر جـهــەكــێ دی یێ هەبت ، ب ڕەنگەكێ دورست ژ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ نەهاتییە ڤەگوهاسـتـن .
و د كەڤن دا یا هاتییە گۆتن : هەر بیدعەیەكا دەركەڤت سوننەتەكێ ل جهێ خۆ دمرینت ، وئەڤ گۆتنە ل ڤێرێ ب جه دئێت ، گەلەك كەسان تو دێ بینی پشتی نڤێژێ فاتحێ دخوینت وئـەو ب خـۆ بـیـدەعەیە ، وسـوورەتا ( الناس والعلق ) ناخوینن وئەو ب خۆ خواندنا وان سوننەتە .
9 ـ ڤــەمـالینا لەشی ب دەستان پشتی خواندنا ( آیة الكرسي ) :
خواندنا ( آیة الكرسي ) پشتی نڤێژێ تشتەكێ سوننەتە وەكی مە گۆتی ، بەلـێ بلندكرنا دەسـتـی ل دەمــێ خـواندنێ ، پاشی پفكرنا هەردو دەستان ، وڤەمالینا لەشی ب دەستان ئەڤە كارەكێ خەلەتە و د سوننەتێ دا نەهاتییە .
